การพยาบาลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบและอุดตัน: กรณีศึกษา
Nursing Care of patient Ischemic Stroke: Case Study
คำสำคัญ:
คำสำคัญ : โรคหลอดเลือดสมองตีบและอุดตัน, การพยาบาลบทคัดย่อ
โรคหลอดเลือดสมองหรือ Stroke เป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับ 2 ของโลกและประเทศไทย ผู้ที่รอดชีวิตจะได้ รับผลกระทบทางด้านร่างกาย จิตใจ และสังคม บางรายเกิดความพิการเป็นภาระของครอบครัว เกิดความสูญเสียทางเศรษฐกิจ สาเหตุของโรคส่วนใหญ่เกิดจากการตีบหรืออุดตันของหลอดเลือด การรักษาโดยการฉีด recombinant tissue plasminogen activator (rt-PA) ภายใน 4.5 ชั่วโมง จะลดการเสียชีวิตและความพิการได้ ระบบการนำส่งที่รวดเร็วเป็นปัจจัยช่วยให้ผู้ป่วยได้รับการรักษาที่รวดเร็ว จากสถิติผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองเป็นโรคฉุกเฉินอันดับ 1 ของหน่วยงานอุบัติเหตุฉุกเฉินและนิติเวช โรงพยาบาลโนนไทย ที่มารับการรักษาและส่งต่อโรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา ในปี พ.ศ. 2562-2566 มีผู้ป่วยจำนวน 172, 154,119, 135 และ 139 ราย ตามลำดับ มาโดยระบบ Emergency Medical service (EMS) ภายในระยะเวลาตอบสนองต่อบริการทางแพทย์ฉุกเฉินเร่งด่วนใน 8 นาที ร้อยละ 76.74, 76.74, 62.5, 73.91 และ 75.86 ตามลำดับ ผู้ศึกษาได้คัดเลือกผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง จำนวน 1 ราย เป็นผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองชนิดตีบตัน ในช่วงเดือนมกราคม ถึง มีนาคม 2564 วัตถุประสงค์การศึกษาเพื่อส่งเสริมให้ผู้ป่วยได้รับบริการ EMS มารักษาได้ทันเวลา ในระบบ Stroke fast tract และเพื่อพัฒนาปรับปรุง ระบบ EMS response time จากกรณีศึกษาผู้ป่วยหญิงไทย อายุ 63 ปี เข้ามารักษาวันที่ 29 มกราคม 2564 โดยระบบบริการ EMS ด้วยอาการแขนขา-ขวาอ่อนแรง เดินเซ พูดไม่ชัด ส่งต่อไปรักษาที่โรงพยาบาลมหาราช ถ่ายภาพรังสีสมอง ไม่พบภาวะฝ้าขาวหรือภาวะภาพถ่ายรังสีดำกว่าปกติ รับกลับมารักษาในโรงพยาบาลวันที่ 30 มกราคม 2564 ปัญหาที่พบ คือภาวะความดันโลหิตสูง ระดับน้ำตาลในเลือดสูง ระดับโพแทสเซียมในเลือดต่ำ แขนขาข้างขวาอ่อนแรง กังวลเรื่องการเจ็บป่วย แพทย์รักษาด้วยการให้สารน้ำยาต้านเกล็ดเลือด ทำกายภาพบำบัด นวดประคบ ให้การดูแลรักษาพยาบาล ปรึกษานักจิตวิทยาและนักโภชนากร การเสริมสร้างกำลังใจ อธิบายให้เข้าใจความผิดปกติของร่างกายจิตใจและอารมณ์จะค่อยๆ ดีขึ้น ผู้ป่วยให้ความร่วมมือในแผนการรักษาตามที่ทีมสหสาขาวิชาชีพแนะนำ หลังให้การพยาบาลผู้ป่วยมีอาการดีขึ้น ไม่เกิดภาวะช็อก ไม่มีอาการน้ำตาลในเลือดสูง ไม่มีคลื่นไส้อาเจียน ไม่มีเกร็งกระตุก อาการอ่อนเพลียดีขึ้น รู้สึกตัวดี ความดันโลหิต 130/70 -150/80 mmHg Barthel Index เพิ่มขึ้น นอนพักรักษาเป็นเวลา 5 วัน แพทย์อนุญาตให้กลับบ้าน การดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลัน ตั้งแต่ก่อนผู้ป่วยมาถึงโรงพยาบาลมีความสำคัญมาก ถ้าสามารถตรวจพบอาการรวดเร็วและระบบบริการ EMS ที่รวดเร็ว ผู้ป่วยจะมีโอกาสได้รับการรักษาเร็วขึ้น
เอกสารอ้างอิง
สุรเดช ดวงทิพย์สิริกุล, พรทิพย์ วชิรดิลก , ธีระ ศิริสมุด. รายงานการศึกษาสถานการณ์ บริการการแพทย์ฉุกเฉินและการพัฒนาคุณภาพปฏิบัติการฉุกเฉินผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง. [ม.ป.ท.]: [ม.ป.พ.]; 2565. หน้า 1-80.
สมศักดิ์ เทียมเก่า. อุบัติการณ์โรคหลอดเลือดสมองประเทศไทย. วารสารประสาทวิทยาแห่งประเทศไทย. 2565; 39(2): 39-46.
กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. สถิติสาธารณสุข พ.ศ. 2564 [อินเตอร์เน็ต].; [ม.ป.ท.]: [ม.ป.พ.]; 2565. [เข้าถึงเมื่อ 30 ต.ค.2566]. เข้าถึงได้จากhttps://bps.moph.go.th/new_bps/sites/default/files/2564.0.pdf
American Heart Association, A division of the American Stroke Association.[Internet] N.P.: Ischemic Stroke. American Heart Association. 2020. [cited 2023 Nov 6] Available from: https://www.stroke.org/en.
ทัศนีย์ ตันติฤทธิศักดิ์, ธน ธีระวรวงศ์, บรรณาธิการ. แนวทางการรักษาโรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันสำหรับแพทย์. สถาบันประสาทวิทยา กรมการแพทย์. กรุงเทพฯ: ธนาเพรส.; 2562.
เยาวลักษณ์ โพธิดารา, ธัญญาสิริ ธันยสวัสดิ์. ผลของการใช้แบบประเมินผู้ป่วยภาวะวิกฤตตามแนวคิดแฟนคัสในกระบวนวิชาฝึกปฏิบัติการพยาบาล. พยาบาลสาร.2563; 47(2): 463-475.
ศุภร วงศ์วทัญญู. ทฤษฎีการพยาบาลของโอเร็ม . ใน ดลรัตน์ รุจิวัฒนากร และสาวิตรี พรสินศิริรักษ์ (ผู้รวบรวม), เอกสารการสอนวิชาบทนำวิชาชีพและมโนมติพื้นฐานทางการพยาบาล. [อินเตอร์เน็ต]: กรุงเทพฯ: โรงเรียนพยาบาลรามาธิบดี คณะแพทยศาสตร์โรงเรียนพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล. 2564. [เข้าถึงเมื่อ 22 พฤศจิกายน 2566]. เข้าถึงได้จาก http://anyflip.com/quig/spms
