การพยาบาลผู้ป่วยวัณโรคที่มีโรคเบาหวานร่วม : กรณีศึกษา

ผู้แต่ง

  • พิษณุ พงษ์สุวรรณ โรงพยาบาลคอนสาร

คำสำคัญ:

การพยาบาล, โรควัณโรคปอดที่มีโรคเบาหวานร่วม

บทคัดย่อ

          การศึกษากรณีศึกษาครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการพยาบาลผู้ป่วยวัณโรคที่มีโรคเบาหวานร่วม จำนวน 1 ราย เข้ารับการรักษาที่แผนกผู้ป่วยใน โรงพยาบาลคอนสาร วันที่ 30 พฤษภาคม 2567 ผู้ป่วยหญิงไทย อายุ 48 ปี มาด้วยอาการ น้ำหนักลด 10 กิโลกรัมใน 5 เดือน วันนี้มาฟังผล Sputum AFB ตามนัด  มีโรคประจำตัว คือ โรคเบาหวาน รักษาไม่ต่อเนื่อง ซื้อยาจากคลินิกเอกชนมารับประทานเอง

          ผลการศึกษา พบว่า แรกรับ ผู้ป่วยรู้สึกตัวดี ไอห่าง ๆ ไม่มีเหนื่อยหอบ ตรวจวัดสัญญาณชีพ อุณหภูมิ 37 องศาสเซลเซียส อัตราการเต้นของหัวใจ 116 ครั้ง/นาที อัตราการหายใจ 20 ครั้ง/นาที ความดันโลหิต 121/73 มิลลิเมตรปรอท .Lung  crepitation both lung  ค่าออกซิเจนในเลือด (SpO2) 98 % ผล Sputum AFB = negative ตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (EKG) ผล sinus tachycardia   Chest  X-ray ( CXR) : Reticular infiltration Left lung แพทย์วินิจฉัย Pulmonary Tuberculosis (TB) U/D Diabetes Mellitus (DM) พิจารณารับไว้รักษาในโรงพยาบาลห้องแยกโรคแผนกผู้ป่วยในหญิง โรงพยาบาลคอนสาร  ขณะดูแลให้การรักษา คือ ไอหายใจเหนื่อยไม่หอบ Lung  crepitation both lung  ได้รับยา Paracetamol 500 mg 1 tab oral prn for fever q 6 ชั่วโมง Glyceryl guaiacolate 100 mg 2 tab oral tid pc+hs Dextromethophan 15 mg 2 tab oral tid pc Berodualforte NB(Inhalex forte) 0.5+1.25 mg/4ml 1 หลอด ๆ 12 ชม หลังรักษา ไม่มีอาการเหนื่อยหอบ Lung clear Isoniazid 100 mg 3 tab oral hs  Pyrazinamide 500 mg 2 tab oral hs  Ethambutal 400 mg 2 tab oral hs Rifampicin 450 mg 1 tab oral hs vitamin B6 50 mg 1 tab oral hs    มีอาการคลื่นไส้อาเจียน หลังได้รับยาจากการรักษา TB ดูแลให้ Metoclopramide 10 mg iv prn q 8 hr Domperidone 1 tab oral tid ac ORS ผสมน้ำจิบบ่อย ๆ  อาการดีขึ้น ไม่มีอาเจียน คลื่นไส้บางครั้ง  ผู้ป่วย U/D DM รักษาไม่ต่อเนื่อง ดูแล เจาะ DTX premeal OD  Metformin 500 mg 1 tab oral bid pc ไม่มีภาวะ Hypo-hyperglycemia ดูแลให้ นอนพักรักษาตัว ทั้งหมด 12 วัน ติดตามเยี่ยมหลังรักษาครบ 6 เดือน ไม่มีการแพร่กระจายเชื้อวัณโรคสู่บุคคลในครอบครัวและชุมชน

เอกสารอ้างอิง

กองวัณโรค กรมควบคุมโรค. (2567). วัณโรค รู้ทัน ป้องกันความเสี่ยง “รู้เร็ว รักษาหาย ไม่แพร่กระจายเชื้อ ไม่ตีตรา", ที่มาจาก : https://ddc.moph.go.th/odpc6/news.php?news=41795&deptcode=odpc6&news_views=1160

ณัฎฐ์ณพัชร์ อ่อนตาม. (2562). เทคนิคการบริหารงานแบบ PDCA (Deming Cycle). วารสาร สมาคมพัฒนาวิชาชีพการบริหารการศึกษาแห่งประเทศไทย, 1(3), 39-46.

