การเปรียบเทียบผลการใช้โปรแกรมออกกำลังกายด้วยตารางเก้าช่อง และโปรแกรมออกกำลังกายปกติ ต่อการทรงตัวและการเคลื่อนไหว ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองหลังระยะเฉียบพลัน โรงพยาบาลบางพลี
คำสำคัญ:
โรคหลอดเลือดสมอง, การทรงตัว, ออกกาลังกายตารางเก้าช่องบทคัดย่อ
ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง มักพบปัญหาหลายด้านทั้งอาการอ่อนแรง การทรงตัวไม่มั่นคง ส่งผลต่อการดำเนินชีวิตประจำวัน และเพิ่มความเสี่ยงต่อการหกล้ม การออกกำลังกายเป็นวิธีหนึ่งที่ช่วยฟื้นฟูสมรรถภาพและป้องกันปัญหาดังกล่าว โปรแกรมออกกำลังกายด้วยตารางเก้าช่องเป็นรูปแบบการฝึกที่สามารถพัฒนาการทรงตัว และเสริมสร้างความแข็งแรงของกล้ามเนื้อขา ซึ่งโปรแกรมนี้ยังไม่มีการศึกษาในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองหลังระยะเฉียบพลันมาก่อน
การศึกษานี้ เป็นแบบกึ่งทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบการทรงตัวและการเคลื่อนไหวในกลุ่มที่ได้โปรแกรมออกกำลังกายด้วยตารางเก้าช่อง (Nine-Square Step Exercise: NSSE) กับโปรแกรมออกกำลังกายปกติตามมาตรฐาน กลุ่มเป้าหมาย คือ ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองหลังระยะเฉียบพลัน จำนวน 30 คน สุ่มเข้ากลุ่มทดลอง (n = 15) ซึ่งได้รับโปรแกรมออกกำลังกายด้วยตารางเก้าช่อง และกลุ่มควบคุม (n = 15) ได้รับโปรแกรมออกกำลังกายปกติตามมาตรฐาน ประเมินผลการทรงตัวด้วย Time up and go test (TUG) และ Berg Balance Scale (BBS) ประเมินผลความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน โดย Barthel Living Index (BI) โดยประเมินก่อนและหลังได้รับโปรแกรมออกกำลังกาย เป็นเวลา 8 สัปดาห์ วิเคราะห์ผลเปรียบเทียบระหว่างกลุ่มด้วยสถิติ Mann-Whitney U Test และเปรียบเทียบผลก่อนและหลังการฝึกด้วยสถิติ Willcoxon Signed-Rank test
ผลการศึกษาพบว่า การทดสอบด้วย BBS, TUG และ BI มีความแตกต่างของผลการทดสอบก่อนและหลังการฝึก อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) และไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญระหว่างกลุ่ม (p > 0.05) สรุปได้ว่า การออกกำลังกายด้วยตารางเก้าช่องสามารถเพิ่มความสามารถในการทรงตัวและการเคลื่อนไหวในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองหลังระยะเฉียบพลันได้
เอกสารอ้างอิง
สมาคมโรคหลอดเลือดสมองไทย. สถานการณ์โรคหลอดเลือดสมอง. [อินเตอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 7 ต.ค. 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://thaistrokesociety.org/
สมาคมประสาทวิทยาแห่งประเทศไทย. สถานการณ์หลอดเลือดสมอง. [อินเตอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 7 ต.ค. 2566]. เข้าถึงได้จาก: http://neurothai.org/
สถาบันประสาทวิทยา. แนวทางการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง (Clinical Practice Guidelines for Stroke Rehabilitation). ปรับปรุงครั้งที่ 3. 2559:94–101.
วสันต์ กองอุบล. Risk Factors of Falling in Post Stroke Patients after Discharge from the Hospital. วารสารกรมการแพทย์. 2561;43(3):79-85.
ศรารินทร์ พิทธยะพงษ์. การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองที่บ้าน Development of A Model of Care for Stroke Patients at Home. วารสารพยาบาลสภากาชาดไทย. 2561;11(1):26-39.
อุดม ภู่วโรดม, พรพิมล มาศสุกลพรรณ, ทิพรัตน์ ศฤงคารินกุล, กาญจนา ริ้วทอง. แนวทางการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง. 2559:12-26.
