การพัฒนารูปแบบการสร้างเสริมสุขภาพเชิงรุกแบบบูรณาการเพื่อลดผลกระทบของทารก จากมารดาที่ใช้สารเมทแอมเฟตามีนระหว่างตั้งครรภ์ โรงพยาบาลเชียงคาน จังหวัดเลย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การใช้สารเมทแอมเฟตามีนในหญิงตั้งครรภ์เป็นปัญหาสาธารณสุขที่ทวีความรุนแรง อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย พบอัตราร้อยละ 3.78 ส่งผลให้ทารกมีอัตราคลอดก่อนกำหนดร้อยละ 42.59 น้ำหนักแรกเกิดต่ำร้อยละ 51.85 และภาวะถอนยาในทารกแรกเกิด (NAS) ร้อยละ 35.19 มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินผลรูปแบบการสร้างเสริมสุขภาพเชิงรุกแบบบูรณาการ เป็นการวิจัยและพัฒนาตามแนวคิด Borg and Gall ร่วมกับวงจร PDSA ระยะเวลา 24 เดือน (กรกฎาคม 2566–กรกฎาคม 2568) แบ่ง 4 ระยะ โดยระยะที่ 3 ใช้แบบแผนกึ่งทดลองเปรียบเทียบกลุ่มย้อนหลัง (n=54) กับกลุ่มทดลอง (n=35) และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยโปรแกรม SPSS version 26.0
ผลการวิจัย รูปแบบ CHIANGKHAN MODEL (5 องค์ประกอบ: C-H-I-A-N) มีประสิทธิผลอย่างมีนัยสำคัญ อัตราฝากครรภ์คุณภาพเพิ่มจากร้อยละ 48.15 เป็น 77.14 (OR=3.63, p=0.005) อัตราใช้สารต่อเนื่องลดจากร้อยละ 44.44 เป็น 14.29 (OR=0.21, p=0.002) คลอดก่อนกำหนดลดจากร้อยละ 42.59 เป็น 20.00 (Adjusted OR=0.29, p=0.017; NNT=4.4) น้ำหนักแรกเกิดเพิ่ม 329 กรัม (d=0.68) คะแนน Finnegan
ลดจาก 8.47 เป็น 5.83 (d=0.97) วันนอนโรงพยาบาลลด 3.1 วัน และค่ารักษาลด 17,340 บาทต่อราย
การวิเคราะห์ Multiple Testing Correction ด้วยวิธี Benjamini-Hochberg FDR พบว่า 11 จาก 12 ตัวแปร (ร้อยละ 91.7) ยังคงมีนัยสำคัญ ความเหมาะสม (x̄=4.23) ความเป็นไปได้ (x̄=4.18) และความพึงพอใจ (x̄=4.35) อยู่ในระดับมากขึ้นไป
สรุป รูปแบบ CHIANGKHAN MODEL มีประสิทธิผลทั้งทางสถิติและคลินิกด้วยขนาดอิทธิพลระดับ
ปานกลางถึงใหญ่ (d=0.52–1.21) และมีความแกร่งทนต่อการวิเคราะห์ Multiple Testing เหมาะสำหรับ
เป็นแนวปฏิบัติในโรงพยาบาลชุมชนพื้นที่ชายแดน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ได้รับการเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ซึ่งอนุญาตให้ผู้อื่นสามารถแชร์บทความได้โดยให้เครดิตผู้เขียนและห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าหรือดัดแปลง หากต้องการใช้งานซ้ำในลักษณะอื่น ๆ หรือการเผยแพร่ซ้ำ จำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากวารสารเอกสารอ้างอิง
ไพลิน เกษมสินธุ์. (2568). ผลของการเสพสารเมทแอมเฟตามีนในหญิงระหว่างตั้งครรภ์ที่ส่งผลต่อการคลอดและเด็กแรกเกิด. วารสารวิชาการแพทย์และสาธารณสุข เขตสุขภาพที่ 3, 22(2), 152–161. https://doi.org/10.14456/r3medphj.2025.16
วรีภรณ์ ไพยริน, สมจิตร์ หร่องบุตรศรี, และกาญจนา สกุลเพ็ชร. (2567). รูปแบบการดูแลทารกแรกเกิดจากมารดาที่ใช้สารเสพติดในโรงพยาบาลโซ่พิสัย จังหวัดบึงกาฬ. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ, 42(2), 88–97.
