การพัฒนารูปแบบการบำบัดรักษาผู้ใช้สารเสพติด โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน ในพื้นที่ตำบลดงมูลอำเภอหนองกุงศรี จังหวัดกาฬสินธุ์ - บุตรวงศ์ เสาวนีย์ (วารสารการศึกษา-สุขภาพและการจัดการสิ่งแวดล้อม, 2026)
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์สภาพปัญหาการบำบัดรักษาผู้ติดสารเสพติดของตำบลดงมูล อำเภอหนองกุงศรี จังหวัดกาฬสินธุ์ 2) พัฒนารูปแบบการบำบัดรักษาผู้ติดสารเสพติดโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน และ 3) ประเมินรูปแบบการบำบัดรักษาผู้ติดสารเสพติดโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน การวิจัยนี้เป็นการวิจัยและพัฒนา (Research and Development) โดยใช้การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research) ร่วมกับระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed Methods Research) กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยผู้ใช้สารเสพติดที่เข้ารับการบำบัด 30 คน ครอบครัว ผู้นำชุมชน เจ้าหน้าที่สาธารณสุข และอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ดำเนินการวิจัยระหว่างเดือนมกราคม - ธันวาคม 2568 เครื่องมือที่ใช้ประกอบด้วยแบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ แบบสังเกต และแบบบันทึก วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติพรรณนาและสถิติอนุมาน และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า มีอัตราการเลิกใช้สารเสพติดได้สำเร็จร้อยละ 73.3 ที่ 6 เดือน อัตราการกลับไปเสพซ้ำร้อยละ 26.7 ซึ่งต่ำกว่าข้อมูลย้อนหลังของการบำบัดรูปแบบเดิมอย่างมีนัยสำคัญ คะแนนคุณภาพชีวิต ภูมิคุ้มกันทางจิตใจ และการสนับสนุนทางสังคมเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) ปัจจัยที่สัมพันธ์กับความสำเร็จ ได้แก่ ระดับภูมิคุ้มกันทางจิตใจ (OR=3.45) การมีอาชีพและรายได้ (OR=3.12) การสนับสนุนจากครอบครัว (OR=2.98) การสนับสนุนจากชุมชน (OR=2.76) และการมีส่วนร่วมในกิจกรรมกลุ่ม (OR=2.54) ความเหมาะสมของรูปแบบอยู่ในระดับมากที่สุด (Mean=4.71) ความเป็นไปได้อยู่ในระดับมาก (Mean=4.01) และผู้เข้ารับการบำบัดมีความพึงพอใจในระดับมาก (Mean=4.47)