บทบาทของพยาบาลในการเตรียมความพร้อมและดูแลผู้ป่วยที่มารับการตรวจยืนยันภาวะฮอร์โมนอัลโดสเตอโรนสูงจากต่อมหมวกไต
คำสำคัญ:
ภาวะฮอร์โมนอัลโดสเตอโรนสูง, การตรวจยืนยัน, บทบาทพยาบาล, ความดันโลหิตสูงดื้อยาบทคัดย่อ
ภาวะฮอร์โมนอัลโดสเตอโรนสูง (Primary Aldosteronism; PA) เกิดจากการที่ต่อมหมวกไตผลิตฮอร์โมนแอลโดสเตอโรนมากผิดปกติ ส่งผลให้เกิดความดันโลหิตสูงและภาวะโพแทสเซียมต่ำ พบได้บ่อยในผู้ป่วยความดันโลหิตสูงชนิดทุติยภูมิโดยเฉพาะผู้ที่มีความดันโลหิตสูงดื้อยา การวินิจฉัยภาวะ PA อย่างแม่นยำจำเป็นต้องอาศัยการตรวจยืนยัน (confirmatory test) โดยจะทำภายหลังการตรวจคัดกรองที่ให้ผลบวกของอัตราส่วนของค่าอัลโดสเตอโรนต่อค่าเรนินในเลือด วิธีการตรวจยืนยัน เช่น การทดสอบด้วยการให้น้ำเกลือนอร์มัลทางหลอดเลือด การให้ผู้ป่วยรับประทานยาแคปโตพริลเพื่อดูการตอบสนองของต่อมหมวกไตต่อยา การให้ยาฟลูโดคอร์ติโซนเพื่อกดการทำงานของต่อมหมวกไตและดูผลที่เกิดขึ้นต่อการผลิตฮอร์โมนอัลโดสเตอโรน โดยสามารถทำการตรวจได้ที่หน่วยผู้ป่วยนอก ทั้งนี้ การตรวจยืนยันแต่ละวิธีมีขั้นตอนที่ซับซ้อนที่ต้องทำอย่างระมัดระวัง ทั้งด้านการเตรียมผู้ป่วย การปรับยาที่ให้ และการเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอแนวปฏิบัติทางการพยาบาล เพื่อส่งเสริมความปลอดภัยและการดูแลอย่างมีประสิทธิภาพในผู้ป่วยที่มารับการตรวจยืนยันภาวะ PA โดยเน้นความสำคัญของบทบาทพยาบาลในการดูแลผู้ป่วย ทั้งระยะก่อน ระหว่าง และหลังการตรวจยืนยัน รวมถึงการสื่อสารกับทีมสหสาขาวิชาชีพ เพื่อนำไปสู่การวินิจฉัยที่แม่นยำ และป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น ทั้งนี้ การจัดการทางการพยาบาลที่เหมาะสมในแต่ละขั้นตอนของการตรวจยืนยัน จะช่วยส่งเสริมคุณภาพการดูแลและผลลัพธ์ทางสุขภาพที่ดีของผู้ป่วย
เอกสารอ้างอิง
Aiga, K., Kometani, M., Aono, D., & Yoneda, T. (2023). Recurrence of primary aldosteronism after surgery in aldosterone-producing adenoma with KCNJ5 gene mutation. JCEM Case Reports, 1(1), luac032. https://doi.org/10.1210/jcemcr/luac032
Carasel, A., Calissendorff, J., Avander, K., Shabo, I., Volpe, C., & Falhammar, H. (2022). Ambulatory fludrocortisone suppression test in the diagnosis of primary aldosteronism: Safety, accuracy
and cost-effectiveness. Clinical Endocrinology, 97(6), 730-739. https://doi.org/10.1111/cen.14812
Chang, Y. Y., Lee, B. C., Chen, Z. W., Tsai, C. H., Chang, C. C., Liao, C. W., & Wu, V. C. (2023). Cardiovascular and metabolic characters of KCNJ5 somatic mutations in primary aldosteronism. Frontiers in Endocrinology, 14, Article 1061704. https://doi.org/10.3389/fendo.2023.1061704
Charoensri, S., & Turcu, A. F. (2023). Primary aldosteronism prevalence-An unfolding story. Experimental and Clinical Endocrinology & Diabetes, 131(7–8), 394–401. https://doi.org/10.1055/a-2066-2696
Cobb, A., & Leslie, S. W. (2025). Primary hyperaldosteronism. StatPearls Publishing. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK539779
Eisenhofer, G., Kurlbaum, M., Peitzsch, M., Constantinescu, G., Remde, H., Schulze, M., & Williams, T. A. (2022). The saline infusion test for primary aldosteronism: Implications of immunoassay inaccuracy. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 107(5), e2027–e2036. https://doi.org/10.1210/clinem/dgab860
Endocrine Society. (2025). Primary aldosteronism: An Endocrine Society clinical practice guideline. Thai Endocrine Society. https://www.thaiendocrine.org/primary-aldosteronism-an-endocrine-society-clinical-practice-guideline/
