การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้สูงอายุที่ป่วยด้วยโรคเบาหวานและไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมของครอบครัวและเครือข่ายสุขภาพชุมชน พื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านหวาย จังหวัดยโสธร - ศรีเนตร, มุกดา (วารสารการศึกษา-สุขภาพและการจัดการสิ่งแวดล้อม, 2026)
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินผลรูปแบบการดูแลผู้สูงอายุที่ป่วยด้วยโรคเบาหวานและไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด โดยใช้กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research: PAOR) กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ 1) ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในการพัฒนารูปแบบ จำนวน 49 คน และ 2) ผู้ป่วยเบาหวานสูงอายุที่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ได้ จำนวน 18 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสอบถามพฤติกรรมการดูแลตนเอง แบบประเมินความพึงพอใจ การตรวจระดับน้ำตาลสะสมในเลือด (HbA1c) และการตรวจระดับน้ำตาลในเลือดจากปลายนิ้ว (Dextrostix; DTX) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติเชิงอนุมาน ผลการศึกษาพบว่า รูปแบบ Ban Wai DM Care ประกอบด้วย 3 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) การประเมินสุขภาพและให้ความรู้ 2) การติดตามและเสริมแรงใจ และ 3) การประเมินผลและสะท้อนผล โดยเน้นการมีส่วนร่วมของครอบครัวและเครือข่ายสุขภาพชุมชน ภายหลังการดำเนินงาน ผู้ป่วยมีคะแนนพฤติกรรมการดูแลตนเองเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) ระดับ HbA1c ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.019) ระดับ DTX มีแนวโน้มลดลง และผู้ป่วยมีความพึงพอใจต่อรูปแบบการดูแลในระดับมาก