นิภา เทพสิมานนท์, โสภิดาโซ้ยนิ่ง. ผลของการฝึกการทรงตัวต่อความวามารถในการทรงตัวของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง โรงพยาบาลสุราษฎร์ธานี. วารสารวิชาการแพทย์เขต11 [อินเตอร์เน็ต]. ก.ค.-ก.ย.2561 [เข้าถึงเมื่อ 7 ต.ค. 2567];32(3):1165-74. เข้าถึงได้จาก: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/Reg11MedJ/article/view/158260
น้ำผึ้ง คุ้มทรัพย์สิริ, จิตอนงค์ ก้าวกสิกรรม, อัครเดช ศิริพร. การเปรียบเทียบแบบประเมิน Berg balance scale, Timed up & go test, Mini-BES Test และ Fullerton advanced balance scale ในเรื่ององค์ประกอบของการควบคุมการทรงตัวในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง. วารสารกายภาพบำบัด. 2558;37(2):100-12.
พัชรี คุณค้ำชู. การฝึกเดินในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง. ธรรมศาสตร์เวชสาร [อินเตอร์เน็ต]. เม.ย-มิย. 2555 [เข้าถึงเมื่อ 10 ต.ค. 2566];12(2):370-5. เข้าถึงได้จาก: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/tmj/article/download/14031/12769
อนุชัย พึ่งพระรัตนตรัย. ผู้ป่วยstroke กับGolden period ตอนที่1เวลาทองของการฟื้นฟู [อินเตอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 1 พ.ย. 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://pt.mahidol.ac.th/knowledge.
เจริญ กระบวนรัตน์. ตารางเก้าช่อง. ใน: เกษตรนวัตกรรม รวบรวมผลงานนวัตกรรมทางการค้นคว้าวิจัยในวาระครบรอบ 72 ปี แห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. 2558:271–2.
กมลทิพย์ ศุภพิชญ์นาม. ผลของการออกกำลังกายด้วยตารางเก้าช่องต่อการทรงตัวในผู้สูงอายุ โรงพยาบาลนครศรีธรรมราช. มหาราชนครศรีธรรมราชเวชสาร [อินเตอร์เน็ต]. ก.ค.-ธ.ค 2560 [เข้าถึงเมื่อ 11 ต.ค. 2566];1(1):66-77. เข้าถึงได้จาก: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/MNSTMedJ/article/view/248145
เยาวดี มณีทรัพย์. ผลของการออกกำลังกายด้วยตารางเก้าช่องต่อการทรงตัวและความแข็งแรงของกล้ามเนื้อขาในผู้สูงอายุ. วารสารโรงพยาบาลชลบุรี [อินเตอร์เน็ต]. ก.ค.-ธ.ค 2560 [เข้าถึงเมื่อ 12 มิย. 2567];45(3):176-82. เข้าถึงได้จาก: https://thaidj.org/index.php/CHJ/article/download/8873/8610/14112
กรมการแพทย์กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือการคัดกรองและประเมินผู้สูงอายุ [อินเตอร์เน็ต]. 2558:43-5. เข้าถึงได้จาก: https://dmscaretools.dms.go.th/geriatric/download/Manual_ DMS_ASSESS64.pdf
BrainCP. Time up and go test (Fall risk Assesment). [อินเตอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 1 ต.ค. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://catalogue-staging.cpcompany.com/study/timed-up-and-go-test.html.
Flansbjer UB, Holmback AM, Downham D, Patten C, Lexell J. Reliability of gait performance tests in men and women with hemiparesis after stroke. Journal of Rehabilitation Medicine. 2005;37(2):75-82.
ภคอร สายพันธ์, ธิดารัตน์ นวลยง, มลธิชา ม่วงเงิน และคณะ.ประสิทธิผลของการฝึกเดินด้วยเครื่องฝึกการทรงตัวบนลู่เดินและการฝึกเดินด้วยวิธีกายภาพบำบัดที่มีผลต่อการทรงตัวของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง.[อินเตอร์เน็ต].[เข้าถึงเมื่อ 8 ต.ค. 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://www.dms.go.th/backend//Content/Content_File/.
ปิยภัทร เดชพระธรรม, รัตนา มีนะพันธ์, ประเสริฐพร จันทร. ความน่าเชื่อถือของแบบประเมินบาร์เธลฉบับบภาษาไทย ในผู้ป่วยอัมพาตโรคหลอดเลือดสมอง. เวชสาสตร์ฟื้นฟูสาร. 2549;16(1):1-9.
