การพัฒนาระบบการกำกับติดตามคุณภาพข้อมูลบริการสาธารณสุขผ่านศูนย์กลางข้อมูลด้านการเงินกระทรวงสาธารณสุข จังหวัดสกลนคร
คำสำคัญ:
ศูนย์กลางข้อมูลด้านการเงิน, ระบบสารสนเทศสุขภาพ, การกำกับติดตามข้อมูลบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์และปัญหาการส่งข้อมูลบริการสาธารณสุข พัฒนาระบบการกำกับติดตามคุณภาพข้อมูล และประเมินผลลัพธ์ของระบบที่พัฒนาขึ้นในโรงพยาบาลจังหวัดสกลนคร การวิจัยเป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) โดยประยุกต์ใช้วงจรการพัฒนาคุณภาพ PDSA (Plan-Do-Study-Act) ดำเนินการในโรงพยาบาลสังกัดกระทรวงสาธารณสุข จังหวัดสกลนคร จำนวน 18 แห่ง ระหว่างเดือนพฤษภาคม 2568 ถึงพฤษภาคม 2569 เก็บข้อมูลเชิงคุณภาพจากการสนทนากลุ่มผู้รับผิดชอบระบบ FDH จำนวน 96 คน และข้อมูลเชิงปริมาณจากฐานข้อมูล FDH วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติพรรณนา Paired t-test และ Wilcoxon Signed-Rank Test
ผลการศึกษาพบว่า ปัญหาการส่งข้อมูลผ่านระบบ FDH ประกอบด้วย 5 ด้าน ได้แก่ คุณภาพข้อมูล ระบบสารสนเทศและเทคโนโลยี บุคลากรและการจัดการ การประสานงานและสนับสนุนทางเทคนิค และการกำกับติดตามผลการดำเนินงาน หลังการพัฒนาระบบ พบว่าอัตราการรับข้อมูลสำเร็จของผู้ป่วยในเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p=0.008) ข้อมูลผู้ป่วยนอกที่มีโครงสร้างไม่เป็นไปตามมาตรฐานลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p=0.008) และจำนวนข้อมูลที่ไม่ผ่านการตรวจสอบ (ติด C) ลดลง ร้อยละ 41.37 ขณะที่ความพึงพอใจของผู้ใช้งานระบบ Dashboard โดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง (Mean=3.40, SD=0.28
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. 4 ขั้นตอน ตรวจสอบสิทธิรักษาพยาบาลด้วยตนเอง [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ; 2564 [เข้าถึงเมื่อ 27 ธ.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.nhso.go.th/th/communicate-th/thnewsforperson/4-9
สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. 4 ขั้นตอน ตรวจสอบสิทธิรักษาพยาบาลด้วยตนเอง [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ; 2568 [เข้าถึงเมื่อ 27 ธ.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.nhso.go.th/th/communicate-th/thnewsforperson/4-9
สำนักงานเขตสุขภาพที่ 8. แผนยุทธศาสตร์การพัฒนาสุขภาพ เขตสุขภาพที่ 8 (พ.ศ. 2565–2569) [อินเทอร์เน็ต]. อุดรธานี: สำนักงานเขตสุขภาพที่ 8 กระทรวงสาธารณสุข; 2564 [เข้าถึงเมื่อ 27 ธ.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://r8way.moph.go.th/r8wayNewadmin/page/upload_file/ 20211223061654.pdf
สำนักข่าว Hfocus เจาะลึกระบบสุขภาพ. มติบอร์ด สปสช. ขยายสิทธิบัตรประชาชนใบเดียวรักษาทุกที่ เฟส 3 [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: สำนักข่าว Hfocus; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 16 มิ.ย. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.hfocus.org/content/2024/03/29999
กองเศรษฐกิจสุขภาพและหลักประกันสุขภาพ. ชุดข้อมูลการเรียกเก็บค่าบริการทางการแพทย์ (Financial Data Hub: FDH) [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กองเศรษฐกิจสุขภาพและหลักประกันสุขภาพ สำนักงาน ปลัดกระทรวงสาธารณสุข; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 27 ธ.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://dhes.moph.go.th /?page_id=18280
กองเศรษฐกิจสุขภาพและหลักประกันสุขภาพ สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. รายงานสถานการณ์การ ส่งข้อมูลผ่านระบบศูนย์กลางข้อมูลด้านการเงิน (Financial Data Hub: FDH). นนทบุรี: กระทรวง สาธารณสุข; 2568.
