ผลของโปรแกรมเด็กแยกหยะต่อการจัดการขยะโรงเรียนของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนเมืองอำนาจเจริญ
The Effect of the Child Waste Separation Program on Waste Management of Primary School Students Grades 4 at Muang Amnat Charoen School
DOI:
https://doi.org/10.55674/ajhe.v4i1.5129Keywords:
การจัดการขยะ, การคัดแยกขยะ, พฤติกรรมการจัดการขยะ, นักเรียนAbstract
การวิจัยครั้งนี้เป็นแบบกึ่งทดลองมีวัตถุประสงค์ มีเพื่อศึกษาและเปรียบเทียบผลของโปรแกรม เด็กแยกหยะต่อการจัดการของขยะโรงเรียนของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนเมืองอำนาจเจริญ จำนวนกลุ่มตัวอย่าง 82 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูลเป็นแบบสอบถามและเครื่องมือในโปรแกรม ประกอบด้วยกิจกรรมเป็นเวลา 12 สัปดาห์ ประกอบด้วย การให้ความรู้เรื่องการคัดแยกขยะ การรีไซเคิล และสร้างประสบการณ์แบบลงมือปฏิบัติ โดยเล่นเกมส์การฝึกเตรียมขยะเพื่อรีไซเคิล เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม และแบบบันทึกข้อมูลปริมาณขยะ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและเพื่อเปรียบเทียบความรู้ และพฤติกรรมการจัดการขยะก่อนและหลังเข้าร่วมโครงการใช้สถิติเชิงอนุมาน Paired samples T-Test
ผลการวิจัย พบว่า ก่อนเข้าร่วมโปรแกรมนักเรียนมีความรู้เกี่ยวกับขยะเฉลี่ย 10.71 คะแนน ภายหลังเข้าร่วมโปรแกรมตัวอย่างมีความรู้เกี่ยวกับขยะเฉลี่ย 11.72 คะแนน เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.01) และมีคะแนนพฤติกรรมคัดแยกขยะก่อนเข้าร่วมโปรแกรม 27.56 คะแนน หลังเข้าร่วมโปรแกรมมีคะแนน 30.00 คะแนน เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) ผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นถึงโปรแกรมนี้มีประสิทธิผลในการสร้างความรู้และปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการคัดแยกขยะได้ ดังนั้นโรงเรียนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง อาจนำรูปแบบของกิจกรรมโปรแกรมเด็กแยกหยะไปประยุกต์ใช้เพื่อพัฒนาความรู้เกี่ยวกับขยะและพฤติกรรมการจัดการขยะของนักเรียน และบุคลากรในหน่วยงานต่อไป
References
(1) Verisk Maplecroft. Waste generation and recycling indices 2019 [Internet]. 2019 Jun [cited 2020 Jun 6]. Available from: https://www.circularonline.co.uk/wp-content/uploads/2019/07/Verisk_Maplecroft_Waste_Generation_Index_Overview_2019.pdf
(2) Pollution Control Department. Report on municipal solid waste disposal sites in Thailand 2022 [Internet]. Bangkok: Pollution Control Department; 2024 [cited 2025 Jun 14]. Available from: https://www.pcd.go.th/wp-content/uploads/2023/04/pcdnew-2023-04-11_03-13-24_292638.pdf
(3) Pollution Control Department. Regional environmental report 2024 (Mukdahan, Yasothon, Sisaket, Amnat Charoen, Ubon Ratchathani) [Internet]. [cited 2025 Jun 14]. Available from: https://epo12.pcd.go.th/th/information/more/161
(4) Suphatchayaphum T, Yohlao D, Jinngee P. Project-based learning model emphasizing psychosocial factors to promote creative problem-solving behavior among grade 6 students. J Behav Sci Dev. 2020; 12 (1): 92 – 115.
(5) Bloom BS, et al. Handbook on formative and summative evaluation of student learning. New York: McGraw-Hill; 1971.
(6) Burns N, Grove SK. The practice of nursing: conduct, critique, and utilization. St Louis: Elsevier Saunders; 2005.
(7) DeVon HA, Block ME, Moyle-Wright P, Ernst DM, Hayden SJ, Lazzara DJ, et al. A psychometric toolbox for testing validity and reliability. J Nurs Scholarsh. 2007; 39 (2): 155 – 64.
(8) Weeraphan D, Wongyai K. Effects of board game activities “Think-Sort-Separate” with GPAS 5 Step process on thinking skills. VRU Grad Stud J. 2024; 18 (2): 45 – 60.
(9) Songklang C. Guidelines for solid waste management in Ban Pawai School, Udon Thani Province. UDRU J Humanit Soc Sci. 2022; 11 (2): 31 – 46.
(10) Wasanadamrongdee S, Suksumitr A. Enhancing school waste management using a zero-waste concept: a case study of Ratchaphruek Nuchmee Uthit School, Bangkok. Environ J. 2021.
(11) Worathamanyo P, et al. Development of a knowledge package on solid waste management for Ban Trat School, Surin Province. Mahachula Kachasara J. 2025; 16 (2): 1 – 12.
(12) Sanguantrakun A. Development of health literacy model for waste management among secondary school students in Kalasin Province. Environ Health Community J. 2023; 8 (1): 220 – 8.
(13) Khumphrom J, Samlephan S. Effects of team teaching on waste management awareness among primary school students in Koh Samui, Surat Thani. Nakbut Paritat J. 2018; 10(Special): 225 – 38.
(14) Raksri S. Development of environmental awareness through recreational activities among grade 5 students. Veridian E-Journal Silpakorn Univ. 2015; 8 (1): 1231 – 42.
(15) Jankhao P, Chanmaimun P. Learning activity management on solid waste to promote knowledge, awareness, and participation among upper primary students. E-J Educ Stud Burapha Univ. 2020; 2 (1): 1 – 8.
(16) Honghao P, Hanwong U. Development of activities to enhance public mind characteristics among grade 4 students. Dhammathas Acad J. 2021; 21 (4): 103 – 14.
