วารสารราชานุกูล

ผลของโปรแกรมการละเล่นพื้นบ้านภูมิปัญญาท้องถิ่นต่อความสามารถในการใช้กล้ามเนื้อมัดเล็กและทักษะทางสังคมของเด็กออทิสติก ศูนย์การศึกษาพิเศษประจำจังหวัดอำนาจเจริญ

Fri, 26 Jun 2026 00:00:00 +0700

วัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการละเล่นพื้นบ้านภูมิปัญญาท้องถิ่นต่อความสามารถในการใช้กล้ามเนื้อมัดเล็กและทักษะทางสังคมของเด็กออทิสติก ศูนย์การศึกษาพิเศษประจำจังหวัดอำนาจเจริญ

วัสดุและวิธีการ การวิจัยกึ่งทดลอง (Quasi experimental study) โดยใช้การเลือกแบบเจาะจง (Purposive Selected) ในกลุ่มเด็กออทิสติก อายุ 3-6 ปี ศูนย์การศึกษาพิเศษประจำจังหวัดอำนาจเจริญ จำนวน 22 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามวัดระดับความสามารถการใช้กล้ามเนื้อมัดเล็กและทักษะทางสังคม วิเคราะห์ข้อมูลก่อนและหลังได้เข้าร่วมโปรแกรมด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติเชิงอนุมาน ด้วยวิธีเปรียบเทียบผลภาพรวม โดย Wilcoxon Signed-Rank Test

ผล เด็กออทิสติกที่เข้าร่วมโปรแกรมฯ มีคะแนนเฉลี่ยความสามารถในการใช้กล้ามเนื้อมัดเล็กเพิ่มขึ้นอย่าง มีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.01) และค่าคะแนนเฉลี่ยทักษะการเข้าสังคมเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p< 0.01)

สรุป โปรแกรมการละเล่นพื้นบ้านภูมิปัญญาท้องถิ่นต่อความสามารถในการใช้กล้ามเนื้อมัดเล็กของเด็กออทิสติกช่วยส่งเสริมให้เด็กออทิสติกมีความสามารถในการใช้กล้ามเนื้อมัดเล็กและทักษะทางสังคมสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ

ประสิทธิภาพของการบริบาลทางเภสัชกรรมในผู้ป่วยที่รักษาด้วยยาริสเพอริโดน ณ สถาบันราชานุกูล

พัณณพัฒน์ พรรณ์แผ้ว, จินตนา ปรัชญาสันติ, ชมภูนุช สุคนธวาร — Fri, 26 Jun 2026 00:00:00 +0700

วัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาผลการดำเนินงานการบริบาลทางเภสัชกรรมต่อการแก้ไขปัญหาด้านการใช้ยาในผู้ป่วยที่ได้รับยาริสเพอริโดน (Risperidone) เป็นครั้งแรก ณ สถาบันราชานุกูล

วัสดุและวิธีการ การวิจัยเชิงพรรณนาแบบเก็บข้อมูลย้อนหลัง กลุ่มตัวอย่างคือผู้ป่วยที่ได้รับการรักษาด้วยยาริสเพอริโดนเป็นครั้งแรกในสถาบันราชานุกูล ระหว่างเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2563 ถึงกันยายน พ.ศ. 2565 เก็บรวบรวมข้อมูลจากระบบสารสนเทศโรงพยาบาลและเวชระเบียนผู้ป่วย รวมถึงข้อมูลปัญหาจากการใช้ยา วิธีการแก้ไข และผลการแก้ไขปัญหาจากแบบบันทึกการให้คำปรึกษาด้านยา ปัญหาจากการใช้ยาถูกจัดประเภทตามแนวทาง Pharmaceutical Care Network Europe (PCNE) ประเมินความร่วมมือในการใช้ยาด้วยแบบประเมิน Brief Adherence Rating Scale (BARS) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และใช้สถิติ Paired t-test เพื่อเปรียบเทียบคะแนนความร่วมมือในการใช้ยาก่อนและหลังได้รับการบริบาลทางเภสัชกรรม

