การพัฒนารูปแบบการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงแบบมีส่วนร่วมในชุมชน ตำบลบางลูกเสือ อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก

บทคัดย่อ

     การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research: PAR) โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสานวิธี (Mixed Method Research Design) ดำเนินการเป็นวงรอบ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบริบทและสภาพปัญหาในการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในตำบลบางลูกเสือ อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก รวมถึงพัฒนาและประเมินผลของรูปแบบการดูแลสุขภาพแบบมีส่วนร่วมในชุมชน กลุ่มตัวอย่างจำนวน 123 คน ได้จากการคำนวณสัดส่วนตามตารางของเครจซี่และมอร์แกน โดยใช้การคัดเลือกแบบเจาะจง ประกอบด้วยครอบครัวของผู้สูงอายุ ผู้นำชุมชน นายกองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เจ้าหน้าที่สาธารณสุข ผู้จัดการระบบการดูแลระยะยาว (Care Manager) ผู้ดูแลผู้สูงอายุ (Care Giver) อาสาสมัครสาธารณสุข และผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ แบบสอบถาม แบบสังเกต และแนวทางการสรุปบทเรียน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา เช่น ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน รวมถึงการเปรียบเทียบความสามารถในการดำเนินชีวิตประจำวันด้วยดัชนีบาร์เธลเอดีแอล (Barthel ADL Index) โดยใช้สถิติ Paired Samples t-test และการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา

     ผลการวิจัย 1) บริบทและสภาพปัญหาในการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ตำบลบางลูกเสือ อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก พบว่า การดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในพื้นที่มีข้อจำกัดในเชิงนโยบาย บุคลากรสาธารณสุขไม่เพียงพอ ขาดการฟื้นฟูองค์ความรู้ในการดูแล รวมถึงระบบสนับสนุนจากภาครัฐยังไม่ครอบคลุมผู้สูงอายุบางกลุ่ม 2) ภายหลังการนำรูปแบบมาใช้ ครอบครัวของผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ผู้นำชุมชน นายกองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เจ้าหน้าที่สาธารณสุขในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล CM CG และอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน มีระดับการมีส่วนร่วมในการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง อยู่ในระดับมากที่สุด 3) ภายหลังการนำรูปแบบมาใช้ ผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง มีระดับคุณภาพชีวิตภาพรวม อยู่ในระดับมาก และ 4) ภายหลังการนำรูปแบบมาใช้ ระดับคะแนนความสามารถในการประกอบกิจวัตรประจำวัน ดัชนีบาร์เธลเอดีแอล (ADL) ของผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงสูงกว่าก่อนนำรูปแบบมาใช้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05