ศรารินทร์ พิทธยะพงษ์. สถานการณ์ปัญหาและอุปสรรคการดูแลผู้ป่วยหลังการเกิดโรคหลอดเลือดสมองระยะเปลี่ยนผ่านจากโรงพยาบาลสู่บ้าน. วารสารพยาบาลสภากาชาดไทย. 2561;11(2):26-39.
สมพร อ่อนลออ. ผลของการฝึกลงน้ำหนักอย่างสมดุลต่อการทรงตัวและการเดินในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง.วารสารกายภาพบำบัด. 2548;27(3).
นิภา เทพสิมานนท์, โสภิดาโซ้ยนิ่ง. Effects of balance training on balance in patients with stroke Suratthani Hospital. วารสารวิชาการแพทย์ [อินเตอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 1 พ.ย. 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://he02.tcithaijo.org/index.php.
Kumar C, Pathan N. Effectiveness of manual perturbation exercise in improving balance, function and mobility in stroke patients: A randomized controlled trial. Journal of Novel Physiotherapies.2016.
สมหมาย คชนาม. เอกสารประกอบการบรรยาย เรื่องการพัฒนางานประจำสู่งานวิจัย โรงพยาบาลสมุทรปราการ รุ่นที่ 2 ระยะที่ 1. 2566;1-69.
ภาวิณี เทพคำราม. พัฒนาสมองด้วยตารางเก้าช่องกันเถอะ. [อินเตอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 1 พ.ย. 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://www.thaihealth.or.th/?p=231204.
Schinkel-Ivy A, Inness EL, Mansfield A. Relationships between fear of falling, balance confidence, and control of balance, gait, and reactive stepping in individuals with sub-acute stroke. Gait & posture. 2016;43:154-9.
น้อมจิตต์ นวลเนตร์, ชนาดา อรศรี, ณัฐนรี ชัยพิพัฒน์. การเปรียบเทียบการออกกำลังกายด้วยตาราง 9 ช่องกับการออกกำลังกาย เพื่อเพิ่มความสามารถในการทรงตัวแบบดั้งเดิมต่อการทรงตัวในผู้สูงอายุเพศหญิง. วารสารกายภาพบำบัด. 2559;38(33):93-102.
Lacroix A, Kressig RW, Muehlbauer T, Gschwind YJ, Pfenninger B, Bruegger O, et al. Effects of a Supervised versus an Unsupervised Combined Balance and Strength Training Program on Balance and Muscle Power in Healthy Older Adults: A Randomized Controlled Trial. Gerontology. 2016;62(3):275-88.
Bernhardt J, Hayward KS, Kwakkel G, Ward NS, Wolf SL, Borschmann K, et al. Agreed definitions and a shared vision for new standards in stroke recovery research: The stroke recovery and rehabilitation roundtable taskforce. Int J Stroke. 2017;12(5):444-50.
โสมวรรณ พุ่มประกอบศรี. ผลของการออกกำลังกายด้วยตาราง 4 ช่องเปรียบเทียบกับตาราง 9 ช่อง และวิดีโอออกกำลังกายกล้ามเนื้อขา ต่อความสามารถในการทรงตัวและความสามารถทางกายในผู้สูงอายุ ชมรมผู้สูงอายุ โรงพยาบาลสมุทรปราการ. วารสารวิชาการสมุทรปราการ. 2567;2(1):28-46.
ศศิวิมล วรรณพงษ์, เสาวนีย์ นาคมะเริง, สุรัสวดี เบนเน็ตต์, น้อมจิตต์ นวลเนตร. ผลของการออกกําลังกายด้วยตารางเก้าช่องต่อการทรงตัวและพุทธิปัญญาในผู้สูงอายุเพศหญิง. วารสารกายภาพบําบัด สมาคมกายภาพบําบัดแห่งประเทศไทย [อินเทอร์เน็ต]. พ.ค.-ส.ค. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 8 ต.ค. 2567];43(2):67-79. เข้าถึงได้จาก: https://he02.tcithaijo.org/index.php/tjpt/article/view/240990/171535
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารวิชาการโรงพยาบาลสมุทรปราการ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