ผล จากผู้ป่วยทั้งหมดจำนวน 211 ราย ส่วนใหญ่เป็นเพศชาย ร้อยละ 77.25 อายุเฉลี่ย 7.24 ± 7.10 ปี ได้รับการวินิจฉัยเป็นโรคออทิสติก ร้อยละ 52.13 และโรคสมาธิสั้น ร้อยละ 23.70 ขนาดยาริสเพอริโดนเริ่มต้นเฉลี่ย 0.42 ± 0.33 มิลลิกรัมต่อวัน พบปัญหาจากการใช้ยา 148 ปัญหา โดยส่วนใหญ่เป็นอาการไม่พึงประสงค์จากยา ความไม่ร่วมมือในการใช้ยา และความคลาดเคลื่อนจากการสั่งใช้ยา คิดเป็นร้อยละ 45.95, 29.73 และ 24.32 ตามลำดับ การบริบาลทางเภสัชกรรมร่วมกับการติดตามผลสามารถแก้ไขปัญหาได้ร้อยละ 81.08 สำหรับผู้ป่วยที่พบปัญหา ความไม่ร่วมมือในการใช้ยา คะแนนความร่วมมือในการใช้ยาเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ จากค่าเฉลี่ย 44.23 ± 26.08 เป็น 97.05 ± 11.33 คะแนน หลังได้รับการบริบาลทางเภสัชกรรม

สรุป การบริบาลทางเภสัชกรรมที่ครอบคลุมการให้ข้อมูลด้านยา การให้คำปรึกษา และการติดตามผู้ป่วยอย่างต่อเนื่อง ช่วยให้สามารถค้นหาและแก้ไขปัญหาจากการใช้ยาได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสนับสนุนการใช้ยาอย่างเหมาะสมในผู้ป่วยที่เริ่มรักษาด้วยยาริสเพอริโดน จึงจะทำให้เภสัชกรสามารถให้บริบาลทางเภสัชกรรมได้อย่างเป็นระบบและครอบคลุมปัญหาได้มากขึ้น

ความกังวลใจของผู้ปกครองเรื่องสุขภาพช่องปากของผู้บกพร่องทางพัฒนาการและสติปัญญาในสถานการณ์แพร่ระบาดของโรคโควิด 19 กรณีศึกษาสถาบันราชานุกูล

พิมพิไล ลิ้มสมวงศ์ — Fri, 26 Jun 2026 00:00:00 +0700

วัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาความกังวลของปัญหาในช่องปากของผู้บกพร่องทางพัฒนาการและสติปัญญา ความกังวลของผู้ปกครองต่อสถานการณ์แพร่ระบาดโควิด 19 และความสัมพันธ์ของความกังวลต่อปัญหาในช่องปากของผู้บกพร่องทางพัฒนาการและสติปัญญาที่มีต่อสุขภาวะทั่วไปของผู้ปกครอง

วัสดุและวิธีการ การวิจัยเชิงบรรยาย กลุ่มตัวอย่างที่เข้าร่วมการศึกษา ได้แก่ ผู้ปกครองผู้บกพร่องทางพัฒนาการและสติปัญญาที่มารับบริการทันตกรรมที่สถาบันราชานุกูลระหว่างเดือน ธันวาคม 2563 – มกราคม 2565 จำนวน 293 คน เครื่องมือที่ใช้ได้แก่ แบบสอบถามความกังวลของผู้ปกครองเรื่องปัญหาช่องปากของผู้บกพร่องทางพัฒนาการและสติปัญญาในสถานการณ์แพร่ระบาดของโควิด 19 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาและหาความสัมพันธ์ระหว่างความกังวลต่อปัญหาในช่องปากของผู้บกพร่องทางพัฒนาการและสติปัญญาและสุขภาวะทั่วไปของผู้ปกครองโดยใช้สถิติไคสแควร์

