ผลของโปรแกรมการพยาบาลสำหรับการส่งเสริมการฟื้นสภาพของผู้ป่วยสูงอายุที่ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม - ศรีกุลวงศ์, นริศรา (วารสารการศึกษา-สุขภาพและการจัดการสิ่งแวดล้อม, 2025)
การวิจัยนี้เป็นการวิจัยแบบกึ่งทดลอง แบบศึกษาสองกลุ่ม วัดผลหลายครั้งแบบอนุกรมเวลา วัดผลก่อนและหลังการได้รับโปรแกรม วัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการพยาบาลสำหรับการส่งเสริมการฟื้นสภาพของผู้ป่วยสูงอายุที่ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้สูงอายุที่ได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์ว่าเป็นโรคข้อเข่าเสื่อม มีแผนการรักษาในการได้รับการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม จำนวน 34 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 17 คน และกลุ่มควบคุม 17 คน เครื่องมือประกอบด้วย โปรแกรมการพยาบาลสำหรับการส่งเสริมการฟื้นสภาพของผู้ป่วยสูงอายุที่ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม แบบบันทึกความเจ็บป่วยและการรักษา แบบบันทึกคะแนนความปวดหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม แบบบันทึกความสามารถในการเคลื่อนไหวข้อเข่า แบบบันทึกความสามารถในการเดินบนแนวราบ ในแต่ละจุดเวลา หลังผ่าตัด 1 ครั้ง, หลังผ่าตัด 24, 48, 72 ชั่วโมง ก่อนจำหน่าย และนัดติดตามอาการ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และเปรียบเทียบความแตกต่างของค่าเฉลี่ยก่อน-หลังเข้าร่วมโปรแกรมด้วยสถิติ Mann-Whitney U test กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05 ผลการศึกษา: พบว่าการเปรียบเทียบค่าคะแนนความปวด ระหว่างกลุ่มควบคุมและกลุ่มทดลอง พบว่ากลุ่มทดลองมีคะแนนความปวดในการวัดครบ 24 ชั่วโมงแรก ถึง 72 ชั่วโมง น้อยกว่ากลุ่มควบคุม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.05)ความสามารถในการเคลื่อนไหวของข้อเข่า (ROM) มากกว่า 90 องศา ระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม ไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติระหว่างกลุ่มในทุกจุดเวลา (p>.05) แต่ทั้งสองกลุ่มมีการฟื้นตัวของ ROM ที่ดีตามเวลา, การเปรียบเทียบความสามารถในการเดินบนพื้นราบ 6 นาที ระหว่างกลุ่มควบคุมและกลุ่มทดลอง พบว่ากลุ่มทดลองมีความสามารถในการเดินดีกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญที่ 48 และ 72 ชั่วโมง (p<.05) จำนวนวันนอนโรงพยาบาล (8.4 ± 2.0 vs 7.5 ± 1.5 วัน, p = 0.332) กลุ่มทดลองไม่พบภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัด ในขณะที่กลุ่มควบคุมพบภาวะข้อเข่าติด 4 ราย (23.5%) แม้จะไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.103)