การพัฒนารูปแบบการวางแผนดูแลล่วงหน้าอย่างเป็นระบบในผู้ป่วยระยะท้าย แบบประคับประคอง โรงพยาบาลอากาศอำนวย
คำสำคัญ:
การวางแผนดูแลล่วงหน้าอย่างเป็นระบบ, การดูแลแบบประคับประคอง, ผู้ป่วยระยะท้ายบทคัดย่อ
การวิจัยและพัฒนาในครั้งนี้ เพื่อพัฒนารูปแบบการวางแผนดูแลล่วงหน้าอย่างเป็นระบบในผู้ป่วยระยะท้ายแบบประคับประคอง โรงพยาบาลอากาศอำนวย ดำเนินการในเดือนมีนาคม–กันยายน 2568 กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ 1) ผู้ป่วยระยะสุดท้าย 52 ราย 2) ทีมสหสาขาวิชาชีพ 5 คน เครื่องมือวิจัย ได้แก่ 1) รูปแบบการวางแผนดูแลล่วงหน้าอย่างเป็นระบบในผู้ป่วยระยะท้ายแบบประคับประคอง 2) แบบบันทึกข้อมูลการดูแลผู้ป่วยระยะท้าย 3) แบบประเมินความพึงพอใจของทีมสหสาขาวิชาชีพ 4) แบบประเมินความพึงพอใจของผู้ป่วย/ญาติ วิเคราะห์ข้อมูลโดย ความถี่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และ Chi-Square
ผลการวิจัยพบว่า 1) ผู้ป่วยและญาติที่ได้รับการดูแลตามรูปแบบฯ ที่พัฒนาขึ้น ได้แก่ การรับรู้ระยะของโรคและเป้าหมายการรักษา ร้อยละ 100 ไม่มีการค้างคาใจร้อยละ 81.00 เลือกสถานที่เสียชีวิตที่บ้าน ร้อยละ 85.70 ได้เสียชีวิตที่บ้าน ร้อยละ 100 2) กิจกรรมการดูแลรักษาในระยะท้าย ที่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ .05 ได้แก่ การใส่ท่อช่วยหายใจ (c2=5.60, P-value=.000) การกดนวดหัวใจ(c2=, 5.53, P-value=.019) การได้รับการยุติ/ถอดเครื่องพยุงชีพ (c2=35.22, P-value=.000) การใส่สายยางให้อาหาร (c2=4.45,P-value=.038) การเสียชีวิตที่บ้าน/โรงพยาบาล (c2=13.86, P-value=.001) 3) ผู้ป่วยและญาติมีความพึงพอใจในระดับมาก (ค่าเฉลี่ย = 4.11 S.D.= 0.34) 3) ทีมสหสาขาวิชาชีพ มีความพึงพอใจต่อรูปแบบฯ ในระดับพึงพอใจมาก (ค่าเฉลี่ย = 4.07 S.D. = 0.27)
ข้อเสนอแนะจากการวิจัยคือ รูปแบบฯ ที่พัฒนาขึ้นช่วยให้ผู้ป่วยระยะท้ายได้รับรู้ระยะของโรคและเป้าหมายการรักษา การตัดสินใจยุติการรักษาที่ไม่ก่อให้เกิดประโยชน์และสร้างความทุกข์ทรมาน ยอมรับการเสียชีวิตได้อย่างมีประสิทธิภาพและเกิดการตายดี
เอกสารอ้างอิง
กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือการดูแลแบบประคับประคองและระยะท้าย (สำหรับบุคลากรทางการแพทย์). กรุงเทพฯ: สำนักงานกิจการโรงพิมพ์ องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก ในพระบรมราชูปถัมภ์; 2563.
สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. มาตรฐานการวางแผนการดูแลล่วงหน้าสำหรับประเทศไทย พ.ศ. 2565 [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ; 2565 [เข้าถึงเมื่อ 26 มี.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://old.nationalhealth.or.th/sites/default/files/upload_files
สุรีย์ ลี้มงคล. Advance care planning (ACP): nurse roles [PowerPoint slides on the Internet]. 2565 [เข้าถึงเมื่อ 26 มี.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://thaipalliativenurse.com/MiddleFiles//ActivityIMG//2be005ae-4192-4c35-b3d8-6419c0c5d0a2.pdf
นันท์นภัส ประไพ, นันทิกานต์ หวังจิ. การพัฒนารูปแบบการวางแผนดูแลตนเองล่วงหน้าในผู้ป่วยระยะท้ายแบบประคับประคอง โรงพยาบาลโคกโพธิ์ จังหวัดปัตตานี. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน. 2568;10(1):721-30.
ประไพ บุญมรกต, โสเพ็ญ ชูนวล. ผลการวางแผนดูแลล่วงหน้าอย่างเป็นระบบในผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับการดูแลแบบประคับประคองต่อการตัดสินใจเลือกปฏิเสธการรักษาเพื่อการยื้อชีวิตในช่วงสุดท้าย. Southern College Network Journal of Nursing and Public Health. 2568;9(1):270-82.
นันตพร บุญธรรม. การพัฒนาการวางแผนดูแลล่วงหน้าอย่างเป็นระบบในผู้ป่วยระยะท้ายแบบประคับประคอง โรงพยาบาลบ้านผือ จังหวัดอุดรธานี [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 26 มี.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://backoffice.udpho.org/openaccess/control/download.php?id=MjUx
ศรีเวียง ไพโรจน์กุล. Training of the trainers in palliative care: module 9 goal setting and advance care planning. ขอนแก่น: ศูนย์การุณรักษ์ โรงพยาบาลศรีนครินทร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น; 2560.
นิพิฐพนธ์ สนิทเหลือ, วัชรีพร สาตร์เพ็ชร, ญาดา นภาอารักษ์. การคำนวณขนาดตัวอย่างด้วยโปรแกรมสำเร็จรูป G*Power. วารสารวิชาการสถาบันเทคโนโลยีแห่งสุวรรณภูมิ. 2560;5(1):498-507.
นันทา ศิริพูลศักดิ์, กนกกร ราชป้องขันธ์, นภัสภรณ์ แสงสีเขียว, ขวัญชาย กิติรัตน์. ความสัมพันธ์ของการวางแผนการดูแลล่วงหน้ากับการตัดสินใจใช้หัตถการเพื่อยื้อชีวิตเมื่อถึงวาระสุดท้าย คลินิกประคับประคอง โรงพยาบาลหนองคาย [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 26 มี.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://nkhospital.moph.go.th/doc/journal/20240826034353.pdf
กุลิสรา ขุนพินิจ, วิยะการ แสงหัวช้าง. การดูแลแบบประคับประคองในผู้ป่วยที่มีภาวะหายใจล้มเหลวระยะท้าย: กรณีศึกษา. วารสารโรงพยาบาลสิงห์บุรี. 2566;31(3):186-201.
กัลยาณี มูลฐี. ประสิทธิผลของการใช้แนวปฏิบัติทางคลินิกในการส่งเสริมการวางแผนดูแลล่วงหน้าสำหรับผู้ป่วยโรคมะเร็งที่ได้รับการดูแลแบบประคับประคอง [วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต]. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่; 2563 [เข้าถึงเมื่อ 26 มี.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://cmudc.library.cmu.ac.th/frontend/Creator/personDc/116228
