ผลของโปรแกรมการพยาบาลสำหรับการส่งเสริมการฟื้นสภาพของผู้ป่วยสูงอายุที่ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม

ผู้แต่ง

  • นริศรา ศรีกุลวงศ์ -

คำสำคัญ:

ข้อเข่าเสื่อมผู้สูงอายุ, การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม, โปรแกรมการพยาบาลสำหรับการส่งเสริมการฟื้นสภาพของผู้ป่วยสูงอายุที่ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้เป็นการวิจัยแบบกึ่งทดลอง แบบศึกษาสองกลุ่ม วัดผลหลายครั้งแบบอนุกรมเวลา วัดผลก่อนและหลังการได้รับโปรแกรม วัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการพยาบาลสำหรับการส่งเสริมการฟื้นสภาพของผู้ป่วยสูงอายุที่ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้สูงอายุที่ได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์ว่าเป็นโรคข้อเข่าเสื่อม มีแผนการรักษาในการได้รับการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม จำนวน 34 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 17 คน และกลุ่มควบคุม 17 คน เครื่องมือประกอบด้วย โปรแกรมการพยาบาลสำหรับการส่งเสริมการฟื้นสภาพของผู้ป่วยสูงอายุที่ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม แบบบันทึกความเจ็บป่วยและการรักษา แบบบันทึกคะแนนความปวดหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม แบบบันทึกความสามารถในการเคลื่อนไหวข้อเข่า แบบบันทึกความสามารถในการเดินบนแนวราบ ในแต่ละจุดเวลา หลังผ่าตัด 1 ครั้ง, หลังผ่าตัด 24, 48, 72 ชั่วโมง ก่อนจำหน่าย และนัดติดตามอาการ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และเปรียบเทียบความแตกต่างของค่าเฉลี่ยก่อน-หลังเข้าร่วมโปรแกรมด้วยสถิติ Mann-Whitney U test กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05
ผลการศึกษา: พบว่าการเปรียบเทียบค่าคะแนนความปวด ระหว่างกลุ่มควบคุมและกลุ่มทดลอง พบว่ากลุ่มทดลองมีคะแนนความปวดในการวัดครบ 24 ชั่วโมงแรก ถึง 72 ชั่วโมง น้อยกว่ากลุ่มควบคุม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.05)ความสามารถในการเคลื่อนไหวของข้อเข่า (ROM) มากกว่า 90 องศา ระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม ไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติระหว่างกลุ่มในทุกจุดเวลา (p>.05) แต่ทั้งสองกลุ่มมีการฟื้นตัวของ ROM ที่ดีตามเวลา, การเปรียบเทียบความสามารถในการเดินบนพื้นราบ 6 นาที ระหว่างกลุ่มควบคุมและกลุ่มทดลอง พบว่ากลุ่มทดลองมีความสามารถในการเดินดีกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญที่ 48 และ 72 ชั่วโมง (p<.05) จำนวนวันนอนโรงพยาบาล (8.4 ± 2.0 vs 7.5 ± 1.5 วัน, p = 0.332) กลุ่มทดลองไม่พบภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัด ในขณะที่กลุ่มควบคุมพบภาวะข้อเข่าติด 4 ราย (23.5%) แม้จะไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.103)

เอกสารอ้างอิง

กีรติ เจริญชลวานิช. ศัลยศาสตร์บูรณสภาพข้อเข่าเสื่อม. กรุงเทพฯ: ภาควิชาศัลยศาสตร์ออร์โธปิดิคส์ และกายภาพบำบัด คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล. 2559.

วราห์ ยืนยงค์. การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม : หลักการผ่าตัดและการดูแลผู้ป่วย (พิมพ์ครั้งที่ 1). คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์; 2560.

งานสารสนเทศโรงพยาบาลวานรนิวาส. รายงานอุบัติการณ์การเกิดภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม ประจำปี 2565 - 2567. สกลนคร: งานเวชระเบียน โรงพยาบาลวานรนิวาส; 2568.

ปิยะ ปิ่นศรศักดิ์. ภาวะแทรกซ้อนภายหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมการรักษาและการป้องกัน. กรุงเทพฯ: กรุงเทพเวชสาร ภาควิชาออร์โธปิดิกส์; 2562

วิลาวัณย์ นาคปลัด, เนตรนภา คู่พันธวี และหทัยรัตน์. การพัฒนาและประเมินผลแนวปฏิบัติทางการพยาบาลสำหรับการส่งเสริมการฟื้นสภาพของผู้ป่วยสูงอายุที่ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม. วารสารพยาบาลตำรวจ, 2562;11(1), 73-85.

