ปัจจัยแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพที่มีความสัมพันธ์ต่อพฤติกรรมเสี่ยงจากการขับขี่รถจักรยานยนต์ของนักศึกษามหาวิทยาลัยอุบลราชธานี
Factors Related to Health Belief Models in Relation to Risky Motorcycle Driving Behavior among Students at Ubon Ratchathani University
DOI:
https://doi.org/10.55674/ajhe.v4i1.5609Keywords:
พฤติกรรมการขับขี่รถจักรยานยนต์, แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ, อุบัติเหตุทางถนนAbstract
การวิจัยเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวางนี้ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคล ปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมและยานพาหนะ และแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ กับพฤติกรรมเสี่ยงจากการขับขี่รถจักรยานยนต์ของนักศึกษามหาวิทยาลัยอุบลราชธานี จำนวน 279 คน วิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนาและไคสแควร์ที่ระดับนัยสำคัญ 0.05 ผลการศึกษาพบว่านักศึกษาส่วนใหญ่มีพฤติกรรมเสี่ยงระดับน้อย แต่ยังพบพฤติกรรมเสี่ยงที่เกิดขึ้นเป็นประจำ ได้แก่ การฝ่าไฟแดงเมื่อถนนว่าง (ร้อยละ 45.16) การไม่เปิดสัญญาณไฟ (ร้อยละ 36.20) และการใช้โทรศัพท์ขณะขับขี่ (ร้อยละ 35.84) ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ เพศ (p<0.001) อายุ (p=0.023) การฝ่าฝืนกฎจราจร (p<0.001) และแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ ทุกองค์ประกอบ ได้แก่ การรับรู้ความเสี่ยง การรับรู้ความรุนแรง การรับรู้ประโยชน์ และการรับรู้อุปสรรค (p<0.05) ในขณะที่ปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมและยานพาหนะไม่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญ ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่านักศึกษาส่วนใหญ่มีการรับรู้ความเสี่ยง การรับรู้ความรุนแรง และการรับรู้ประโยชน์ของการขับขี่อย่างปลอดภัยในระดับสูง แต่ยังมีการรับรู้อุปสรรคในระดับปานกลาง ซึ่งสัมพันธ์กับพฤติกรรมเสี่ยงสูง ดังนั้นการพัฒนาโครงการรณรงค์ความปลอดภัยทางถนนในมหาวิทยาลัยควรมุ่งเน้นการลดอุปสรรคในการปฏิบัติพฤติกรรมปลอดภัย ควบคู่กับการเสริมสร้างการรับรู้ในทุกมิติของแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ เพื่อสร้างพฤติกรรมการขับขี่ที่ปลอดภัยอย่างยั่งยืน
References
(1) World Health Organization. Global status report on road safety 2023 [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2023 [cited 2024 Jan 10]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789240086517
(2) กรมการขนส่งทางบก. รายงานสถิติอุบัติเหตุทางถนนและผู้เสียชีวิตจากยานพาหนะ ประจำปี 2566 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: กรมการขนส่งทางบก กระทรวงคมนาคม; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 10 มกราคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://datagov.mot.go.th
(3) กระทรวงคมนาคม. การวิเคราะห์สถานการณ์อุบัติเหตุทางถนนของกระทรวงคมนาคม พ.ศ. 2565 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: กระทรวงคมนาคม; 2565 [เข้าถึงเมื่อ 10 มกราคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://www.otp.go.th
(4) สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. รายงานสถานการณ์โรคและภัยสุขภาพ เขตสุขภาพที่ 10 ประจำปี 2567 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 10 มกราคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://www.nhso.go.th
(5) สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดอุบลราชธานี. รายงานข้อมูลสถิติการบาดเจ็บและเสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางถนน จังหวัดอุบลราชธานี ปี 2567 [อินเทอร์เน็ต]. อุบลราชธานี: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดอุบลราชธานี; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 10 มกราคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://ubon.moph.go.th
(6) ศูนย์ข้อมูลอุบัติเหตุเพื่อสร้างวัฒนธรรมความปลอดภัยทางถนน (ThaiRSC). รายงานสถิติการเกิดอุบัติเหตุทางถนนแยกตามประเภทยานพาหนะ ปี 2567 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: ThaiRSC; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 10 มกราคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: http://www.thairsc.com
(7) ศูนย์อำนวยการความปลอดภัยทางถนนจังหวัดอุบลราชธานี. รายงานสถานการณ์อุบัติเหตุทางถนนในพื้นที่อำเภอ วารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี ปี 2563 [อินเทอร์เน็ต]. อุบลราชธานี: ศูนย์อำนวยการความปลอดภัยทางถนนจังหวัดอุบลราชธานี; 2563 [เข้าถึงเมื่อ 10 มกราคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://www.ubon.go.th
(8) ศูนย์อำนวยการความปลอดภัยทางถนนจังหวัดอุบลราชธานี. รายงานการประชุมศูนย์อำนวยการความปลอดภัยทางถนนจังหวัดอุบลราชธานี "ขับขี่ปลอดภัย เมืองไทยไร้อุบัติเหตุ" [อินเทอร์เน็ต]. อุบลราชธานี: สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดอุบลราชธานี; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 10 มกราคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://ubonratchathani.prd.go.th/th/content/category/detail/id/33/iid/243399
(9) สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดอุบลราชธานี. โครงการขับขี่ปลอดภัย เช็คไฟก่อนขับ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 [อินเทอร์เน็ต]. อุบลราชธานี: สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดอุบลราชธานี; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 10 มกราคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.ubnpeo.go.th/road_safety_67/
(10) กองทะเบียนและสถิตินักศึกษา มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. รายงานจำนวนนักศึกษาที่กำลังศึกษา มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี ปีการศึกษา 2567. อุบลราชธานี: มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี; 2567.