Funder, J. W., Carey, R. M., Mantero, F., Mulatero, P., Mauri, M., Reincke, M., & Young, W. F., Jr. (2021). The management of primary aldosteronism: Case detection, diagnosis, and treatment. Endocrine Reviews, 42(3), 1–30. https://doi.org/10.1210/edrv/bnv004
Funder, J.W., Mulatero, P., Detomas, M., Dietz, A.S., Amar, L., Dekkers, T., & Burrello, J. (2023). ESEclinical practice guidelines on the management of primary aldosteronism: Diagnostic evaluation and treatment. European Journal of Endocrinology, 188(4), G35–G61.https://doi.org/10.1530/EJE-22-1027
Hannemann, A., & Wallaschofski, H. (2022). Imaging in primary aldosteronism: Current status and future directions. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 107(3), e893–e902. https://doi.org/10.1210/clinem/dgab758
Mulatero, P., Monticone, S., Deinum, J., Amar, L., Prejbisz, A., Zennaro, M. C., & Rossi, G. P. (2021). Genetics, prevalence, and screening of primary aldosteronism. Hypertension, 78(6), 1847-1856. https://doi.org/10.1161/HYPERTENSIONAHA.121.17356
Pitsava, G., Faucz, F. R., Stratakis, C. A., & Hannah-Shmouni, F. (2022). Update on the genetics of primary aldosteronism and aldosterone-producing adenomas. Current Cardiology Reports, 24(9), 1189–1195. https://doi.org/10.1007/s11886-022-01735-z
Rossi, G. P., Auchus, R. J., Brown, M., Lenders, J. W. M., Naruse, M., Plouin, P. F., & Wu, V. C. (2024). An expert consensus statement on use of adrenal vein sampling for the subtyping of primary aldosteronism. Hypertension, 79(1), e1–e9. https://doi.org/10.1161/HYPERTENSIONAHA.121.18328
Turcu, A. F., Yang, J., & Vaidya, A. (2022). Primary aldosteronism-A multidimensional syndrome. Nature Reviews Endocrinology, 18(11), 665–682. https://doi.org/10.1038/s41574-022-00730-2
Vaidya, A., Hundemer, G. L., Nanba, K., Parksook, W. W., & Brown, J. M. (2022). Primary aldosteronism: State-of-the-art review. American Journal of Hypertension, 35(12), 967-988. https://doi.org/10.1093/ajh/hpac079
Vathenen, R., Haddad, A., Choa, D., Cox, J., & Agha-Jaffar, R. (2025). The impact of a nurse-led preparation protocol for saline infusion testing in suspected primary aldosteronism. Endocrine Abstracts, 109(P52). https://doi.org/10.1530/endoabs.109.P52
Vilela, L. A. P., & Almeida, M. Q. (2022). Saline infusion test in the diagnosis of primary aldosteronism. Endocrine, 75(2), 456–464. https://doi.org/10.1007/s12020-021-02968-8
Williams, T. A., & Reincke, M. (2021). Diagnosis and management of primary aldosteronism. The Lancet Diabetes & Endocrinology, 9(12), 876–892. https://doi.org/10.1016/S2213-8587(21)00276-2
Williams, T. A., Reincke, M., Lenders, J. W. M., Burrello, J., Adolf, C., Baudrand, R., & Vaidya, A. (2023). Diagnostic accuracy of the furosemide upright test in primary aldosteronism: A multicenter prospective study. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 108(5), e1–e9. https://doi.org/10.1210/clinem/dgac732
Zennaro, M. C., Boulkroun, S., & Fernandes-Rosa, F. (2023). An update on familial hyperaldosteronism. European Journal of Endocrinology, 188(4), R77–R89. https://doi.org/10.1530/EJE-22-1028
