การพยาบาลผู้ป่วยที่ได้รับการตรวจลำไส้ใหญ่ด้วยวิธีการส่องกล้อง: กรณีศึกษาเปรียบเทียบ 2 ราย โรงพยาบาลกาฬสินธุ์
คำสำคัญ:
การพยาบาลผู้ป่วยแบบส่องกล้อง, มะเร็งลำไส้ใหญ่, กรณีศึกษาทางการพยาบาลบทคัดย่อ
การพยาบาลผู้ป่วยที่ได้รับการตรวจลำไส้ใหญ่ด้วยวิธีการส่องกล้อง: กรณีศึกษาเปรียบเทียบ 2 ราย โรงพยาบาลกาฬสินธุ์ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการพยาบาลผู้ป่วยที่ได้รับการตรวจลำไส้ใหญ่ด้วยวิธีการส่องกล้อง โดยใช้วิธีเปรียบเทียบกรณีศึกษา 2 ราย ทำการศึกษาระหว่างเดือนมิถุนายน - ตุลาคม พ.ศ. 2568 เครื่องมือการศึกษา ได้แก่ แบบเก็บข้อมูล การสัมภาษณ์ การสังเกต การตรวจร่างกาย และการศึกษาเวชระเบียน ตามแนวคิดการประเมิน 11 แบบแผนของกอร์ดอน และทฤษฎีการพยาบาลของโอเร็ม ครอบคลุมทั้ง ระยะก่อนส่องกล้อง ระยะขณะส่องกล้อง ระยะหลังส่องกล้อง และ ระยะจำหน่ายและดูแลต่อเนื่อง
ผลการศึกษาพบว่า กรณีศึกษารายที่ 1 ผู้ป่วยหญิงไทย อายุ 65 ปี มีอาการถ่ายเป็นมูกเลือดเรื้อรัง มีโรคประจำตัวเบาหวานชนิดที่ 2 กรดไหลย้อน และโรคความวิตกกังวลทั่วไป ผลการส่องกล้องพบก้อนเนื้อ (cauliflower mass) ขนาด 7-8 เซนติเมตร บริเวณ sigmoid colon ห่างจากทวารหนัก 20 เซนติเมตร ผลการตรวจชิ้นเนื้อยืนยัน well-differentiated adenocarcinoma กรณีศึกษารายที่ 2 ผู้ป่วยชายไทย อายุ 75 ปี มีอาการถ่ายดำ อาเจียนเป็นเลือด คลำพบก้อนที่ท้องซ้าย น้ำหนักลด 5-6 กิโลกรัมใน 6 เดือน มีโรคประจำตัวเบาหวานชนิดที่ 2 ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง และโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3A มีภาวะโลหิตจางรุนแรง (Hb 6.20 g/dL) ผลการส่องกล้องพบก้อนอุดกั้น (obstructing mass) บริเวณ descending colon ผลการตรวจชิ้นเนื้อยืนยัน poorly differentiated adenocarcinoma ผู้ป่วยทั้ง 2 รายมีประเด็นที่เหมือนกัน คือ มีความวิตกกังวล ปฏิบัติตามคำแนะนำได้ถูกต้อง การไม่มีภาวะแทรกซ้อนจากการส่องกล้อง มีสัมพันธภาพครอบครัวดี มีประเด็นที่แตกต่างกัน ดังนี้ ผู้ป่วยรายที่ 1 มีความวิตกกังวลระดับสูง คุณภาพการเตรียมลำไส้ การได้รับการระงับความรู้สึกแบบ moderate sedation การส่องกล้องสมบูรณ์เข้าถึง cecum ระยะเวลาการนอนโรงพยาบาล ส่วนผู้ป่วยรายที่ 2 มีความวิตกกังวลระดับปานกลาง คุณภาพการเตรียมลำไส้ระดับพอใช้ ได้รับการดมยาสลบทั่วร่างกายและใส่ท่อช่วยหายใจ การส่องกล้องไม่สมบูรณ์เนื่องจากมีก้อนอุดกั้น มีภาวะซีดต้องได้รับเลือดก่อนและหลังส่องกล้อง การใช้กระบวนการพยาบาลที่ดีและถูกต้อง ส่งผลให้ผู้ป่วยทั้ง 2 รายปลอดภัยไม่มีภาวะแทรกซ้อน ดูแลตนเองได้อย่างเหมาะสม และมีความพร้อมในการรับบริการการรักษาได้ดี
เอกสารอ้างอิง
Sung H, Ferlay J, Siegel RL, Laversanne M, Soerjomataram I, Jemal A, et al.(2021). Global cancer statistics 2020: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA Cancer J Clin. 2021;71(3):209-49.
