การพัฒนาและประเมินผลโปรแกรมคัดแยกผู้ป่วยฉุกเฉินแบบออนไลน์ โรงพยาบาลภูเรือ จังหวัดเลย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
โรงพยาบาลชุมชนจำนวนมากยังคัดแยกผู้ป่วยฉุกเฉินด้วยแบบฟอร์มกระดาษ ซึ่งมีแนวโน้มบันทึกข้อมูลไม่ครบถ้วนและจัดระดับความรุนแรงไม่สม่ำเสมอ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อพัฒนาโปรแกรมคัดแยกผู้ป่วยฉุกเฉินแบบออนไลน์ตามเกณฑ์ MOPH ED Triage 5 ระดับ และประเมินความถูกต้อง ความสมบูรณ์ของข้อมูล ระยะเวลาคัดแยก และความพึงพอใจของผู้ใช้ ในโรงพยาบาลชุมชนขนาด 30 เตียง จังหวัดเลย
การวิจัยและพัฒนา 4 ระยะ ระหว่าง 10 ธันวาคม 2568 ถึง 25 กรกฎาคม 2569 (รับรองจริยธรรมเลขที่ ECLOEI No. 031/2569 ลงวันที่ 9 ธันวาคม 2568) ประเมินผลด้วยแบบกึ่งทดลองเปรียบเทียบก่อน–หลังที่ใช้ผู้ป่วยคนละกลุ่มและไม่มีกลุ่มควบคุมพร้อมกัน ได้แก่ผู้ป่วยก่อนใช้โปรแกรม 300 ราย ผู้ป่วยหลังใช้โปรแกรม 354 ราย ที่สุ่มแบบเป็นระบบจาก 1,617 ราย ตลอด 3 เดือน และพยาบาล 12 คน แพทย์เวชศาสตร์ฉุกเฉิน 2 ท่านที่ไม่ทราบผลของโปรแกรมประเมินเป็นมาตรฐานอ้างอิง รายงานสัดส่วนพร้อมช่วงเชื่อมั่น 95% (Wilson) เปรียบเทียบความสมบูรณ์รายข้อด้วยการทดสอบที่ปรับค่า p แบบ Holm และเปรียบเทียบเวลาด้วย Welch’s t-test
ผลการวิจัย พบว่า โปรแกรมเป็นเว็บแอปพลิเคชัน 6 โมดูล ผู้เชี่ยวชาญประเมินคุณภาพระดับดี (M = 4.49, SD = 0.42) ความสอดคล้องของระดับความรุนแรง 5 ระดับกับมาตรฐานอ้างอิงร้อยละ 87.57 (310/354; 95% CI 83.73–90.61) ทุกรายที่ไม่ตรงคลาดเคลื่อน 1 ระดับ (under-triage ร้อยละ 5.37 over-triage ร้อยละ 7.06) ค่า linearly weighted kappa เท่ากับ 0.88 (95% CI 0.85–0.92) การจำแนกระดับ 1–2 เทียบกับ 3–5 มีความไวร้อยละ 95.0 (38/40; 95% CI 83.5–98.6) ความจำเพาะร้อยละ 99.0 (311/314; 97.2–99.7) และ under-triage ในผู้ป่วยฉุกเฉินตามมาตรฐานร้อยละ 5.0 (1.4–16.5) สัดส่วนบันทึกที่ครบทั้ง 7 รายการเพิ่มจากร้อยละ 4.0 เป็น 83.6 และความสมบูรณ์เฉลี่ยรายข้อเพิ่มจากร้อยละ 68.4 เป็น 97.3 (p < 0.001 ทุกรายการ) ระยะเวลาคัดแยกเฉลี่ยลดจาก 6.64 เป็น 4.37 นาที (ต่างกัน 2.27 นาที; 95% CI 2.02–2.53; Cohen’s d = 1.42) พยาบาลพึงพอใจระดับมาก (M = 4.48)
การใช้โปรแกรมสัมพันธ์กับข้อมูลที่ครบถ้วนขึ้น เวลาคัดแยกที่บันทึกได้สั้นลง และความสอดคล้องสูงกับมาตรฐานอ้างอิงของแพทย์ อย่างไรก็ตาม ค่าประมาณ under-triage ยังไม่แม่นยำ ไม่ได้วัดความถูกต้องก่อนใช้โปรแกรม และวิธีวัดเวลาก่อน–หลังต่างกัน จึงสรุปความเป็นเหตุเป็นผลไม่ได้ ควรศึกษาซ้ำหลายสถานที่
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ได้รับการเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ซึ่งอนุญาตให้ผู้อื่นสามารถแชร์บทความได้โดยให้เครดิตผู้เขียนและห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าหรือดัดแปลง หากต้องการใช้งานซ้ำในลักษณะอื่น ๆ หรือการเผยแพร่ซ้ำ จำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากวารสารเอกสารอ้างอิง
กรมการแพทย์. (2561). MOPH ED triage. สำนักวิชาการแพทย์ กรมการแพทย์.
