การพัฒนากิจกรรมกลุ่มครอบครัวศึกษาแบบผู้ป่วยนอกสำหรับการบำบัดผู้ใช้เมทแอมเฟตามีน โรงพยาบาลนาคู จังหวัดกาฬสินธุ์
คำสำคัญ:
กิจกรรมกลุ่มครอบครัวศึกษา, การบำบัดแบบผู้ป่วยนอก, เมทแอมเฟตามีนบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาสถานการณ์ปัญหาการจัดกิจกรรมกลุ่มครอบครัวศึกษา (2) พัฒนากิจกรรมกลุ่มครอบครัวศึกษาแบบผู้ป่วยนอก และ (3) ประเมินผลการพัฒนากิจกรรมดังกล่าวสำหรับการบำบัดผู้ใช้เมทแอมเฟตามีน ผู้เข้าร่วมการวิจัย ได้แก่ ผู้เข้ารับการบำบัดพร้อมสมาชิกครอบครัว จำนวนวงรอบละ 15 คู่ ดำเนินการทั้งหมด 2 วงรอบ การดำเนินการวิจัยแบ่งเป็น 3 ระยะ เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบบันทึกข้อมูลทุติยภูมิ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก แบบสอบถามความเข้าใจ แบบบันทึกการดำเนินกิจกรรมและการเข้าร่วมกิจกรรม และแบบบันทึกการสะท้อนผลหลังกิจกรรม (AAR) ผู้วิจัยวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติเชิงอนุมาน และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัย พบว่า รูปแบบกิจกรรมกลุ่มครอบครัวศึกษา ประกอบด้วย ครั้งที่ 1 กลไกการเสพติดและผลของเมทแอมเฟตามีนต่อสมอง ครั้งที่ 2 ผลกระทบของเมทแอมเฟตามีนต่อร่างกาย จิตใจ และความสัมพันธ์ในครอบครัว ครั้งที่ 3 เส้นทางการฟื้นสภาพและการจัดการภาวะกลับสู่การเสพซ้ำ ครั้งที่ 4 ทักษะการสื่อสารเชิงสร้างสรรค์ และครั้งที่ 5 การวางแผนการดูแลครอบครัว การใช้ชีวิตร่วมกัน และการส่งเสริมสุขภาวะของสมาชิกครอบครัว ทุกครั้งมีสื่อประกอบที่หลากหลาย ได้แก่ สไลด์ประกอบการบรรยาย ใบงาน ใบกรณีศึกษา บัตรสถานการณ์ และใบสรุปความรู้ประจำครั้ง ด้านผลการประเมิน ผู้เข้ารับการบำบัดในวงรอบที่ 2 มีคะแนนเฉลี่ยความเข้าใจเกี่ยวกับกลไกการเสพติดและการเลิกเสพเมทแอมเฟตามีนหลังเข้าร่วมกิจกรรมสูงกว่าผู้เข้ารับการบำบัดในวงรอบที่ 1 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และและอัตราการเข้าร่วมกิจกรรมครบโปรแกรมของผู้เข้ารับการบำบัดและสมาชิกครอบครัวในวงรอบที่ 2 สูงกว่าวงรอบที่ 1
เอกสารอ้างอิง
United Nations Office on Drugs and Crime. World drug report 2024: drug market trends-cocaine, amphetamine-type stimulants [Internet]. 2024 [cited 2023 Dec 5]. Available from: https://www.unodc.org/unodc/en/data-and-analysis/world-drug-report-2024.html
สำนักปราบปรามยาเสพติด. ผลการปราบปรามยาเสพติดทั่วประเทศ: รายงานประจำปี 2564 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: สำนักงานป้องกันและปราบปรามยาเสพติด; 2565 [สืบค้นเมื่อ 2 มกราคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.oncb.go.th/report-arrest/61
กองควบคุมวัตถุเสพติด. ยาบ้า (Metamphetamine) [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [สืบค้นเมื่อ 12 มกราคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://narcotic.fda.moph.go.th/information-about-drugs/metamphetamine
Zorick T, Nestor L, Miotto K, Sugar C, Hellemann G, Scanlon G, et al. Withdrawal symptoms in abstinent methamphetamine-dependent subjects. Addict Behav. 2010;35(9):853-60.
Volkow ND, Chang L, Wang GJ, Fowler JS, Franceschi D. Loss of dopamine transporters in methamphetamine abusers recovers with protracted abstinence. J Neurosci. 2001;21(23):9414-8.
สถาบันบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาและสารเสพติดแห่งชาติบรมราชชนนี, โรงพยาบาลธัญญารักษ์ภูมิภาค. คู่มือสำหรับการทำกลุ่มครอบครัวศึกษา. กรุงเทพฯ: กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข; 2563.
กฤศ กุลบุตรดี, และคณะ. ผลของโปรแกรมการบำบัดโดยการมีส่วนร่วมของครอบครัวและชุมชนของผู้ป่วยใช้ยาและสารเสพติดที่ไม่มีโรคจิตร่วมในเขตอำเภอสว่างวีระวงศ์ จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารศูนย์อนามัยที่ 10 อุบลราชธาณี. 2566;11(2):17-29.
อัครวัฒน์ เพียวพงภควัต. ปัจจัยทำนายการสนับสนุนทางสังคมของครอบครัวและชุมชนกับการเลิกเสพสารเสพติดประเภทเมทแอมเฟตามีน โรงพยาบาลหนองกี่ จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9 วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม. 2563;14(33):22-34.
