การวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างระดับย่อยของ BI-RADS category 4 และลักษณะทางรังสีวิทยาเต้านมกับผลตรวจทางพยาธิวิทยาในผู้ป่วยโรงพยาบาลเพชรบูรณ์

บทคัดย่อ

มะเร็งเต้านมเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญ และการตรวจทางรังสีวิทยาเต้านมมีบทบาทในการประเมินรอยโรคที่สงสัยมะเร็ง โดยเฉพาะรอยโรคกลุ่ม BI-RADS category 4 ซึ่งมีความน่าจะเป็นของมะเร็งแตกต่างกันตามระดับย่อย การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสัดส่วนการพบมะเร็งเต้านม ความสัมพันธ์ระหว่างระดับย่อยของ BI-RADS category 4 และลักษณะทางรังสีวิทยาเต้านมกับผลตรวจทางพยาธิวิทยา รวมทั้งประเมินค่า positive predictive value ของ BI-RADS 4A, 4B และ 4C ในผู้ป่วยโรงพยาบาลเพชรบูรณ์ การศึกษานี้เป็นการศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบย้อนหลัง โดยใช้ข้อมูลจากเวชระเบียน รายงานผลรังสีวิทยาเต้านม รายงานผลพยาธิวิทยา และฐานข้อมูลทางการแพทย์ของโรงพยาบาลเพชรบูรณ์ ระหว่างปี พ.ศ. 2560–2567  กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้ป่วยที่ได้รับการตรวจ mammography และ breast ultrasound ได้รับการประเมินเป็น BI-RADS category 4 และมีผลยืนยันทางพยาธิวิทยา จำนวน 128 ราย วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา Chi-square test หรือ Fisher’s exact test, Mann–Whitney U test, Kappa statistic และคำนวณ odds ratio พร้อมช่วงความเชื่อมั่นร้อยละ 95 ผลการศึกษาพบว่าผู้ป่วยมีอายุเฉลี่ย 52.5 ± 10.4 ปี และมีผลตรวจทางพยาธิวิทยาเป็นมะเร็งเต้านมร้อยละ 51.6 โดยชนิดที่พบมากที่สุดคือ invasive ductal carcinoma ระดับย่อยของ BI-RADS category 4 มีความสัมพันธ์กับผลตรวจทางพยาธิวิทยาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) โดยค่า positive predictive value ของ BI-RADS 4A, 4B และ 4C เท่ากับร้อยละ 30.4, 37.0 และ 76.4 ตามลำดับ ค่า Kappa ระหว่างระดับย่อยของ BI-RADS กับผลพยาธิวิทยาเท่ากับ 0.302 ซึ่งอยู่ในระดับ fair agreement ลักษณะทาง breast ultrasound ที่สัมพันธ์กับมะเร็งอย่างมีนัยสำคัญ ได้แก่ รูปร่างไม่สม่ำเสมอ แนวการวางตัวไม่ขนาน และขอบเขตไม่ชัดเจน ส่วนลักษณะทาง mammography ส่วนใหญ่ไม่พบความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญกับมะเร็ง ผลการศึกษานี้สนับสนุนการใช้ระดับย่อยของ BI-RADS category 4 ร่วมกับลักษณะทาง breast ultrasound เพื่อประกอบการประเมินความเสี่ยงและการวางแผนตรวจยืนยันทางพยาธิวิทยาในผู้ป่วยที่มีรอยโรคเต้านมสงสัยมะเร็ง