ผลการใช้แนวปฏิบัติทางการพยาบาลในการป้องกันภาวะหลอดเลือดดำส่วนปลายอักเสบ จากการได้รับสารน้ำและยาทางหลอดเลือดดำต่อความรู้และการปฏิบัติของพยาบาลวิชาชีพ และอุบัติการณ์การเกิดภาวะหลอดเลือดดำส่วนปลายอักเสบในผู้สูงอายุ
คำสำคัญ:
แนวปฏิบัติทางการพยาบาล, ภาวะหลอดเลือดดำส่วนปลายอักเสบ, การได้รับสารน้ำและยาทางหลอดเลือดดำ, ผู้ป่วยสูงอายุบทคัดย่อ
วัตถุประสงค์การวิจัย: เพื่อศึกษาผลการใช้แนวปฏิบัติทางการพยาบาลในการป้องกันภาวะหลอดเลือดดำส่วนปลายอักเสบจากการได้รับสารน้ำและยาทางหลอดเลือดดำต่อความรู้และการปฏิบัติของพยาบาลวิชาชีพรวมถึงอุบัติการณ์เกิดภาวะหลอดเลือดดำส่วนปลายอักเสบในผู้ป่วยสูงอายุ
รูปแบบการวิจัย: แบบกึ่งทดลอง
วิธีดำเนินการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างคัดเลือกแบบเจาะจง คือ พยาบาล 12 คน และผู้ป่วยสูงอายุที่ได้รับสารน้ำและยาทางหลอดเลือดดำ 66 คน แบ่งเป็น กลุ่มควบคุมและกลุ่มทดลองเท่ากันกลุ่มละ 33 คน เครื่องมือที่ใช้ประกอบด้วย 1) เครื่องมือเก็บข้อมูล ได้แก่ แบบบันทึกข้อมูลส่วนบุคคล แบบประเมินความรู้ แบบสังเกตการปฏิบัติ และแบบบันทึกการเกิดหลอดเลือดดำส่วนปลายอักเสบ 2) เครื่องมือที่ใช้ในการทดลอง ได้แก่ แนวปฏิบัติทางการพยาบาลในการป้องกันภาวะหลอดเลือดดำส่วนปลายอักเสบ และ3) เครื่องมือกำกับการทดลอง ได้แก่ แบบบันทึกการใส่สายสวนหลอดเลือดดำ และแบบบันทึกการให้สารน้ำและยาทางหลอดเลือดดำ โดยพยาบาลได้รับการอบรมแนวปฏิบัติการเรียนรู้แบบเชิงรุก (Active Learning) ประกอบด้วยการให้ความรู้ การสาธิตและฝึกปฏิบัติย้อนกลับ สถานการณ์จำลอง การอภิปราย และการให้ข้อมูลย้อนกลับ ก่อนนำแนวปฏิบัติไปใช้กับผู้ป่วยกลุ่มทดลอง ส่วนกลุ่มควบคุมได้รับการพยาบาลตามปกติ โดยเครื่องมือผ่านการตรวจสอบค่าความตรงเชิงเนื้อหาได้ค่ามากกว่า 0.90 ค่าความเชื่อมั่นระหว่างผู้ประเมินของแบบสังเกตการปฏิบัติเท่ากับ 0.87 และค่าความเชื่อมั่นของแบบประเมินความรู้โดยวิธีคูเดอร์–ริชาร์ดสัน 21 เท่ากับ 0.74 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การทดสอบทีแบบจับคู่ และสถิติไคสแควร์
ผลการวิจัย: หลังใช้แนวปฏิบัติฯ พยาบาลมีคะแนนความรู้และการปฏิบัติสูงกว่าก่อนทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และผู้ป่วยสูงอายุกลุ่มทดลองเกิดหลอดเลือดดำส่วนปลายอักเสบต่ำกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05
