ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเสียชีวิตภายใน 48 ชั่วโมงแรกในผู้ป่วยโรคปอดอักเสบชุมชนที่เสียชีวิต ณ โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชหล่มเก่า จังหวัดเพชรบูรณ์

บทคัดย่อ

โรคปอดอักเสบชุมชนเป็นสาเหตุสำคัญของการเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล และการเสียชีวิต โดยเฉพาะการเสียชีวิตในระยะแรกหลังรับไว้รักษา อย่างไรก็ตามข้อมูลเกี่ยวกับปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเสียชีวิตภายใน 48 ชั่วโมงแรกยังมีจำกัด การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอัตราป่วยตายและวิเคราะห์ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเสียชีวิตภายใน 48 ชั่วโมงแรกในผู้ป่วยโรคปอดอักเสบชุมชน ณ โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชหล่มเก่า โดยเป็นการศึกษาแบบย้อนหลัง (retrospective cohort study) ทบทวนเวชระเบียนผู้ป่วยโรคปอดอักเสบชุมชนที่เสียชีวิตระหว่างวันที่ 1 เมษายน 2561 ถึง 30 เมษายน 2568 เก็บรวบรวมข้อมูลพื้นฐาน ข้อมูลทางคลินิก ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ และข้อมูลการรักษา วิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา และการถดถอย โลจิสติกทั้งแบบตัวแปรเดียวและพหุตัวแปร กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ p < 0.05 ผลการศึกษาพบว่าอัตราป่วยตายของผู้ป่วยโรคปอดอักเสบชุมชนเท่ากับร้อยละ 10.7 การวิเคราะห์แบบพหุตัวแปรพบว่าภาวะหายใจเร็ว (tachypnea; RR > 25 ครั้งต่อนาที) และภาวะเลือดเป็นกรดรุนแรง (severe metabolic acidosis; pH < 7.20) มีความสัมพันธ์กับการเสียชีวิตภายใน 48 ชั่วโมงแรกอย่างมีนัยสำคัญ โดยมีค่า adjusted odds ratio เท่ากับ 10.99 (95% CI: 1.95–61.95; p = 0.007) และ 14.39 (95% CI: 3.78–54.82; p < 0.001) ตามลำดับ สรุปได้ว่าภาวะหายใจเร็วและภาวะเลือดเป็นกรดรุนแรงเป็นปัจจัยสำคัญที่สามารถใช้เป็นสัญญาณเตือนในการคัดกรองผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงสูงตั้งแต่แรกรับ เพื่อพัฒนาแนวทางการดูแลและอาจช่วยลดการเสียชีวิตระยะแรกได้ ทั้งนี้ การศึกษาแบบ prospective cohort ในอนาคตอาจช่วยยืนยันผลลัพธ์และเพิ่มความน่าเชื่อถือของข้อมูลมากยิ่งขึ้น