ผลของโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพตามแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพต่อการรับรู้และพฤติกรรมป้องกันการรับสัมผัสตะกั่วของพนักงานอู่ซ่อมรถในพื้นที่ อำเภอเมือง จังหวัดอำนาจเจริญ

บทคัดย่อ

          โรคพิษตะกั่วเป็นปัญหาสุขภาพจากการประกอบอาชีพที่สำคัญ โดยเฉพาะในกลุ่มพนักงานอู่ซ่อมรถที่มีความเสี่ยงต่อการรับสัมผัสสารตะกั่วจากการปฏิบัติงาน ทั้งนี้ การรับรู้เกี่ยวกับโรคพิษตะกั่วที่ไม่เพียงพอและมีพฤติกรรมป้องกันการรับสัมผัสสารตะกั่วที่ไม่เหมาะสม อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการได้รับสารตะกั่วเข้าสู่ร่างกาย การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียวเปรียบเทียบก่อนและหลัง เพื่อประเมินผลของโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพตามแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพต่อการรับรู้โรคพิษตะกั่วและพฤติกรรมป้องกันการรับสัมผัสตะกั่วของพนักงานสถานประกอบกิจการอู่ซ่อมรถ ในพื้นที่อำเภอเมือง จังหวัดอำนาจเจริญ กลุ่มตัวอย่างจำนวน 46 คน คัดเลือกด้วยการสุ่มแบบกลุ่ม โดยใช้แบบสอบถามการรับรู้เกี่ยวกับโรคพิษตะกั่วและพฤติกรรมป้องกันการรับสัมผัสสารตะกั่วเป็นเครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูล โปรแกรมส่งเสริมสุขภาพมีระยะเวลาดำเนินการต่อเนื่อง 12 สัปดาห์ ประกอบด้วยกิจกรรมการให้ความรู้ การฝึกปฏิบัติ การสื่อสารออนไลน์ และการติดตามผล วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติอนุมานด้วย Wilcoxon Signed Ranks Test ผลการวิจัยพบว่า การรับรู้เกี่ยวกับโรคพิษตะกั่วหลังการทดลองสูงขึ้นจากก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) เช่นเดียวกับพฤติกรรมป้องกันการรับสัมผัสสารตะกั่วที่สำคัญ ได้แก่ การใช้อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคลอย่างเหมาะสม การล้างมือหลังปฏิบัติงาน การเปลี่ยนเสื้อผ้าหลังเลิกงาน และการหลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารในพื้นที่ปฏิบัติงาน ซึ่งเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) สรุปได้ว่า โปรแกรมส่งเสริมสุขภาพตามแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพมีประสิทธิผลในการเพิ่มการรับรู้และส่งเสริมพฤติกรรมป้องกันการรับสัมผัสสารตะกั่วของพนักงานอู่ซ่อมรถ ดังนั้น หน่วยงานสาธารณสุขและสถานประกอบกิจการอู่ซ่อมรถควรนำโปรแกรมดังกล่าวไปประยุกต์ใช้และดำเนินกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง รวมทั้งสนับสนุนการใช้อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล การจัดพื้นที่รับประทานอาหารแยกจากพื้นที่ปฏิบัติงาน และการจัดจุดล้างมือที่เพียงพอ เพื่อลดความเสี่ยงจากการรับสัมผัสสารตะกั่วและส่งเสริมสุขภาพของแรงงานในระยะยาว