วิภากรณ์ ปัญญาดี. ผลการปรับรูปแบบการบำบัดยาเสพติดแบบจิตสังคมบำบัดต่อการปฏิบัติตามแผนการบำบัดของผู้รับการบำบัดยาเสพติดชนิดเมทแอมเฟตามีน. วารสารวิชาการวิทยาลัยบริหารศาสตร์. 2563;3(3):107-19.
Anderson LW, Krathwohl DR, Airasian PW, Cruikshank KA, Mayer RE, Pintrich PR, et al. A taxonomy for learning, teaching, and assessing: a revision of Bloom's taxonomy of educational objectives. New York: Pearson, Allyn & Bacon; 2001.
ธัญญาพร สายโน, ปวีณา ลิมปิทีปราการ, อรุณ บุญสร้าง, ปัณฑิตา สุขุมาลย์, พลากร สืบสำราญ. ผลของการบำบัดรักษาผู้ป่วยยาเสพติดตามรูปแบบจิตสังคมบำบัดประยุกต์ โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชเดชอุดม จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารการแพทย์และสาธารณสุข มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. 2564;4(2):78-88.
Hogue A, Henderson CE, Becker SJ, Knight DK. Family involvement in treatment and recovery for substance use disorders among transition-age youth: research bedrocks and opportunities. J Subst Abuse Treat. 2021;129:108370.
Li X, Wang Z, Zhang J. Effectiveness of family-centered intervention on relapse prevention among methamphetamine users: a quasi-experimental study. Int J Ment Health Addict. 2022;20(4):2145-58.
แสงเดือน ศรีวรสาร. ประสิทธิผลของการใช้โปรแกรมการบำบัดทางความคิดและพฤติกรรมโดยการมีส่วนร่วมของครอบครัวต่อพฤติกรรมการดื่มสุราในผู้ป่วยติดสุรา โรงพยาบาลโพนสวรรค์ จังหวัดนครพนม. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน. 2567;9(2):396-407.
ศิริลักษณ์ แสงส่อง, เพ็ญพักตร์ อุทิศ, สุนิศา สุขตระกูล. ผลของโปรแกรมครอบครัวบำบัดแบบผสมผสานต่อการเสพยาบ้าในวัยรุ่นที่เสพติดยาบ้า. วารสารการพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจิต. 2562;3(2):76-90.
ปรารถนา คำมีสีนนท์, ไพรวัลย์ ร่มซ้าย, นุจรินทร์ บัวละคร. การพัฒนาโปรแกรมกลุ่มบำบัดเพื่อเสริมสร้างแรงจูงใจสำหรับผู้ป่วยโรคจิตเภทที่มีปัญหาการใช้สารแอมเฟตามีน. วารสารสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น. 2567;6(3):1-15.
อานนท์ ถุงแก้วหงส์, จตุพร เหลืองอุบล, สุรศักดิ์ เทียบฤทธิ์. การพัฒนารูปแบบการป้องกันการขาดนัดของผู้เสพยาเสพติดกลุ่มเมทแอมเฟตามีน. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน. 2567;10(4):19-32.
กนกลักษณ์ ศิริรุ่งวัฒนากุล. ประสิทธิผลและปัจจัยที่มีผลต่อการบำบัดรักษาผู้ติดยาและสารเสพติดโดยใช้รูปแบบการบำบัดความคิดและพฤติกรรมแบบประยุกต์ของโรงพยาบาลสวรรค์ประชารักษ์. สวรรค์ประชารักษ์เวชสาร. 2562;16(1):23-33.
นาฏยา พิทักษ์ญาติ, ชนัดดา แนบเกสร, จิณห์จุฑา ชัยเสนา ดาลลาส. ผลของโปรแกรมกลุ่มจิตบำบัดแบบประคับประคองต่อความเข้มแข็งทางใจในผู้ใหญ่ที่ติดสารแอมเฟตามีน. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยการจัดการและเทคโนโลยีอีสเทิร์น. 2563;17(1):163-74.
จิณห์จุฑา ชัยเสนา ดาลลาส, นุชนาถ แก้วมาตร, ภาคิณี เดชชัยยศ, หทัยชนก เผ่าวิริยะ, ศรวิษฐ์ บุญประชุม, สุรชาติ นันตา. ผลของโปรแกรมกลุ่มบำบัดเพื่อเสริมสร้างแรงจูงใจต่อการมองโลกทางบวกและความตั้งใจในการเลิกยาเสพติดของเยาวชนที่ใช้สารแอมเฟตามีน [รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์]. ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา; 2559.
ปาลิดา พละศักดิ์, ชาลินี สุวรรณยศ, หรรษา เศรษฐบุปผา. ผลของการเสนอตัวแบบจริงต่อพฤติกรรมการใช้สารแอมเฟตามีนในผู้ป่วยที่มีความผิดปกติจากการใช้สารแอมเฟตามีน. วารสารการพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจิต. 2567;38(3):15-31.
กิตต์กวี โพธิ์โน, และคณะ. ประสิทธิผลของโปรแกรม Co-occurring disorder (COD) Intervention ในผู้ป่วยโรคจิตจากเมทแอมเฟตามีน. วารสารสมาคมจิตแพทย์แห่งประเทศไทย. 2561;63(2):127-40.
