การพัฒนาชุมชนต้นแบบจัดการผลิตภัณฑ์สุขภาพไม่ปลอดภัย : กรณีศึกษา ตำบลวังสะพุง อำเภอวังสะพุง จังหวัดเลย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ผลิตภัณฑ์สุขภาพที่ไม่ปลอดภัยในชุมชนเป็นปัญหาสำคัญที่ส่งผลต่อสุขภาพของประชาชน การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์ผลิตภัณฑ์สุขภาพไม่ปลอดภัยในชุมชนตำบลวังสะพุง พัฒนาศักยภาพ
แกนนำและเครือข่ายในการเฝ้าระวัง รวมทั้งประเมินผลลัพธ์ของการพัฒนาชุมชนต้นแบบในการจัดการปัญหาดังกล่าว เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) ดำเนินการ 3 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 ศึกษาสถานการณ์และคืนข้อมูลแบบมีส่วนร่วม โดยใช้ข้อมูลจากระบบเฝ้าระวังยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพในชุมชน (G-RDU & G-SHP) ร่วมกับกระบวนการระดมพลังสร้างสรรค์ (AIC) กับคณะทำงานเครือข่าย บวร.ร. จำนวน 25 คน ระยะที่ 2 พัฒนาศักยภาพเครือข่ายและสร้างมาตรการชุมชน กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยแกนนำชุมชน 70 คน นักเรียนแกนนำ อย.น้อย 120 คน ผู้สูงอายุ 100 คน และผู้ประกอบการร้านชำ 60 คน และระยะที่ 3 ประเมินผลและถอดบทเรียนจากคณะทำงาน 25 คน และร้านชำในพื้นที่เป้าหมาย 11 ร้าน
ผลการศึกษา : ปัญหาหลักที่พบในชุมชน ได้แก่ การใช้ยาชุดในกลุ่มผู้สูงอายุ การซื้อผลิตภัณฑ์สุขภาพที่ไม่ปลอดภัยผ่านสื่อออนไลน์ การหลงเชื่อโฆษณาอวดอ้างเกินจริง การขาดความรู้ในการเลือกใช้ผลิตภัณฑ์สุขภาพ นักเรียนมีน้ำหนักเกินมาตรฐาน และร้านชำจำหน่ายยาอันตราย แนวทางการจัดการปัญหาประกอบด้วย 4 มาตรการหลัก ได้แก่ การจัดอบรมให้ความรู้แก่ประชาชนและภาคีเครือข่าย การพัฒนาเครือข่ายแกนนำเฝ้าระวังผลิตภัณฑ์สุขภาพ การสร้างมาตรการชุมชนในรูปแบบบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ (MOU) และการจัดตั้งศูนย์รับเรื่องร้องเรียน รวมถึงการกำกับดูแลแหล่งจำหน่ายในชุมชน ผลการดำเนินงานพบว่าร้านชำในพื้นที่เป้าหมายผ่านเกณฑ์ G-RDU เพิ่มขึ้นจาก 1 ร้าน (ร้อยละ 9.1) เป็น 10 ร้าน (ร้อยละ 90.9)
สรุป รูปแบบชุมชนต้นแบบที่เปิดโอกาสให้ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมในการค้นหาและจัดการปัญหา
มีประสิทธิภาพในการแก้ไขปัญหาผลิตภัณฑ์สุขภาพไม่ปลอดภัยในชุมชนได้อย่างยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ได้รับการเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ซึ่งอนุญาตให้ผู้อื่นสามารถแชร์บทความได้โดยให้เครดิตผู้เขียนและห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าหรือดัดแปลง หากต้องการใช้งานซ้ำในลักษณะอื่น ๆ หรือการเผยแพร่ซ้ำ จำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากวารสารเอกสารอ้างอิง
ศูนย์จัดการร้องเรียนและปราบปรามการกระทำผิดกฎหมายเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์สุขภาพ. (2567). สถิติการร้องเรียนผลิตภัณฑ์สุขภาพ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2566-2567. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. https://cemc.fda.moph.go.th/statistic/category/yearly-complaint-statistic
สาวิตรี ทรงศิลป์. การพัฒนามาตรการในการกำกับดูแลการจำหน่ายผลิตภัณฑ์สุขภาพที่ไม่เหมาะสมในร้านชำจังหวัดเลย. วารสารการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ. 2568;5(2): 122-34.
เลิศชาย เลิศวุธิ, ผุสดี เวชพิพิพัฒน์, ภัคพรู อุ่นงามพันธุ์, สุภาภรณ์ ปั้นพล. คู่มือการดำเนินงานเครือข่ายชุมชนร่วมใจป้องกันภัยผลิตภัณฑ์สุขภาพ (บวร.ร.) กลุ่มพัฒนาพฤติกรรมการบริโภค กองพัฒนาศักยภาพผู้บริโภค สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา กระทรวงสาธารณสุข. กรุงเทพมหานคร: ศูนย์สื่อและสิ่งพิมพ์แก้วเจ้าจอม มหาวิทยาลัยราชภัฎสวนสุนันทา; 2564.
ธีระพงษ์ แก้วหาวงษ์. กระบวนการเสริมสร้างชุมชนเข้มแข็ง: ประชาคม ประชาสังคม. ขอนแก่น: โครงการจัดตั้งมูลนิธิเสริมสร้างชุมชนเข้มแข็ง ชมรมนักวิชาการสาธารณสุขภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. 2543.
รัชนู กรีธาธร และภูมิพัฒน์ อรุณากูร. ความรอบรู้ด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพของประชาชนไทย. วารสารอาหารและยา, 2566;30(1): 80-97.
ศูนย์วิชาการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ (คคส.) มวคบ.-สสส. คู่มือการใช้โปรแกรมระบบเฝ้าระวังยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพในชุมชน(G-RDU & G-SHP). กรุงเทพฯ: มูลนิธิวิทยาลัยการคุ้มครองผู้บริโภคด้านยาและสุขภาพ; 2566.
จินตวีร์ เกษมศุข. แนวคิดการมีส่วนร่วมของประชาชนเพื่อการพัฒนาชุมชนที่ยั่งยืน. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. 2561; 26(50): 169-86.
สิริลักษณ์ รื่นรวย. การจัดการปัญหายาและผลิตภัตภัณฑ์สุขภาพในชุมชนโดยเครือข่าย บวร.ร. วารสาร เภสัชกรรมไทย. 2562;12(3): 855-68.
พิมลพรรณ ศรีภูธร. (2564). การพัฒนารูปแบบการจัดการปัญหาผลิตภัณฑ์สุขภาพที่ไม่ปลอดภัยโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนในตำบลบ้านค้อ อำเภอโนนสัง จังหวัดหนองบัวลำภู. วารสารเภสัชกรรมไทย. 2564;13(4): 973-87.