ผล ผู้ปกครอง ฯ ผู้มีความกังวลเรื่องอาการปวดฟันของผู้บกพร่องทางพัฒนาการและสติปัญญามากที่สุด (ร้อยละ 31.5) รองลงมาเป็นเรื่องพฤติกรรมที่เปลี่ยนแปลงของผู้บกพร่องทางพัฒนาการและสติปัญญา เช่น นอนไม่หลับ หงุดหงิด ซึ่งคาดว่ามีสาเหตุจากความเจ็บปวดในช่องปาก (ร้อยละ 21) ส่วนความสัมพันธ์ระหว่างปัญหาโรคในช่องปากผู้บกพร่องทางพัฒนาการและสติปัญญาและสภาวะสุขภาพจิตของผู้ปกครองหรือผู้ดูแลผู้บกพร่องทางสติปัญญาโดยใช้สถิติไคสแควร์ พบว่าไม่มีความสัมพันธ์กัน (χ²(3) = 2.031, p = .566)

สรุป ในสถานการณ์แพร่ระบาดของโควิด 19 ผู้ปกครองของมีความกังวลเกี่ยวกับสุขอนามัยช่องปากของบกพร่องทางพัฒนาการและสติปัญญา เนื่องจากอาจส่งผลต่อปัญหาพฤติกรรมที่เกิดขึ้นในช่วงเวลานั้น

การพัฒนาหลักสูตรการเตรียมความพร้อมสู่การทำงานแก่ผู้บกพร่องทางสติปัญญา สำหรับผู้ฝึกสอนงาน

ปรารถนา รัตนถิรวรรณ, วรัฎฐา เจริญ, วัลยา บางม่วงงาม — Fri, 26 Jun 2026 00:00:00 +0700

วัตถุประสงค์ เพื่อพัฒนาหลักสูตรการเตรียมความพร้อมสู่การทำงานแก่ผู้บกพร่องทางสติปัญญาสำหรับผู้ฝึกสอนงาน

วัสดุและวิธีการ เป็นการวิจัยและพัฒนา แบ่งเป็น ระยะที่ 1 การวิจัยเชิงบรรยายเกี่ยวกับสถานการณ์ความต้องการและความจำเป็นในการพัฒนาหลักสูตรที่เกี่ยวข้องกับการเตรียมความพร้อมด้านการทำงานของผู้บกพร่องทางสติปัญญา ใช้การวิเคราะห์และสังเคราะห์เนื้อหาเชิงระบบจากการทบทวนวรรณกรรม ระยะที่ 2 การวิจัยแบบมีส่วนร่วม เพื่อพัฒนาหลักสูตรฯ โดยใช้กระบวนการสนทนากลุ่มในการถอดบทเรียนและวิพากษ์องค์ความรู้ที่ฝังในตัวผู้ปฏิบัติงาน ผู้เชี่ยวชาญและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย จำนวน 20 คน จากนั้นผู้วิจัยนำข้อมูลทั้งหมดที่ได้ไปออกแบบร่างหลักสูตรการเตรียมความพร้อมผู้บกพร่องทางสติปัญญาสู่การทำงานที่มีองค์ประกอบดังนี้ 1) โครงสร้างหลักสูตร 2) คู่มือเตรียมความพร้อมสู่การทำงานแก่ผู้บกพร่องทางสติปัญญา สำหรับผู้ฝึกสอนงาน 3) โปรแกรมการฝึกทักษะพื้นฐานการทำงานและทักษะการปรับตัวทางสังคม แล้วนำองค์ประกอบทั้งหมดไปตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา โดยผู้เชี่ยวชาญด้านการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้บกพร่องทางสติปัญญา และการเตรียมความพร้อมผู้บกพร่องทางสติปัญญาสู่การทำงานจำนวน 3 คน จากนั้นหาค่าความสอดคล้องระหว่างข้อคำถามกับจุดประสงค์ โดยใช้แนวทางการตรวจสอบหลักสูตรแบบยึดจุดมุ่งหมายเป็นหลักของ Tyler ซึ่งเป็นรูปแบบการประเมินที่เน้นการตัดสินคุณค่าตามจุดมุ่งหมาย เป้าหมาย หรือวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้ในหลักสูตร สุดท้ายนำร่างหลักสูตรฯ ไปทดลองใช้ในกลุ่มใกล้เคียงกับกลุ่มตัวอย่างจำนวน 5 คน แล้วเปรียบเทียบผลที่เกิดขึ้นจริงกับผลที่คาดหวังไว้ ด้วยสถิติ ค่าเฉลี่ย