สำนักงานเขตสุขภาพที่ 8 อุดรธานี. รายงานผลการดำเนินงานการส่งข้อมูลบริการเพื่อขอรับชดเชย ค่าบริการทางการแพทย์ผ่านระบบ FDH เขตสุขภาพที่ 8. อุดรธานี: สำนักงานเขตสุขภาพที่ 8 อุดรธานี สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข; 2568.
กองเศรษฐกิจสุขภาพและหลักประกันสุขภาพ.(2566). รายงานผลการดำเนินงานประจำปีงบประมาณ 2566. สำนักงาน
ปลัดกระทรวงสาธารณสุขกระทรวง; 2566.
พงศธร พอกเพิ่มดี. การขับเคลื่อนนโยบาย ยกระดับ 30 บาทรักษาทุกที่ ด้วยบัตรประชาชนใบเดียว [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 22 มิ.ย. 2568]. เข้าถึงได้จาก:
https://bdh.moph.go.th/site/wp-content/uploads/2024/06/V6-DHT-30-bath.pdf
The W. Edwards Deming Institute. PDSA cycle [Internet]. Ketchum (ID): The Institute; [cited 2025 Jun
. Available from: https://deming.org/explore/pdsa-cycle/
กุลฉัตร ยงยืนนาน, ฐิตารีย์ ศิริศรีษรชัย และอุดมสิทธิ์ จีรสิทธิ์กุล. การพัฒนาระบบสารสนเทศในการบันทึก เวชระเบียนผู้ป่วยนอกของแพทย์ กรณีศึกษาโรงพยาบาลราษฎร์บูรณะ. วารสารโรงพยาบาลเจริญ กรุงประชารักษ์ 2565;18(2):43-61.
Delone WH, McLean ER. The DeLone and McLean model of information systems success: a ten-year update. Information System 2003; 19: 9-30.
มานพ คณะโต. วิธีวิทยาการวิจัยเชิงคุณภาพในระบบสุขภาพชุมชน (Qualitative research methodology in community health system). ขอนแก่น: เครือข่ายพัฒนาวิชาการและข้อมูลสารเสพ
จำเนียร จวงตระกูล, นวัสนันท์ วงศ์ประสิทธิ์. การวิเคราะห์เนื้อหาในการวิเคราะห์ข้อมูลการวิจัยเชิงคุณภาพ. วารสารวิชาการการตลาดและการจัดการ. 2566;1(2):1-15.
Likert R. A technique for the measurement of attitudes. Archives of Psychology. 1932;22(140):1-55.
Aqil A, Lippeveld T, Hozumi D. PRISM framework: a paradigm shift for designing, strengthening and evaluating routine health information systems. Health Policy Plan. 2009;24(3):217-28. doi: 10.1093/heapol/czp010.
สุวิทย์ กิริยะ. กระบวนการพัฒนาคุณภาพข้อมูลตามมาตรฐานโครงสร้าง 43 แฟ้ม โดยใช้วงจรคุณภาพของเครือข่ายสุขภาพจังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารวิจัยและพัฒนานวัตกรรมทางสุขภาพ. 2564;2(3):44-58.
รติยา วิภักดิ์, นิรุวรรณ เทรินโบล์ และเสถียรพงษ์ ศิวินา. การพัฒนารูปแบบการจัดการคุณภาพข้อมูลตามมาตรฐานโครงสร้าง 43 แฟ้มในเครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมิ อำเภอจตุรพักตรพิมาน จังหวัด ร้อยเอ็ด.วารสารการพยาบาล การสาธารณสุขและการศึกษา. 2560;18(2):69-83.
Taylor MJ, McNicholas C, Nicolay C, Darzi A, Bell D, Reed JE. (2014). Systematic review of The application of the plan-do-study-act method to improve quality in healthcare. BMJ Qual Saf. 2014;23(4):290-8. doi: 10.1136/bmjqs-2013-001862.
คำมูล แก้วชัยภูมิ. การพัฒนาระบบตรวจสอบคุณภาพข้อมูลสารสนเทศสุขภาพจังหวัดชัยภูมิ. ชัยภูมิเวชสาร. 2564;41(2):1-14.
Weiskopf NG, Weng C. Methods and dimensions of electronic health record data quality assessment: enabling reuse for clinical research. J Am Med Inform Assoc. 2013;20(1):144-151. doi:10.1136/amiajnl- 2011-000681.
มาลีวัลย์ ศรีวิลัย. การพัฒนารูปแบบระบบฐานข้อมูลสาธารณสุข จังหวัดเชียงราย. LPHJ [อินเทอร์เน็ต]. 9 มกราคม 2562 [อ้างถึง 7 มิถุนายน 2568];13(1):14-2. เข้าถึงได้จาก: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/LPHJ/ /article/view/165595
