การพัฒนากลไกการขับเคลื่อนการดำเนินงานตามมาตรการป้องกันควบคุมโรคในพื้นที่เฉพาะ (Bubble and Seal) ในสถานประกอบกิจการ พื้นที่เขตสุขภาพที่ 8 - พิมพาเรือ, กิตติยา; ดิถีสวัสดิ์เวทย์, ศิมาลักษณ์; แสนตะรัตน์, กาญจนา; ชุมสีวัน, เสียน; ศรีแสง, จักรี (วารสารวิชาการสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 8 จังหวัดอุดรธานี, 2025)
การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนากลไกการดำเนินงานขับเคลื่อนมาตรการป้องกันควบคุมโรคในพื้นที่เฉพาะ (Bubble and Seal : BBS) ในสถานประกอบกิจการ 2) ประเมินมาตรการป้องกันควบคุมโรคในพื้นที่เฉพาะ และคัดเลือกสถานประกอบการต้นแบบ BBS กลุ่มเป้าหมายเป็น สถานประกอบกิจการในพื้นที่เขตสุขภาพที่ 8 จำนวนทั้งสิ้น 38 แห่ง โดยคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง และผู้แทนจากหน่วยงานเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง 10 หน่วยงาน การดำเนินงานแบ่งเป็น 3 ระยะ คือ 1) การสื่อสาร ถ่ายทอดนโยบาย/มาตรการ สู่การปฏิบัติระดับพื้นที่ 2) การลงพื้นที่ขับเคลื่อนการดำเนินงานผ่านกลไกต่าง ๆ ร่วมกับหน่วยงานภาคีเครือข่าย และ 3) การติดตามและประเมินผลการดำเนินงานมาตรการ BBS เครื่องมือที่ใช้ในการดำเนินการวิจัย เป็นกระบวนการ Policy advocacy การประชุมกลุ่ม การสนทนากลุ่ม และการสัมภาษณ์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยวิธีการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการศึกษา พบว่ากลไกการดำเนินงานขับเคลื่อนมาตรการ BBS ในสถานประกอบกิจการ ประกอบด้วย 4 กลไกที่สำคัญคือ 1) การสื่อสาร ถ่ายทอดนโยบาย/มาตรการ Bubble and Seal สู่การปฏิบัติระดับพื้นที่ 2) ขับเคลื่อนผ่านกลไกคณะกรรมการโรคติดต่อจังหวัด 3) ทีมที่ปรึกษา กำกับ ติดตาม (Coaching Team) ระดับจังหวัด โดยมีหน่วยงานวิชาการระดับเขตร่วมให้คำปรึกษา กำกับ ติดตาม และ 4) การนิเทศติดตามและประเมินผลการดำเนินงาน ส่งผลให้เขตสุขภาพที่ 8 มีสถานประกอบกิจการนำมาตรการ BBS ไปใช้เพิ่มขึ้นจากเดิม 2 แห่งในระยะแรกของมาตรการ เพิ่มเป็น 68 แห่ง และมีสถานประกอบกิจการ 4 แห่งผ่านการรับรองต้นแบบการดำเนินงาน BBS ระดับประเทศ ผลการประเมินมาตรการ BBS ของสถานประกอบกิจการ จากกลุ่มตัวอย่าง 38 แห่ง พบว่ามีการเตรียมความพร้อมด้านนโยบายการจัดเตรียมแผนการฉีดวัคซีนให้แก่ผู้ปฏิบัติงาน ครบถ้วนมากที่สุด (ร้อยละ 94.7) ส่วนประเด็นที่มีการดำเนินงานได้ครบถ้วนน้อยที่สุด คือ การเตรียมทำแผนงานการดำเนินงาน BBS (ร้อยละ 68.4) ข้อเสนอแนะจากการศึกษาคือ ขับเคลื่อนมาตรการ BBS ในสถานประกอบกิจการอย่างต่อเนื่อง โดยสามารถประยุกต์ใช้ได้กับทุกโรคและภัยสุขภาพที่จะเกิดขึ้นในอนาคต เพื่อเป็นการเตรียมความพร้อมและลดผลกระทบที่อาจจะเกิดขึ้นต่อไป รวมถึงการมี Audit system การดำเนินงาน BBS ภายในสถานประกอบการเอง เพื่อควบคุมคุณภาพที่วางไว้ ให้เกิดการดำเนินงานตามมาตรการอย่างเคร่งครัดและต่อเนื่อง