สรุปและข้อเสนอแนะ: แนวปฏิบัติฯ ที่พัฒนาขึ้นช่วยส่งเสริมความรู้และการปฏิบัติของพยาบาลและลดอุบัติการณ์เกิดหลอดเลือดดำส่วนปลายอักเสบในผู้ป่วยสูงอายุอย่างมีประสิทธิภาพ จึงควรนำไปประยุกต์ใช้อย่างต่อเนื่อง
เอกสารอ้างอิง
กนกอร อินประเสริฐ. (2565). แนวทางการปฏิบัติเพื่อป้องกันและจัดการเมื่อเกิดหลอดเลือดดำส่วนปลายอักเสบ (Phlebitis) จากการให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำ. คณะแพทยศาสตร์มหาวิทยาลัยบูรพา. http://dspace.lib.buu.ac.th/xmlui/handle/1234567890/5070
กาญจนา อุดมอัษฏาพร และมยุรี พรมรินทร. (2561). ประสิทธิผลของการใช้แนวทางปฏิบัติการป้องกันการอักเสบของหลอดเลือดดำและการรั่วซึมออกนอกหลอดเลือดดำ จากการใช้ยากระตุ้นการหดตัวของหลอดเลือดหอผู้ป่วยหนักโรคหัวใจ โรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์. วารสารสาธารณสุขล้านนา, 14(1), 35-45
จรีณา คงพันธุ์ และผกากรอง พันธุ์ไพโรจน์. (2564). ผลของการใช้แนวปฏิบัติการให้ยาที่มีความเสี่ยงสูงต่อการปฏิบัติการพยาบาลและอุบัติการณ์การเกิดภาวะหลอดเลือดดำส่วนปลายอักเสบในหอผู้ป่วยกึ่งวิกฤตอายุรกรรม โรงพยาบาลสงขลา. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระจอมเกล้า จังหวัดเพชรบุรี, 4(1), 156-169.
จิราพร น้อมกุศล, วธิดา อุปฮาต, และปรัชญาภรณ์ ประเสริฐสังข์. (2566). ผลการใช้แนวปฏิบัติการพยาบาลเพื่อป้องกันหลอดเลือดดำอักเสบในผู้ป่วยที่ได้รับยาหัวใจหรือยาออกฤทธิ์บีบหลอดเลือด (Amiodarone/vasopressors) หอผู้ป่วยหนักโรคหัวใจโรงพยาบาลขอนแก่น. วารสารวิชาการทางการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 3(2), 45-60.
ฐิติรัตน์ ลิ้มสินทวีคุณ, จิตติมา ภูริทัตกุล, ชวนชม ขาวบริสุทธิ์, นิภาพรรณ นิระโทษา, และปารมี ถิ่นจันทร์. (2566). ผลของการใช้แนวปฏิบัติการพยาบาลเพื่อป้องกันการเกิดหลอดเลือดดำส่วนปลายอักเสบและการรั่วซึมออกนอกหลอดเลือดจากยานอร์อีพิเนฟริน. วารสารการพยาบาล สุขภาพ และสาธารณสุข, 2(3), 11-21
นรินทร์ พิพัฒนวรคุณ, สหรัฐ สังข์ชวะสุทธิ์, สุรีรัตน์ ชาสมบัติ, และมยุรี คุ้มรักษา. (2567). ผลของการส่งเสริมการปฏิบัติการพยาบาลเพื่อป้องกันการเกิดภาวะหลอดเลือดดำส่วนปลายอักเสบในผู้ป่วยวิกฤตศัลยกรรม. วารสารแพทย์เขต 4-5, 43(1), 133-143.
นิ่มนวล อิงชัยภูมิ และจุฬาภรณ์ โสตะ.(2568). ประสิทธิผลของโปรแกรมการพัฒนาสมรรถนะพยาบาลวิชาชีพเพื่อการป้องกันหลอดเลือดดำส่วนปลายอักเสบในผู้ป่วยที่ได้รับสารน้ำทางหลอดเลือดดำส่วนปลาย โรงพยาบาลขอนแก่น. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ, 10(2), 322-329.
