การพัฒนารูปแบบการดูแลคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง อำเภอแคนดง จังหวัดบุรีรัมย์ - เอสาตี อารยา (วารสารการศึกษา-สุขภาพและการจัดการสิ่งแวดล้อม, 2026)
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการดูแลคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง อำเภอแคนดง จังหวัดบุรีรัมย์ โดยประยุกต์ใช้แนวคิดวิจัยเชิงปฏิบัติการ กลุ่มตัวอย่าง 3 กลุ่ม ได้แก่ 1) ภาคีเครือข่าย 33 คน คัดเลือกแบบเจาะจง 2) ผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง 141 คน คัดเลือกแบบเจาะจง และ 3) ผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง 68 คน สุ่มตัวอย่างแบบแบ่งชั้นภูมิ เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถาม แบบประเมินคุณภาพชีวิต และแนวทางการสนทนากลุ่ม ดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลระหว่างกุมภาพันธ์ ถึงกรกฎาคม 2569 ซึ่งวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา วิเคราะห์เปรียบเทียบผลการพัฒนารูปแบบด้วยสถิติ paired t-test กำหนดค่านัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการวิจัย พบว่า รูปแบบการดูแลคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง 7 องค์ประกอบ ได้แก่ 11) การประเมินสุขภาพและคุณภาพชีวิตแบบองค์รวมรายบุคคล 2) การจัดทำแผนการดูแลรายบุคคลแบบมีส่วนร่วม 3) การเสริมพลังครอบครัวและพัฒนาศักยภาพผู้ดูแล 4) การฟื้นฟูสมรรถภาพและส่งเสริมคุณภาพชีวิตแบบองค์รวม 5) ระบบเยี่ยมบ้านและติดตามดูแลเชิงรุก 6) การบูรณาการและเชื่อมโยงภาคีเครือข่ายเพื่อสนับสนุนการดูแล 7) การติดตาม ประเมินผล และปรับแผนการดูแล หลังการพัฒนารูปแบบผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงมีระดับความรู้และการดูแลผุ้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value<0.001) และผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงมีระดับคุณภาพชีวิตเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value<0.001)