ปัจจัยแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพที่มีความสัมพันธ์ต่อพฤติกรรมเสี่ยงจากการขับขี่รถจักรยานยนต์ของนักศึกษามหาวิทยาลัยอุบลราชธานี: Factors Related to Health Belief Models in Relation to Risky Motorcycle Driving Behavior among Students at Ubon Ratchathani University - Houngsuksakul, Napaporn; Thammachart, Aphasorn (วารสารวิชาการสุขภาพและสิ่งแวดล้อม, 2026)
การวิจัยเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวางนี้ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคล ปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมและยานพาหนะ และแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ กับพฤติกรรมเสี่ยงจากการขับขี่รถจักรยานยนต์ของนักศึกษามหาวิทยาลัยอุบลราชธานี จำนวน 279 คน วิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนาและไคสแควร์ที่ระดับนัยสำคัญ 0.05 ผลการศึกษาพบว่านักศึกษาส่วนใหญ่มีพฤติกรรมเสี่ยงระดับน้อย แต่ยังพบพฤติกรรมเสี่ยงที่เกิดขึ้นเป็นประจำ ได้แก่ การฝ่าไฟแดงเมื่อถนนว่าง (ร้อยละ 45.16) การไม่เปิดสัญญาณไฟ (ร้อยละ 36.20) และการใช้โทรศัพท์ขณะขับขี่ (ร้อยละ 35.84) ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ เพศ (p<0.001) อายุ (p=0.023) การฝ่าฝืนกฎจราจร (p<0.001) และแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ ทุกองค์ประกอบ ได้แก่ การรับรู้ความเสี่ยง การรับรู้ความรุนแรง การรับรู้ประโยชน์ และการรับรู้อุปสรรค (p<0.05) ในขณะที่ปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมและยานพาหนะไม่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญ ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่านักศึกษาส่วนใหญ่มีการรับรู้ความเสี่ยง การรับรู้ความรุนแรง และการรับรู้ประโยชน์ของการขับขี่อย่างปลอดภัยในระดับสูง แต่ยังมีการรับรู้อุปสรรคในระดับปานกลาง ซึ่งสัมพันธ์กับพฤติกรรมเสี่ยงสูง ดังนั้นการพัฒนาโครงการรณรงค์ความปลอดภัยทางถนนในมหาวิทยาลัยควรมุ่งเน้นการลดอุปสรรคในการปฏิบัติพฤติกรรมปลอดภัย ควบคู่กับการเสริมสร้างการรับรู้ในทุกมิติของแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ เพื่อสร้างพฤติกรรมการขับขี่ที่ปลอดภัยอย่างยั่งยืน