ทีมเยี่ยมบ้านTSM. (2555). การวางแผนจำหน่าย (Discharge Plan), ที่มาจาก : https://www.gotoknow.org/posts/54816

ธรรมิกบวร, ส. (2558). การพยาบาลเพื่อการดูแลที่บ้าน, ที่มาจาก : http://www.nurse.ubu.ac.th/new/?q=article_old

นรเทพ อัศวพัชระ. (2561). ปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จของการรักษาผู้ป่วยวัณโรคปอด ในจังหวัด ระนอง. วารสารสมาคมเวชศาสตร์ป้องกันแห่งประเทศไทย, 8(2), 201-211.

นุสรา ระลึกชอบ. (2567). รายงานกรณีศึกษา : การพยาบาลผู้ป่วยวัณโรคปอดที่ไม่มีอาการซึ่งพบใน เบาหวานที่น้ำตาลในเลือดสูง, ที่มาจาก : https://trathospital.go.th/KM/TempDoc/temp_1081.pdf

ปราชญ์ บุณยวงศ์วิโรจน์. (2551). สถานการณ์วัณโรคของประเทศไทยและแนวทางแก้ไข. วารสารวัณโรคโรคทรวงอกและเวชบำบัดวิกฤติ, 29(3), 169-172.

วัลยา สิทธิ, สายใจ สมิทธิการ, วรรณนิษา เทพรงค์ทอง, & ผลิน กมลวงัทน์. (2565). ประสิทธิผลของ Xpert MTB/RIF® Ultra กับการตรวจพบเชื้อวัณโรคในประเทศไทย. วารสารวัณโรค โรคทรวงอกและเวชบำบัดวิกฤต, 41(2), 57-64.

วิภา รีชัยพิชิตกุล. (2562). อัปเดตการจัดการวัณโรค 2019. กรุงเทพมหานคร: ห้างหุ้นส่วนจำกัด เทพเพ็ญวานิสย์.

วิลาวรรณ สมทรง. (2562). ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับผลลัพธ์การรักษาวัณโรคในผู้ป่วยอายุ 60 ปีขึ้นไป. วารสารควบคุมโรค, 45(2), 191-200.

วิสิฏฐ์ สุรวดี. (2561). ความรู้พื้นฐานของยาต้านวัณโรค, ที่มาจาก : https://www.si.mahidol.ac.th/th/healthdetail.asp?aid=1318

สมจิต หนุเจริญกุล. (2559). การพยาบาลผู้ใหญ่และผู้สูงอายุที่มีปัญหาสุขภาพ. กรุงเทพมหานคร: จุดทอง.

สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย. (2566). แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน 2566. กรุงเทพมหานคร: ศรีเมืองการพิมพ์.

สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย. (2567). แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2567. กรุงเทพมหานคร: สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย.

สมาคมอุรเวชช์แห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์. (2565). ตำราโรคระบบทางเดินหายใจสำหรับบุคลากรทางการแพทย์. กรุงเทพมหานคร: สมาคมอุรเวชช์แห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์.

สายพิน ทองคำ, ภิรญา พินิจกลาง และ กาญจนา จันทะนุย. (2567). การพัฒนาระบบการดูแลรักษาผู้ป่วยวัณโรค จังหวัดมหาสารคาม. วารสารวิชาการทางการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 4(1), 199-209.

สุปาณี เสนาดิสัย, & วรรณภา ประไพพานิช. (2560). การพยาบาลอายุรศาสตร์ เล่ม 2 (พิมพ์ครั้งที่ 14). กรุงเทพมหานคร: จุดทอง.

สุภาภรณ์ มิตรภานนท์, รัชนี ระดา, & เสฐียรพงษ์ ศิวินา. (2563). การพัฒนารูปแบบการป้องกันและควบคุมวัณโรคสำหรับผู้ป่วยวัณโรคปอดรายใหม่และผู้สัมผัสโรคร่วมบ้านในเครือข่ายสุขภาพอำเภอหนองพอก จังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารการแพทย์และสาธารณสุข มหาวิทยาลัย อุบลราชธานี, 3(3), 164-174.

อรนันท์ หาญยุทธ. (2557). กระบวนการพยาบาลและการนำไปใช้ Nursing Process and Implications. วารสารพยาบาลทหารบก, 15(3), 137-173.

อรพันธ์ อันติมานนท์. (2563). แนวทางการดำเนินงานเฝ้าระวัง ป้องกัน ควบคุมวัณโรค ในบุคลากรที่ปฏิบัติงานของสถานพยาบาล. นนทบุรี: กองโรคจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อม กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-30

รูปแบบการอ้างอิง

พงษ์สุวรรณ พ. . . . . (2026). การพยาบาลผู้ป่วยวัณโรคที่มีโรคเบาหวานร่วม : กรณีศึกษา. วารสารการศึกษา-สุขภาพและการจัดการสิ่งแวดล้อม, 11(3), 200–208. สืบค้น จาก https://he03.tci-thaijo.org/index.php/ech/article/view/5853