พิพัฒ เกาะแก้ว. (2567). ประสิทธิผลของแนวปฏิบัติป้องกันการเกิดหลอดเลือดดำส่วนปลายอักเสบจากการใช้ยาที่มีความเสี่ยงสูงในงานห้องผู้ป่วยหนัก 2 โรงพยาบาลลำพูน. วารสารสาธารณสุขและสุขภาพศึกษา, 4(1), 1-15.
ภัทรารัตน์ ตันนุกิจ, สุวดี สุขีนิตย์, และจิราพร เชาว์โพธิ์ทอง. (2567). การสำรวจความชุกของการเกิดหลอดเลือดดำอักเสบจากการให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำในประเทศไทย. วารสารโรงพยาบาลเจริญกรุงประชารักษ์, 20(2), 7-19.
โรงพยาบาลไทยนครินทร์. (2566). ตัวชี้วัดและนิเทศทางการพยาบาลจากฝ่ายควบคุมการติดเชื้อ [เอกสารไม่ได้ตีพิมพ์ โรงพยาบาลไทยนครินทร์].
สุวิมล ตันทวีวงศ์. (2567). ผลของการใช้แนวทางป้องกันการเกิดภาวะหลอดเลือดดำส่วนปลายอักเสบหอผู้ป่วยในโรงพยาบาลฉลอง. วารสารวิทยาสาสตร์สุขภาพและสาธารณสุข วชิระภูเก็ต, 4(1), 61-78.
สมาคมเครือข่ายพยาบาลผู้ให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำ. (2567). แนวทางการพยาบาลผู้ป่วยได้รับสารน้ำหลอดเลือดดำ. สมาคมเครือข่ายพยาบาลผู้ให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำ.
Akcelik, B., & Ayhan, H. (2024). Peripheral intravenous catheter-related phlebitis and infiltration in an emergency department: A descriptive study. Journal of Infusion Nursing, 47(3), 155-162.
Bloom, B. S., Hastings, J. T., & Madaus, G. F. (1971). Handbook on formative and summative evaluation of student learning. McGraw-Hill.
Koo, T. K., & Li, M. Y. (2016). A guideline of selecting and reporting intraclass correlation coefficients for reliability research. Journal of Chiropractic Medicine, 15(2),155–163.
Nickel, B., Gorski, L. A., Kleidon, T. M., Kyes, A., DeVries, M., Keogh, S., Meyer, B., Sarver,M. J., Crickman, R., Ong, J., Clare, S., & Hagle, M. E. (2024). Infusion therapy standards of practice (9th ed.). Journal of Infusion Nursing, 47(suppl 1), S1 - S285.
Polit, D. F., & Beck, C. T. (2006). The content validity index: Are you sure you know what’s being reported? Critique and recommendations. Research in Nursing & Health, 29(5), 489 - 497.
Santos, T. S. d., Anacleto, J. C., Cesar, V. S., Lino, R. L. B., Lino, A. d. A., & Garbuio, D. C. (2024). Incidence of phlebitis and related factors in peripheral venous access in adults. Enfermería Global, 74, 48-58.
Soukup, S. M. (2000). The center for advanced nursing practice evidence-based practice model: promoting the scholarship of practice. Nursing Clinics of North America, 35(2), 301-309.
Torné-Ruiz, A., Sanromà-Ortiz, M., Corral-Nuñez, A., Medel, D., Roca, J., & García-Expósito, J. (2024). Management from a multidisciplinary perspective of phlebitis related to peripheral venous catheter insertion: An international Delphi study. Nursing Open, 11(7), e2229.
World Health Organization. (2024). Guidelines for the prevention of bloodstream infections and other infections associated with the use of intravascular catheters: Part 1: Peripheral catheters. World Health Organization. https://iris.who.int/handle/10665/376714