การสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพและการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุ โรคความดันโลหิตสูงโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน อำเภอจตุรพักตรพิมาน จังหวัดร้อยเอ็ด
คำสำคัญ:
ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, พฤติกรรมสุขภาพ, ผู้สูงอายุ, โรคความดันโลหิตสูง, การมีส่วนร่วมของชุมชนบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมของชุมชนครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูงโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน อำเภอจตุรพักตร พิมาน จังหวัดร้อยเอ็ด ประกอบด้วย 4 ระยะ คือ ระยะวางแผน ระยะดำเนินการ ระยะกำกับติดตาม และระยะประเมินผล กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูง จำนวน 287 คน องค์กรชุมชน จำนวน 100 คน และผู้ดูแลผู้สูงอายุในครอบครัว จำนวน 287 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล 4 ชุด โดยเป็นเครื่องมือเชิงปริมาณ 2 ชุด ผ่านการตรวจสอบคุณภาพโดยกรมควบคุมโรค และเครื่องมือเชิงคุณภาพ 2 ชุด ผ่านการตรวจสอบคุณภาพโดยผู้เชี่ยวชาญ 5 ท่าน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา ส่วนสถิติเชิงอนุมานใช้สถิติที และข้อมูลเชิงคุณภาพใช้เทคนิคการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่ากลุ่มตัวอย่างและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในพื้นที่มีความคาดหวังให้ผู้สูงอายุได้รับบริการที่สะดวกด้านการคัดกรองโรคความดันโลหิตสูง ได้รับบริการที่โรงพยาบาลใกล้บ้านหรือในชุมชน และได้รับการสนับสนุนจากชุมชนในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ โดยก่อนการพัฒนากลุ่มตัวย่างมีความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพอยู่ในระดับไม่ดี ร้อยละ 51.26 และ 53.44 ตามลำดับ ส่วนใหญ่มีค่าความดันโลหิตสูงอยู่ในเกณฑ์เริ่มต้น ร้อยละ 54.01 รองลงมาคืออยู่ในเกณฑ์ปานกลางและรุนแรง ร้อยละ 43.11 และ 2.78 ตามลำดับ ผลการพัฒนาพบว่ากระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมของชุมชนอย่างเป็นระบบส่งผลให้กลุ่มตัวอย่างมีความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 และมีค่าความดันโลหิตอยู่ในเกณฑ์ปกติเพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 80.49 ผู้ที่มีค่าความดันโลหิตสูงอยู่ในเกณฑ์เริ่มต้นและระยะปานกลางลดลงเป็นร้อยละ 15.33 และ 4.18 ตามลำดับ และไม่มีผู้ที่มีความดันโลหิตสูงอยู่ในเกณฑ์รุนแรง เป็นการสะท้อนถึงการเปลี่ยนแปลงและยืนยันผลลัพธ์ที่ชัดเจนของรูปแบบที่พัฒนาขึ้น
เอกสารอ้างอิง
กรมควบคุมโรค.(2565).โรคความดันโลหิตสูง (Hypertention).[อินเตอร์เน็ต].สืบค้นเมื่อ 16 ตุลาคม 2566.แหล่งข้อมูล : https://ddc.moph.go.th/disease_detail.php?d=52
นิพพาภัทร์ สินทรัพย์, จิณวัตร จันครา และบุปผา ใจมั่น.(2560).โรคความดันโลหิตสูงในผู้สูงอายุ: เพชฌฆาตเงียบที่ควรตระหนัก.วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี, 28(1),100-111.
ปณิตา ลิมปะวัฒนะ มัญชุมาส มัญจาวงษ์.(2564). โรคความดันโลหิตสูงในผู้สูงอายุ.วารสารอายุรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น,7(1),17-23.
