ผลการลดความอยากบุหรี่ด้วยวิธีทางการแพทย์แผนไทย โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเดื่อ อำเภอท่าบ่อ จังหวัดหนองคาย

บทคัดย่อ

      การศึกษานี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง (Quasi-experimental research) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของการลดความอยากบุหรี่ด้วยวิธีทางการแพทย์แผนไทย ประเมินอัตราการเลิกบุหรี่อย่างต่อเนื่อง (CAR) ณ สัปดาห์ที่ 4 และติดตามอาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยาสมุนไพร ศึกษาในกลุ่มผู้ร่วมวิจัยของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเดื่อ อำเภอท่าบ่อ จังหวัดหนองคาย ระหว่างเดือนกรกฎาคม 2567 – มกราคม 2568 รวม 6 เดือน จำนวน 60 คน แบ่งออกเป็น 3 กลุ่มๆ ละ 20 คน โดยใช้วิธีอบสมุนไพรรางจืด วิธีใช้ยารางจืดแคปซูล และวิธีใช้ยาชงหญ้าดอกขาว ควบคู่กับการให้คำแนะนำเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรม (จิตบำบัด) โดยใช้แบบบันทึกข้อมูลโครงการวิจัย ประกอบด้วย ข้อมูลทั่วไป แบบทดสอบความรุนแรงในการติดนิโคตินของผู้สูบบุหรี่ (FTND) และแบบประเมินความอยากบุหรี่ (QSU-brief) นัดติดตามผลและอาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยาทุกสัปดาห์ จนครบ 4 สัปดาห์ วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ จำนวน ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน เปรียบเทียบความแตกต่างของค่าคะแนนเฉลี่ยความอยากบุหรี่ของกลุ่มตัวอย่าง โดยใช้สถิติวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว (One-way ANOVA) แบบวัดผลก่อนและหลังการทดลอง ค่าความเชื่อมั่นในการวิเคราะห์ผล (p<0.05)

      ผลการศึกษา: หลังการทดลอง พบว่า กลุ่มที่ใช้ยาชงหญ้าดอกขาว มีค่าเฉลี่ยคะแนนระดับความอยากบุหรี่น้อยที่สุด คิดเป็น 25.65 ± 11.061 รองลงมาคือ กลุ่มที่ใช้ยารางจืดแคปซูล คิดเป็น 28.70 ± 10.883 และกลุ่มที่ใช้วิธีอบสมุนไพรรางจืด คิดเป็น 38.50 ± 12.015 ตามลำดับ โดยมีค่าเฉลี่ยระดับความรุนแรงในการติดนิโคติน ระดับความอยากบุหรี่ และอัตราการเลิกบุหรี่อย่างต่อเนื่อง (CAR) ณ สัปดาห์ที่ 4 ก่อนและหลังทดลองมีค่าลดลงและความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value<0.05) อาการไม่พึงประสงค์ที่พบ ได้แก่ ปากแห้ง คอแห้ง ชาลิ้น และเวียนศีรษะ