Arnold M, Sierra MS, Laversanne M, Soerjomataram I, Jemal A, Bray F.(2017). Global patterns and trends in colorectal cancer incidence and mortality. Gut. 2017;66(4):683-91.
World Health Organization.(2022). Cancer country profiles – Thailand. Geneva: WHO; 2022.
Rex DK, Boland CR, Dominitz JA, Giardiello FM, Johnson DA, Kaltenbach T, et al.(2017). Colorectal cancer screening: Recommendations for physicians and patients from the US Multi-Society Task Force on Colorectal Cancer. Am J Gastroenterol. 2017;112(7):1016-30.
Reumkens A, Rondagh EJ, Bakker CM, Winkens B, Masclee AA, Sanduleanu S. Post-colonoscopy complications: A systematic review, time trends, and meta-analysis of population-based studies. Am J Gastroenterol. 2016;111(8):1092-101.
ทะเบียนมะเร็งระดับโรงพยาบาล.(2564). รายงานสถานการณ์มะเร็งในประเทศไทย พ.ศ. 2564. กรุงเทพฯ: สถาบันมะเร็งแห่งชาติ.
สถาบันมะเร็งแห่งชาติ.(2565). รายงานสถิติผู้ป่วยมะเร็ง พ.ศ. 2564. กรุงเทพฯ: สถาบันมะเร็งแห่งชาติ.
กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข.(2565). แนวทางการคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรง. กรุงเทพฯ: กรมการแพทย์.
สำนักโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค.(2567). รายงานสถานการณ์การคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรง ประจำปี พ.ศ. 2566. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค.
ห้องส่องกล้อง โรงพยาบาลกาฬสินธุ์.(2568). รายงานสถิติการให้บริการส่องกล้องลำไส้ใหญ่ พ.ศ. 2565-2567. กาฬสินธุ์: โรงพยาบาลกาฬสินธุ์.
Gordon M.(1994). Manual of nursing diagnosis. 12th ed. Jones & Bartlett Learning.
Orem DE.(2001). Nursing: Concepts of practice. 6th ed. Mosby.
เนาวรัตน์ แก้วตา, สุดารัตน์ บรรหารักษ์, ธีระวัฒน์ อภิชาติวัลลภ.(2568). การพยาบาลเพื่อส่งเสริมการเตรียมตัวสำหรับการส่องกล้องลำไส้ใหญ่ทางทวารหนักแบบผู้ป่วยนอกในผู้สูงอายุ: การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ. วารสารพยาบาลศาสตร์และสุขภาพ. 2568;48(1):92-110.
ทิพยรัตน์ กันทะวงค์, วรรณภา วงศ์กองแก้ว, วัลลดา จันทร์เรืองวณิช, อวยพร เก้าสมบัติวัฒนา.(2565). ผลของโปรแกรมการดูแลต่อเนื่องด้วยการสื่อสารทางไกลต่อคุณภาพการเตรียมลำไส้ในผู้ป่วยที่มารับการส่องกล้องลำไส้ใหญ่แบบผู้ป่วยนอก: การทดลองแบบสุ่มที่มีกลุ่มควบคุม. วารสารสภาการพยาบาลและผดุงครรภ์แห่งประเทศไทย. 2565;37(3):161-76.
ลัดดาวัลย์ ประจวบกลาง.(2568). บทบาทของวิสัญญีพยาบาลในการดูแลผู้ป่วยเข้ารับการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ (colonoscopy) ที่โรงพยาบาลรามาธิบดี. วชิรสารการพยาบาล. 2568;27(1):97-109.
