การพัฒนารูปแบบบริการคลินิกความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้แผนกผู้ป่วยนอกโรงพยาบาลภูเรือ จังหวัดเลย

บทคัดย่อ

โรคความดันโลหิตสูงเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญ โรงพยาบาลภูเรือพบว่าผู้ป่วยที่สามารถควบคุมความดันโลหิตได้ตามเป้าหมายมีเพียงร้อยละ 33.2 ซึ่งต่ำกว่าเป้าหมายของกระทรวงสาธารณสุขที่กำหนดไว้ร้อยละ 50 การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์และปัจจัยที่ส่งผลต่อการควบคุมโรคความดันโลหิตสูง พัฒนารูปแบบบริการคลินิกความดันโลหิตสูงที่มีประสิทธิภาพ และประเมินประสิทธิผลของรูปแบบที่พัฒนาขึ้น เป็นการวิจัยและพัฒนา ศึกษากลุ่มเดียววัดก่อนและหลัง กลุ่มตัวอย่างคือผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้แผนกผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลภูเรือ จำนวน 72 คน จากประชากร 819 คน สุ่มตัวอย่างแบบมีระบบ
เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามความรู้ (KR-20=0.91) แบบประเมินพฤติกรรมการดูแลตนเอง (Cronbach’s α=0.88) และแบบบันทึกความดันโลหิตตามมาตรฐาน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา paired t-test McNemar’s test และค่าขนาดอิทธิพล Cohen’s d

        ผลการศึกษา พบว่า รูปแบบที่พัฒนาขึ้นคือ “รูปแบบบริการคลินิกความดันโลหิตสูงแบบบูรณาการ
3 ระยะ” ประกอบด้วย ระยะที่ 1 การคัดกรอง ประเมิน และวางแผนการดูแล ระยะที่ 2 การดูแลและติดตามแบบเข้มข้น ระยะที่ 3 การประเมินผลและปรับเปลี่ยนแผน หลังการใช้รูปแบบเป็นเวลา 12 สัปดาห์ พบว่าคะแนนความรู้เพิ่มขึ้น (ผลต่าง=6.4, 95%CI: 5.7-7.1, Cohen’s d=2.17, p<0.001) คะแนนพฤติกรรมการดูแลตนเองเพิ่มขึ้น (ผลต่าง=44.4, 95%CI: 39.2-49.6, Cohen’s d=2.69, p<0.001) ความดันโลหิตซิสโตลิก
ลดลง (ผลต่าง=-24.2 mmHg, 95%CI: -26.3 ถึง -22.1, Cohen’s d=2.31, p<0.001) ความดันโลหิต
ไดแอสโตลิกลดลง (ผลต่าง=-13.8 mmHg, 95%CI: -15.3 ถึง -12.3, Cohen’s d=1.82, p<0.001) อัตราการควบคุมความดันโลหิตได้เพิ่มขึ้นจากร้อยละ 0 เป็นร้อยละ 80.6 (p<0.001) กลุ่มตัวอย่างทั้ง 72 คนเข้าร่วมครบถ้วนไม่มีการสูญหาย

        สรุป รูปแบบบริการคลินิกความดันโลหิตสูงแบบบูรณาการ 3 ระยะ มีประสิทธิผลในการพัฒนาการจัดการโรคความดันโลหิตสูง อย่างไรก็ตาม การตีความผลควรพิจารณาข้อจำกัดของการไม่มีกลุ่มควบคุมและผลจากการถดถอยสู่ค่าเฉลี่ย สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในโรงพยาบาลชุมชนอื่นที่มีบริบทใกล้เคียงกันได้