คลังข้อมูลสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข.(2566). ร้อยละผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมความดันโลหิตได้ดี.[อินเตอร์เนต].สืบค้นเมื่อ 4 พฤศจิกายน 2566.แหล่งข้อมูล.https://hdc.moph.go.th/center/public/standard-report-detail/29eec762c9591d1f8092da14c7462361
เครือข่ายสุขภาพอำเภอจตุรพักตรพิมาน จังหวัดร้อยเอ็ด.(2566). เอกสารสรุปผลการพัฒนางานสาธารณสุขเครือข่ายสุขภาพอำเภอจตุรพักตรพิมาน. เอกสารอัดสำเนา
กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข.(2563).รายงานประจำปี 2563.กรุงเทพฯ. สำนักพิมพ์อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์.[อินเตอร์เนต].สืบค้นเมื่อ 13 พฤศจิกายน 2566.แหล่งข้อมูล.http://www.thaincd.com/2016/media-detail.php?id=13969&tid=&gid=1-015-005
จินตวีร์ เกษมศุข.(2561).แนวคิดการมีส่วนร่วมของประชาชนเพื่อการพัฒนาชุมชนที่ยั่งยืน (Public Participation Approach for Sustainable Community Development).วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์,26(50),189-186.
ภัทรธิดา ไพศาลจิตร.(2561). การมีส่วนร่วมของประชาชนในการขับเคลื่อนการพัฒนาประเทศตามโครงการไทยนิยม ยั่งยืน ตำบลประชาธิปัตย์ อำเภอธัญบุรี จังหวัดปทุมธานี. การค้นคว้าอิสระ หลักสูตรรัฐศาสตรมหาบัณฑิต (การเมืองการปกครอง) คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ [อินเตอร์เนต].สืบค้นเมื่อ 18 พฤศจิกายน 2566.แหล่งข้อมูล.https://ethesisarchive.library.tu.ac.th/thesis/2018/TU_2018_6003011324_9466_10251.pdf
อติญาณ์ ศรเกษตริน และคณะ.(2564).การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ ตําบลธงชัย จังหวัดเพชรบุรี.วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้,8(1),85-99.
กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (2564). คู่มือกระบวนการสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันควบคุมโรคและภัยสุขภาพ.พิมพ์ครั้งที่ 1.บริษัท อาร์ เอ็น พี พี วอเทอร์ จำกัด.นนทบุรี.[อินเตอร์เนต].สืบค้นเมื่อ 5 พฤศจิกายน 2566.แหล่งข้อมูล.
https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1188920211018040126.pdf
กัลยา วานิชย์บัญชา.(2542).การวิเคราะห์สถิติ : สถิติเพื่อการตัดสินใจ.[อินเตอร์เน็ต].สืบค้นเมื่อ 22 พฤศจิกายน 2566. แหล่งข้อมูล: http://pioneer.netserv.chula.ac.th/~jaimorn/re6.htm
ประไพพิมพ์ สุธีวสินนนท์ และประสพชัย พสุนนท์.(2559). กลยุทธ์การเลือกตัวอย่างและการกำหนดขนาด ตัวอย่างที่เหมาะสมในการวิจัยเชิงคุณภาพ.[อินเตอร์เน็ต].สืบค้นเมื่อ 14 พฤศจิกายน 2566แหล่งข้อมูล:file:///C:/Users/HP/Downloads/_parichartjournal,+Journal+manager,+Book_Pari chart-Journal-2016_A5_No11-40-57-1.pdf
สิทธิพงษ์ ยิ้มสวัสดิ์.(2566). การศึกษาความชุกของการรับประทานโซเดียมปริมาณสูงในประชากรจังหวัดแม่ฮ่องสอน ประเทศไทย, Journal of Health Science,32(3),400-416.
กาญจนา มณีทัพ และสมจิต แดนสีแก้ว.(2560).สถานการณ์การบริโภคเกลือของผู้ป่วยความดันโลหิตสูง ตำบลทางขวาง อำเภอแวงน้อย จังหวัดขอนแก่น. Journal of Nursing and Health Care,35(4),140-149.
ศิริรัตน์ ปานอุทัย และคณะ.(2562).การพัฒนา “กระติ๊บข้าว” สำหรับควบคุมปริมาณการบริโภคในผู้ที่เป็นโรคเบาหวาน (Development of “Kratib Kao” for Controlling Food Consumption in Persons with Diabetes),พยาบาลสาร,46(3),94-104.
กรรณิการ์ การีสรรพ์ และคณะ.(2562).ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพ ความรู้เกี่ยวกับการควบคุมโรคความดันโลหิตสูง และพฤติกรรมการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุที่เป็นโรคความดันโลหิตสูง,Rama Nurs J,25(3),280-295.