ผล ร่างหลักสูตรฯ ได้ค่าความสอดคล้องเท่ากับ 0.87 และจากการนำไปทดลองใช้ พบว่า มีค่าเฉลี่ยทักษะสังคมและทักษะพื้นฐานการทำงานเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 76.95 เป็น ร้อยละ 80.95 เมื่อสิ้นสุดโปรแกรมฯ

สรุป หลักสูตรการเตรียมความพร้อมผู้บกพร่องทางสติปัญญาสู่การทำงานสำหรับผู้ฝึกสอนงานที่พัฒนาขึ้นมีคุณภาพ เหมาะสำหรับนำไปให้ผู้ฝึกสอนงานใช้กับผู้บกพร่องทางสติปัญญา

‘Creativity’ ศิลปะแห่งกิจกรรมบำบัด

ณัฐสุดา นวลสำลี — Fri, 26 Jun 2026 00:00:00 +0700

ความคิดสร้างสรรค์เป็นพลังแห่งการเปลี่ยนแปลงที่ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการคิดนอกกรอบ แต่ยังรวมถึงการเปลี่ยนความคิดให้กลายเป็นสิ่งที่จับต้องได้และมีคุณค่า ไม่ว่าจะในด้านศิลปะ ดนตรี หรือการใช้ชีวิตประจำวัน โดยความคิดสร้างสรรค์ถูกนิยามว่าเป็นความสามารถในการสร้างสรรค์แนวคิดใหม่หรือผลงานใหม่ ซึ่งมีบทบาทสำคัญในศาสตร์กิจกรรมบำบัด โดยนำความคิดสร้างสรรค์และกิจกรรมสร้างสรรค์มาใช้เป็นเครื่องมือในการฟื้นฟู ส่งเสริมการคิดเชิงบวก และพัฒนาทักษะที่จำเป็นในชีวิต ผ่านกระบวนการที่คำนึงถึงความต้องการเฉพาะตัวของผู้รับบริการภายใต้แนวคิด “การมีผู้รับบริการเป็นศูนย์กลาง”

องค์ประกอบสำคัญของความคิดสร้างสรรค์ประกอบด้วย 1) ความเชี่ยวชาญ 2) ทักษะการคิดสร้างสรรค์ และ 3) แรงจูงใจ ทั้งภายในและภายนอก ซึ่งเป็นปัจจัยที่ช่วยผลักดันนวัตกรรมและการแก้ปัญหาอย่างมีประสิทธิภาพ การส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์อย่างเหมาะสมจึงควรสร้างสภาพแวดล้อมที่สนับสนุน กิจกรรมที่ท้าทายกำลังดี ให้ตัวเลือกที่หลากหลาย และผสานความเชื่อมโยงทางวัฒนธรรม

ตัวอย่างเช่น การปรับกิจกรรมการทำ “ขนมบัวลอย” ให้เป็น “บัวลอยแฟนซี” ที่เปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมออกแบบรูปร่างและสีสันตามความชอบ ช่วยกระตุ้นแรงจูงใจจากภายใน การแลกเปลี่ยนความคิดเห็น และการสื่อสารในกลุ่ม นอกจากนี้ การมอบหมายให้แต่ละคนจดจ่อกับการสร้างสรรค์ผลงานของตนเองยังส่งเสริมความมั่นใจและความภาคภูมิใจในตนเองอีกด้วย

ความพึงพอใจในงานของผู้บกพร่องทางสติปัญญาที่ได้รับการจ้างงาน ในสถานประกอบการ : กรณีศึกษา สถาบันราชานุกูล กรมสุขภาพจิต

