การพัฒนารูปแบบคลินิกพยาบาลชุมชนอบอุ่น ในวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์
คำสำคัญ:
การจัดตั้ง, การบริหารจัดการ, การให้บริการ, คลินิกพยาบาลชุมชนอบอุ่น, วิทยาลัยพยาบาลบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์พัฒนารูปแบบการจัดตั้ง การบริหารจัดการ และการให้บริการคลินิกพยาบาลชุมชนอบอุ่นในสถานศึกษาพยาบาล ตามการรับรู้และความคาดหวังของบุคลากร นักศึกษา และผู้มีส่วนได้ส่วนเสียของวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน กลุ่มตัวอย่าง 260 คน (บุคลากร 32 คน นักศึกษา 163 คน ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย 65 คน) เลือกด้วยการสุ่มแบบชั้นภูมิ เครื่องมือคือแบบสอบถามมาตรประมาณค่า 5 ระดับ (CVI=1.00, Cronbach's alpha=0.82) และแบบสัมภาษณ์เชิงลึก วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติพรรณนา และข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า รูปแบบคลินิกประกอบด้วย 3 มิติหลักและ 9 องค์ประกอบย่อย: (1) มิติการจัดตั้ง ได้แก่ การวิเคราะห์บริบทชุมชน การวางแผนขออนุญาตและขึ้นทะเบียน และการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน (2) มิติการบริหารจัดการ ได้แก่ การจัดตั้งคณะกรรมการบริหาร การบริหารตามหลัก 4M และวงจร PDCA และการติดตามประเมินผล และ (3) มิติการให้บริการ ได้แก่ การพัฒนาคุณภาพบริการ การสร้างระบบสารสนเทศสุขภาพ และการเสริมสร้างจิตบริการของบุคลากร ระดับการรับรู้ภาพรวมอยู่ในระดับมาก ( =3.75, SD=0.60) บุคลากรมีระดับการรับรู้สูงสุด ( =4.56, SD=0.38) ขณะที่นักศึกษาและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียมีระดับปานกลาง ( =3.21, SD=0.44 และ =3.48, SD=0.98 ตามลำดับ) ความคาดหวังภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด ( =4.79, SD=0.46) ข้อมูลเชิงคุณภาพสะท้อน 3 ธีม: (1) คลินิกเป็นแหล่งเรียนรู้และบริการจริงของนักศึกษา (2) การบริหารต้องอาศัยความร่วมมือของทีมสหวิชาชีพ และ (3) บรรยากาศบริการต้องอบอุ่น เป็นมิตร และไว้วางใจได้
เอกสารอ้างอิง
วัลภา อรัญนะภูมิ. ความท้าทายของระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิในประเทศไทย. วารสารสาธารณสุขแห่งชาติ. 2564;31(1):11-20.
สภาการพยาบาล. แผนกลยุทธ์การพยาบาลและการผดุงครรภ์ พ.ศ. 2565-2569. กรุงเทพฯ: สภาการพยาบาล; 2565.
Starfield B, Shi L, Macinko J. Contribution of primary care to health systems and health. Milbank Q. 2005;83(3):457-502.
Kilpatrick K, Tchouaket E, Savard I, et al. Identifying indicators sensitive to primary healthcare nurse practitioner practice: A review of systematic reviews. PLoS One. 2023;18(9):e0290977.
van Erp RMA, van Doorn AL, van den Brink GT, Peters JWB, Laurant MGH, Van Vught AJ. Physician assistants and nurse practitioners in primary care plus: a systematic review. Int J Integr Care. 2021;21(1):6.
วัลภา อรัญนะภูมิ. การศึกษาการจัดบริการพยาบาลคลินิกพยาบาลชุมชนอบอุ่น [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2564.
ดารุณี จงอุดมการณ์. คลินิกพยาบาลชุมชนอบอุ่น: ความรู้ที่จำเป็นในการปฏิบัติสำหรับพยาบาลผู้ให้บริการสุขภาพ. วารสารพยาบาลศาสตร์และสุขภาพ. 2563;43(4).
Samba R. Conceptual framework of the nursing center for the integration of community health nursing practice, education, and research. Prim Health Care Res Dev. 2019;20:e102.
Schöfer WLA, Boerma WGW, Murante AM, et al. Learning health systems in primary care: a systematic scoping review. BMC Prim Care. 2021;22(1):128.
วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์ งานแผนยุทธศาสตร์. แผนยุทธศาสตร์วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์. อุบลราชธานี: วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์; 2567.
World Health Organization. Framework for integrated, people-centred health services. Geneva: World Health Organization; 2016.
Institute of Medicine. Best care at lower cost: the path to continuously learning health care. Washington, DC: National Academies Press; 2013.
กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กองกฎหมาย กลุ่มพัฒนากฎหมาย. พระราชบัญญัติสถานพยาบาล พ.ศ. 2541 และที่แก้ไขเพิ่มเติม. กรุงเทพฯ: องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก; 2563.
ปิยพร ปิยะจันทร์. การขึ้นทะเบียนและขอบเขตการให้บริการคลินิกพยาบาลชุมชนอบอุ่นในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (UC) [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 20 ก.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.tnmc.or.th/images/userfiles/files/
/2566/002.pdf
นครินทร์ เชื่อนิจ, ชวภณ สารข้าวคำ, อารีย์วรรณ อ่วมตานี. การวิเคราะห์การประกอบการคลินิกพยาบาลชุมชนอบอุ่นด้วยแบบจำลองธุรกิจ Canvas. วารสารบริหารธุรกิจและการบัญชี มหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์. 2567;32(2):106-13
กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือการปฏิบัติงาน: บริการสุขภาพ (ส่งเสริม ป้องกัน รักษา ฟื้นฟู และคุ้มครองผู้บริโภค). กรุงเทพฯ: สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข; 2559.
นพพร ธนชัยขันธ์. สถิติเบื้องต้นสำหรับการวิจัย. กรุงเทพฯ: วิทยาพัฒน์; 2555.
สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. คลินิกพยาบาลชุมชนอบอุ่นในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (UC) ปีงบประมาณ 2566 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 20 ก.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.tnmc.or.th/images/userfiles/files/
/2566/002.pdf
นครินทร์ เชื่อนิจ, ชวภณ สารข้าวคำ, อารีย์วรรณ อ่วมตานี. ผลการดำเนินงานของคลินิกพยาบาลชุมชนอบอุ่นในประเทศไทย. วารสารสุขภาพชุมชน. 2567;48(2):55-67.