(11) อนัญญา หาบุญมี, ชนัญญา จิระพรกุล, เนาวรัตน์ มณีนิล. ความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดอุบัติเหตุทางถนนจากรถจักรยานยนต์ของนักศึกษาสถาบันอาชีวศึกษา จังหวัดหนองคาย. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน. 2567; 10 (1): 1 – 12.
(12) พัชร์สิริ ศรีเวียง, กษมา ภูสีสด. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการเกิดอุบัติเหตุทางรถจักรยานยนต์ของนักศึกษามหาวิทยาลัยแห่งหนึ่งในจังหวัดลำปาง. วารสารวิจัยการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ. 2565; 14 (2): 1–14.
(13) กมลวรรณ คุ้มวงษ์, นิสากร กรุงไกรเพชร, สุวรรณา จันทร์ประเสริฐ. ปัจจัยทำนายพฤติกรรมความปลอดภัยในการขับขี่จักรยานยนต์ของนักเรียนชายระดับมัธยมศึกษาตอนปลายในภาคตะวันออก. วารสารคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา. 2562; 27 (4): 42 – 52.
(14) สุรศักดิ์ สุนทร, วัชรินทร์ โกมลมาลัย, ธานินทร์ สุธีประเสริฐ, ยอดฝัน ปรางศร. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมเสี่ยงจากการขับขี่รถจักรยานยนต์ของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย โรงเรียนมัธยมศึกษาแห่งหนึ่งในจังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้. 2563; 7 (1): 74 – 86.
(15) Lin HY, Li JS, Pai CW, Chien WC, Huang WC, Hsu CW, et al. Environmental factors associated with severe motorcycle crash injury in university neighborhoods: a multicenter study in Taiwan. Int J Environ Res Public Health. 2022; 19 (16): 10274.
(16) ณฤดี พูลเกษม, วาสนา วิไลนุวัฒน์, รัฐพล พรหมโคตร, พิมจันทร์นภา แก้วคำ, รุ่งนภา มะโรงมืด, ธีรภัทร์ ปราณี. พฤติกรรมการขับขี่รถจักรยานยนต์ที่ปลอดภัยของนักศึกษาวิทยาลัยนครราชสีมา. วารสารชุมชนวิจัย. 2564; 15 (3): 203 – 14.
(17) Chumpawadee U, Homchampa P, Thongkrajai P, Suwanimitr A, Chadbunchachai W. Factors related to motorcycle accident risk behavior among university students in Northeastern Thailand. Southeast Asian J Trop Med Public Health. 2015; 46 (4): 805 – 21.
(18) นพดล ทองอร่าม, กนกพร สมพร, ฮันวรรณี หะยีอับดุลรอมัน, มารียาณี สะมะแอ. ปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการป้องกันอุบัติเหตุจากการขับขี่รถจักรยานยนต์ของนักศึกษามหาวิทยาลัยแห่งหนึ่งในจังหวัดสมุทรสงคราม. วารสารสภาการสาธารณสุขชุมชน. 2567; 6 (2): 87 – 100.
(19) ชัญญากานต์ โกกะพันธ์, ลักษณีย์ บุญขาว, ดวงเดือน ปลดรัมย์, นลินี เพ็ชรฉกรรจ์. พฤติกรรมการป้องกันอุบัติเหตุในการขับขี่รถจักรยานยนต์ของผู้ประกอบอาชีพขับรถส่งอาหารในตำบลเมืองศรีไค อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารความปลอดภัยและสุขภาพ. 2565; 15 (2): 60 – 72.