ซูฟีย๊ะห์ โวะ, ปรารถนา รัตนถิรวรรณ — Fri, 26 Jun 2026 00:00:00 +0700

สถาบันราชานุกูล กรมสุขภาพจิต ดำเนินโครงการพัฒนาทักษะพื้นฐานการทำงานแก่ ผู้บกพร่องทางสติปัญญา เพื่อฟื้นฟูสมรรถภาพผู้บกพร่องทางสติปัญญาด้านทักษะพื้นฐานการทำงาน และจัดหางานให้ผู้บกพร่องทางสติปัญญาได้ประกอบอาชีพในสังคม โดยมีนักสังคมสงเคราะห์เป็นผู้รับผิดชอบหลัก (Case Manager) ในลักษณะเป็นผู้ฝึกสอนงาน (Job Coach) และมีกระบวนการติดตามการทำงานในสถานประกอบการอย่างต่อเนื่อง จากผลการดำเนินงานการเตรียมความพร้อมผู้บกพร่องทางสติปัญญาสู่การทำงานในสถานประกอบการหรือธุรกิจครอบครัว ในปี 2564 – 2566 พบว่า ในปี 2564 มีผู้บกพร่องทางสติปัญญาได้รับการจ้างงานตามมาตรา 33 จำนวน 4 คน และมีอาชีพและมีรายได้ตามมาตรา 35 จำนวน 9 คน ปี 2565 มีผู้บกพร่องทางสติปัญญาได้รับการจ้างงานตามมาตรา 33 จำนวน 13 คน และมีอาชีพและมีรายได้ตามมาตรา 35 จำนวน 13 คน และปี 2566 มีผู้บกพร่องทางสติปัญญาได้รับการจ้างงานตามมาตรา 33 จำนวน 35 คน และมีอาชีพและรายได้ตามมาตรา 35 จำนวน 5 คน (สถาบันราชานุกูล, 2566) จากสถิติจะเห็นได้ว่าจำนวนผู้บกพร่องทางสติปัญญาได้รับการจ้างงานมีอัตราสูงขึ้น แต่การได้รับการจ้างงานไม่ได้การันตีว่าจะมีความมั่นคงและประกอบอาชีพในระยะเวลายาว เนื่องจากการทำงานต้องมีหลายปัจจัยที่สนับสนุนให้เกิดความพึงพอใจในงาน ซึ่งความพึงพอใจในการทำงานเป็นสิ่งสำคัญที่ส่งผลทำให้สามารถทำงานได้เต็มตามศักยภาพและทำงานได้ในระยะยาว โดยผลการปฏิบัติงานที่มีประสิทธิภาพส่งผลทำให้ผู้บกพร่องทางสติปัญญาสามารถทำงานได้อย่างราบรื่นและมีความสุข และมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

จากการศึกษาความพึงพอใจในงานของผู้บกพร่องทางสติปัญญาในโครงการพัฒนาทักษะพื้นฐานการทำงานของผู้บกพร่องทางสติปัญญาในกลุ่มงานสังคมสงเคราะห์ สถาบันราชานุกูล ผ่านการรวบรวมข้อมูลจากเอกสารวิชาการ เรื่องผลการพัฒนาผู้บกพร่องทางสติปัญญาสู่การทำงานในสถานประกอบการ กรณีศึกษา สถาบันราชานุกูล และเรื่องความพึงพอใจในงาน (Job satisfaction) ประกอบกับการการสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้างแบบเผชิญหน้าโดยใช้ระยะเวลาในการสัมภาษณ์ 45 นาที/ราย กับผู้บกพร่องทางสติปัญญาที่ได้รับการจ้างงานในสถานประกอบการจำนวน 4 คน และทำงานในสถานประกอบการอย่างน้อย 1 ปี โดยพบปัจจัยที่เกี่ยวข้อง 4 ด้าน ได้แก่ ด้านบุคคล ด้านงาน ด้านการจัดการและด้านสภาพแวดล้อม ซึ่งปัจจัยที่ส่งผลต่อความพึงพอใจในงานของผู้บกพร่องทางสติปัญญา ล้วนเป็นแรงจูงใจในการทำงาน ซึ่งส่งผลให้สามารถทำงานได้นาน และมีโอกาสในการก้าวหน้าของอาชีพ อีกทั้งยังส่งผลทำให้คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นได้อีกด้วย