กรรณิการ์ ชัยนันท์ และนิพิฐพนธ์ แสงด้วง. (2564). ประสิทธิผลของการใช้ดัชนีความรุนแรงฉุกเฉินสำหรับการคัดแยกผู้ป่วย โรงพยาบาลหนองม่วงไข่ จังหวัดแพร่ [Effectiveness of implementing the Emergency Severity Index for patient triage, Nongmuangkhai Hospital, Phrae Province]. วารสารการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อมล้านนา, 11(1), 39–53. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/lannaHealth/article/view/251755
ทิพรัตน์ อ้วนกันยา. (2569). การพัฒนารูปแบบการคัดกรองผู้ป่วยตามระดับความเร่งด่วนที่งานอุบัติเหตุฉุกเฉินและนิติเวช โรงพยาบาลพนมไพร [Development of the patient triage according to the level of urgency at the emergency and forensic department, Phanomphrai Hospital]. วารสารวิจัยและพัฒนานวัตกรรมทางสุขภาพ, 7(1), 432–477. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jrhi/article/view/286786
พรทิพย์ วชิรดิลก, ธีระ ศิริสมุด, สินีนุช ชัยสิทธิ์, และอนุชา เศรษฐเสถียร. (2559). การคัดแยกผู้ป่วยของแผนกอุบัติเหตุ-ฉุกเฉินในประเทศไทย [Emergency department triage in Thailand]. วารสารสภาการพยาบาล, 31(2), 96–108. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/TJONC/article/view/48582
โรงพยาบาลภูเรือ. (2567). รายงานสถิติการให้บริการแผนกอุบัติเหตุและฉุกเฉิน ประจำปีงบประมาณ 2567 [Emergency department service statistics report, fiscal year 2024] [รายงานภายใน]. งานเวชระเบียนและสถิติ โรงพยาบาลภูเรือ.
สุรัตน์ สุขสว่าง. (2567). การพัฒนาระบบคัดแยกผู้ป่วยแผนกอุบัติเหตุฉุกเฉิน โรงพยาบาลชุมชน ในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา [The development of triage system at emergency department in community hospitals, Phra Nakhon Si Ayutthaya Province]. วารสารวิชาการสุขภาพภาคเหนือ, 11(1), 16–34. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/johss/article/view/266637
Davis, F. D. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology. MIS Quarterly, 13(3), 319–340. https://doi.org/10.2307/249008
Dong, S. L., Bullard, M. J., Meurer, D. P., Blitz, S., Holroyd, B. R., & Rowe, B. H. (2007). The effect of training on nurse agreement using an electronic triage system. CJEM, 9(4), 260–266. https://doi.org/10.1017/s1481803500015141
Fernandes, M., Vieira, S. M., Leite, F., Palos, C., Finkelstein, S., & Sousa, J. M. C. (2020). Clinical decision support systems for triage in the emergency department using intelligent systems: A review. Artificial Intelligence in Medicine, 102, Article 101762. https://doi.org/10.1016/j.artmed.2019.101762
Hinson, J. S., Martinez, D. A., Cabral, S., George, K., Whalen, M., Hansoti, B., & Levin, S. (2019). Triage performance in emergency medicine: A systematic review. Annals of Emergency Medicine, 74(1), 140–152. https://doi.org/10.1016/j.annemergmed.2018.09.022
Hinson, J. S., Martinez, D. A., Schmitz, P. S. K., Toerper, M., Radu, D., Scheulen, J., Stewart de Ramirez, S. A., & Levin, S. (2018). Accuracy of emergency department triage using the Emergency Severity Index and independent predictors of under-triage and over-triage in Brazil: A retrospective cohort analysis. International Journal of Emergency Medicine, 11, Article 3. https://doi.org/10.1186/s12245-017-0161-8
Landis, J. R., & Koch, G. G. (1977). The measurement of observer agreement for categorical data. Biometrics, 33(1), 159–174. https://doi.org/10.2307/2529310
McLeod, S. L., McCarron, J., Ahmed, T., Grewal, K., Mittmann, N., Scott, S., Ovens, H., Garay, J., Bullard, M., Rowe, B. H., Dreyer, J., & Borgundvaag, B. (2020a). Interrater reliability, accuracy, and triage time pre- and post-implementation of a real-time electronic triage decision-support tool. Annals of Emergency Medicine, 75(4), 524–531. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31564379/
McLeod, S. L., Thompson, C., Borgundvaag, B., Thabane, L., Ovens, H., Scott, S., Ahmed, T., Grewal, K., McCarron, J., Filsinger, B., Mittmann, N., Worster, A., Agoritsas, T., Bullard, M., & Guyatt, G. (2020b). Consistency of triage scores by presenting complaint pre- and post-implementation of a real-time electronic triage decision support tool. JACEP Open, 1(5), 747–756. https://doi.org/10.1002/emp2.12062
Mistry, B., Stewart De Ramirez, S., Kelen, G., Schmitz, P. S. K., Balhara, K. S., Levin, S., Martinez, D., Psoter, K., Anton, X., & Hinson, J. S. (2018). Accuracy and reliability of emergency department triage using the Emergency Severity Index: An international multicenter assessment. Annals of Emergency Medicine, 71(5), 581–587.e3. https://doi.org/10.1016/j.annemergmed.2017.09.036
Rahimi, B., Nadri, H., Lotfnezhad Afshar, H., & Timpka, T. (2018). A systematic review of the technology acceptance model in health informatics. Applied Clinical Informatics, 9(3), 604–634. https://doi.org/10.1055/s-0038-1668091
Rashid, K., Ullah, M., Ahmed, S. T., Sajid, M. Z., Hayat, M. A., Nawaz, B., & Abbas, K. (2021). Accuracy of emergency room triage using Emergency Severity Index (ESI): Independent predictor of under and over triage. Cureus, 13(12), Article e20229. https://doi.org/10.7759/cureus.20229
Tetik, G., Türkeli, S., Pınar, S., & Tarım, M. (2024). Health information systems with technology acceptance model approach: A systematic review. International Journal of Medical Informatics, 190, Article 105556. https://doi.org/10.1016/j.ijmedinf.2024.105556
Yamane, T. (1967). Statistics: An introductory analysis (2nd ed.). Harper & Row.
Zachariasse, J. M., van der Hagen, V., Seiger, N., Mackway-Jones, K., van Veen, M., & Moll, H. A. (2019). Performance of triage systems in emergency care: A systematic review and meta-analysis. BMJ Open, 9(5), Article e026471. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2018-026471