นวลจันทร์ คูสุวรรณ์, การพัฒนาแนวปฏิบัติทางการพยาบาลผู้ป่วยผ่าตัดข้อเข่าเทียม. วารสารพยาบาลศาสตร์ มหาวิทลาลัยคริสเตียน, 2565;9(1), 77-96.

ชินภัทร์ จิระวรพงศ์. การปฏิบัติตามแนวทางการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อมหลังการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม. เวชศาสตร์ฟื้นฟูสาร, 2554;21(3), 99-102.

Papalia, R., Vasta, S., Tecame, A., D'Adamio, S., Maffulli, N., & Denaro, V. Home-based vs supervised rehabilitation programs following knee surgery: A systematic review. British Medical Bulletin, 108, 55-72. [Internet].2013 https://doi.org/10.1093/bmb/ldt014 9. Davila Castrodad, I. M., Recai, T. M., Abraham, M. M., Etcheson, J. I., Mohamed, N. S., Edalatpour, A., & Delanois, R. E. Rehabilitation protocols following total knee arthroplasty: a review of study designs and outcome measures. Ann Transl Med, 2019;7(Suppl 7), S255. https://doi.org/10.21037/atm.2019.08.15 10. มนทกานต์ ยอดราช และทัศนา ชูวรรธนะปกรณ์. ผลของโปรแกรมการให้ข้อมูลเตรียมความพร้อมร่วมกับการออกกำลังกายด้วยยางยืดต่อความรู้และความสามารถในการทำหน้าที่ของร่างกายของผู้สูงอายุหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข, 2557;23(3), 63-75.

ศุภากร เอกมฤเคนทร์, วารี กังใจ, และนัยนา พัพัฒน์วณิชชา. ผลของโปรแกรมการพยาบาลเพื่อการฟื้นฟูสภาพผู้สูงอายุหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม ต่อความสามารถในการเคลื่อนไหวข้อเข่า. วารสารคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา 2566;31(3), 13-24.

เพ็ญพักตร์ อินติ. ผลของการเตรียมความพร้อมก่อนผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมทั้งหมดต่อการฟื้นฟูสมรรถภาพและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อม โรงพยาบาลฝาง จังหวัดเชียงใหม่. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสู่ชุมชน, 2567;2(1), 1–21.

ศุภานัน ก้อนจันทร์. ประสิทธิผลของโปรแกรมการจัดการความปวดและการฟื้นฟูสภาพในผู้ป่วยที่เข้ารับการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม. วารสารวิทยาลัยคริสเตียน 2562;25(3), 64 – 77.

วิกานดา พุทธา และวิจิตรา สุขดี. ผลการประคบด้วยเจลแช่เย็นต่อการลดความปวดในผู้ป่วยหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม. วารสารการพยาบาล สุขภาพและสาธารณสุข. 2567;3(1), 1-10.

Srisathitnarakun, B. The methodology in nursing research. Bangkok: Ulyi Inter Media

Company Limited. [In Thai]. 2010.

Polit, D. F., & Beck, C. T. Nursing research: Generating and assessing evidence for nursing practice (8th ed.). Philadephia: Lippincott Williams & Wilkins.2008.

โรงพยาบาลนครพิงค์ . การออกกำลังกาย หลังการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม. 2023 [Video]. YouTube.

https://www.youtube.com/watch?v=gYA6nG7HVqY 18. โรงพยาบาลนครพิงค์ . การออกกำลังกาย ก่อนการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม. 2023 [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=j8EyPNEwYjI

โรงพยาบาลศิริราช ปิยมหาราชการุณย์. การดูแลตนเองเมื่อกลับบ้านภายหลังผ่าตัดข้อเข่าเทียม.2021 [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=wL3DkQsa34g 20. Melzack R, Wall PD. Pain mechanisms: A new theory. Science. 1965;150(699):971-979.

Pozzi F, White DK, Snyder-Mackler L, Zeni JA. Restoring physical function after knee replacement: a cross sectional comparison of progressive strengthening vs standard physical therapy. Physiother Theory Pract. 2020;36:122–133.

Bandura, A. Self-Efficacy: The Exercise of Control. New York, NY: W.H. Freeman and Co. 1997.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-12-31

รูปแบบการอ้างอิง

ศรีกุลวงศ์ น. . . (2025). ผลของโปรแกรมการพยาบาลสำหรับการส่งเสริมการฟื้นสภาพของผู้ป่วยสูงอายุที่ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน, 10(6), 29–41. สืบค้น จาก https://he03.tci-thaijo.org/index.php/ech/article/view/5183