ศุภสิทธิ์ สุขี. (2567). การพัฒนาระบบการดูแลหญิงตั้งครรภ์ที่ใช้สารเมทแอมเฟตามีนในจังหวัดเพชรบูรณ์. วารสารสาธารณสุขศาสตร์, 54(3), 312–325.
สิทธิศักดิ์ อนุสรณ์ธีรกุล, ปิยะวรรณ ศรีสุพรรณ, และนันทกา สวัสดิพาณิชย์. (2566). ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับการใช้สารเมทแอมเฟตามีนในหญิงตั้งครรภ์ จังหวัดอุดรธานี. วารสารวิจัยระบบสาธารณสุข, 17(4), 523–536.
สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด. (2566). คำสั่ง ศอ.ปส. ที่ 2/2566 เรื่องแนวทางการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดโดยชุมชน. สำนักงาน ป.ป.ส.
สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด. (2567). รายงานสถานการณ์ยาเสพติด ประจำปี 2567. สำนักงาน ป.ป.ส.
สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. (2567). คู่มือแนวทางปฏิบัติในการขอรับค่าใช้จ่ายเพื่อบริการสาธารณสุข ปีงบประมาณ 2567. สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ.
Alphabetical order by first author's surname (A–Z)
Armstrong, R. A. (2014). When to use the Bonferroni correction. Ophthalmic and Physiological Optics, 34(5), 502–508. https://doi.org/10.1111/opo.12131
Baron, R. M., & Kenny, D. A. (1986). The moderator-mediator variable distinction in social psychological research. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173–1182. https://doi.org/10.1037/0022-3514.51.6.1173
Bauer, A. M., Kenney, M. K., & Tong, V. T. (2021). Costs of neonatal abstinence syndrome in the United States. Pediatrics, 148(4), Article e2021050540. https://doi.org/10.1542
/peds.2021-050540
Benjamini, Y., & Hochberg, Y. (1995). Controlling the false discovery rate: A practical and powerful approach to multiple testing. Journal of the Royal Statistical Society: Series B, 57(1), 289–300. https://doi.org/10.1111/j.2517-6161.1995.tb02031.x
Borg, W. R., & Gall, M. D. (1989). Educational research: An introduction (5th ed.). Longman.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
European Medicines Agency. (2017). Guideline on multiplicity issues in clinical trials (EMA/CHMP/44762/2017). European Medicines Agency.
Faul, F., Erdfelder, E., Buchner, A., & Lang, A.-G. (2009). Statistical power analyses using G*Power 3.1. Behavior Research Methods, 41(4), 1149–1160. https://doi.org/10.3758/
BRM.41.4.1149
Fritz, M. S., & MacKinnon, D. P. (2007). Required sample size to detect the mediated effect. Psychological Science, 18(3), 233–239. https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.2007.
x
Hayer, S., Garg, B., Wallace, J., Prewitt, K. C., Lo, J. O., & Caughey, A. B. (2024). Prenatal methamphetamine use increases risk of adverse maternal and neonatal outcomes. American Journal of Obstetrics and Gynecology, 231(3), 356.e1–356.e15. https://
doi.org/10.1016/j.ajog.2024.05.033
Jones, H. E., Kraft, W. K., & Kaltenbach, K. (2020). Pharmacological treatment of opioid and methamphetamine use disorders in pregnancy. Drug and Alcohol Dependence, 211, Article 107974. https://doi.org/10.1016/j.drugalcdep.2020.107974
Kalaitzopoulos, D. R., Chatzistergiou, K., Amylidi, A. L., Kokkinidis, D. G., & Goulis, D. G. (2018). Effect of methamphetamine hydrochloride on pregnancy outcome: A systematic review and meta-analysis. Journal of Addiction Medicine, 12(3), 220–226. https://doi.org/10.1097/ADM.0000000000000391
Lester, B. M., Andreozzi-Fontaine, L., Tronick, E., & Bigsby, R. (2014). Assessment and evaluation of the high-risk neonate: The NICU Network Neurobehavioral Scale. Journal of Visualized Experiments, (90), Article e3368. https://doi.org/10.3791/3368
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. SAGE Publications.
Milligan, K., Niccols, A., Sword, W., Thabane, L., Henderson, J., & Smith, A. (2010). Maternal substance use and integrated treatment programs for women with substance abuse issues and their children: A meta-analysis. Substance Abuse Treatment, Prevention, and Policy, 5, Article 21. https://doi.org/10.1186/1747-597X-5-21
Nunnally, J. C., & Bernstein, I. H. (1994). Psychometric theory (3rd ed.). McGraw-Hill.
Oei, J. L., Melhuish, E., Uebel, H., Azzam, N., Breen, C., Burns, L., Hilder, L., Bajuk, B., Lim, Y., Ward, M., Croft, M., Ward, M., Feller, J. M., Flaherty, M., Abdel-Latif, M. E., & Wright, I. M. (2017). Neonatal abstinence syndrome and high school performance. Pediatrics, 139(2), Article e20162651. https://doi.org/10.1542/peds.2016-2651
Perneger, T. V. (1998). What's wrong with Bonferroni adjustments. BMJ, 316(7139), 1236–1238. https://doi.org/10.1136/bmj.316.7139.1236
Polit, D. F., & Beck, C. T. (2017). Nursing research: Generating and assessing evidence for nursing practice (10th ed.). Wolters Kluwer.
Sankaran, D., Lakshminrusimha, S., & Manja, V. (2022). Methamphetamine: Burden, mechanism and impact on pregnancy, the fetus, and newborn. Journal of Perinatology, 42(3), 293–299. https://doi.org/10.1038/s41372-021-01279-0
Smid, M. C., Terplan, M., Engstrom, A., & McAllister, J. M. (2019). Prenatal care for women with substance use disorders. Seminars in Perinatology, 43(3), 162–167. https://doi.org
/10.1053/j.semperi.2019.01.005
Smith, L. M., LaGasse, L. L., Derauf, C., Grant, P., Shah, R., Arria, A., Huestis, M., Haning, W., Strauss, A., Della Grotta, S., Fallone, M., Liu, J., & Lester, B. M. (2008). Prenatal methamphetamine use and neonatal neurobehavioral outcome. Neurotoxicology and Teratology, 30(1), 20–28. https://doi.org/10.1016/j.ntt.2007.09.005
Smith, L. M., Diaz, S., LaGasse, L. L., Wouldes, T., Derauf, C., Newman, E., Arria, A., Huestis, M. A., Haning, W., Strauss, A., Della Grotta, S., Liu, J., & Lester, B. M. (2015). Developmental and behavioral consequences of prenatal methamphetamine exposure: A review of the Infant Development, Environment, and Lifestyle (IDEAL) Study. Neurotoxicology and Teratology, 51, 57–65. https://doi.org/10.1016/j.ntt.2015.07.006
Stone, R. (2015). Pregnant women and substance use: Fear, stigma, and barriers to care. Health & Justice, 3(1), Article 2. https://doi.org/10.1186/s40352-015-0015-5
United Nations Office on Drugs and Crime. (2024). World drug report 2024. UNODC. https://www.unodc.org/unodc/en/data-and-analysis/world-drug-report-2024.html
Wilcox, A. J. (2001). On the importance—and the unimportance—of birthweight. International Journal of Epidemiology, 30(6), 1233–1241. https://doi.org/10.1093/ije/30.6.1233
Winkelman, T. N. A., Villapiano, N., Kozhimannil, K. B., Davis, M. M., & Patrick, S. W. (2018). Incidence and costs of neonatal abstinence syndrome among infants with Medicaid: 2004–2014. Pediatrics, 141(4), Article e20173520. https://doi.org/10.1542/peds.2017-3520
Wouldes, T. A., & Lester, B. M. (2023). Opioid, methamphetamine, and polysubstance use: Perinatal outcomes for the mother and infant. Frontiers in Pediatrics, 11, Article 1305508. https://doi.org/10.3389/fped.2023.1305508
