ผลของโปรแกรมส่งเสริมการเช็ดตัวลดไข้เด็กต่อพฤติกรรมการดูแลของผู้ปกครอง และความร่วมมือของเด็ก แผนกผู้ป่วยนอกกุมารเวชกรรม สถาบันบำราศนราดูร
คำสำคัญ:
โปรแกรมส่งเสริมการเช็ดตัวลดไข้, พฤติกรรมการดูแลของผู้ปกครอง, ความร่วมมือของเด็ก, ภาวะไข้ในเด็กบทคัดย่อ
การวิจัยกึ่งทดลองครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมส่งเสริมการเช็ดตัวลดไข้เด็กต่อพฤติกรรมการดูแลของผู้ปกครองและความร่วมมือของเด็ก แผนกผู้ป่วยนอกกุมารเวชกรรม สถาบันบำราศนราดูร กลุ่มตัวอย่างคือผู้ปกครองและเด็กอายุ 0–5 ปี ที่มารับบริการด้วยภาวะไข้และได้รับการพิจารณาให้เช็ดตัวลดไข้ จำนวน 50 คู่ แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 25 คู่ และกลุ่มเปรียบเทียบ 25 คู่ คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมส่งเสริมการเช็ดตัวลดไข้เด็ก ส่วนกลุ่มเปรียบเทียบได้รับการพยาบาลตามปกติ เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบทดสอบความรู้เกี่ยวกับการดูแลเด็กที่มีไข้และการเช็ดตัวลดไข้ แบบสอบถามการรับรู้ความสามารถตนเอง แบบสอบถามความคาดหวังในผลลัพธ์ แบบสอบถามพฤติกรรมการเช็ดตัวลดไข้ของผู้ปกครอง แบบประเมินทักษะการเช็ดตัวลดไข้ของผู้ปกครอง และแบบประเมินพฤติกรรมความร่วมมือของเด็ก วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ จำนวน ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน เปรียบเทียบข้อมูลทั่วไปของกลุ่มตัวอย่างด้วย Chi-square test, Fisher’s exact test และ Independent sample t-test ตามลักษณะของข้อมูล วิเคราะห์เปรียบเทียบคะแนนก่อนและหลังการทดลองภายในกลุ่มด้วย Paired sample t-test และเปรียบเทียบคะแนนระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบด้วย Independent sample t-test กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ .05
ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบมีข้อมูลทั่วไปของผู้ปกครองและเด็กไม่แตกต่างกัน ภายหลังการทดลอง เมื่อเปรียบเทียบภายในกลุ่ม พบว่า กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยความรู้เกี่ยวกับการดูแลเด็กที่มีไข้และการเช็ดตัวลดไข้ การรับรู้ความสามารถตนเอง ความคาดหวังในผลลัพธ์ พฤติกรรมการเช็ดตัวลดไข้ของผู้ปกครอง และทักษะการเช็ดตัวลดไข้ของผู้ปกครองสูงกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ขณะที่กลุ่มเปรียบเทียบมีคะแนนเฉลี่ย
ก่อนและหลังการทดลองไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ เมื่อเปรียบเทียบระหว่างกลุ่มภายหลังการทดลอง พบว่า กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยสูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติในด้านความรู้เกี่ยวกับการดูแลเด็กที่มีไข้และการเช็ดตัวลดไข้ (t = 11.42, p < .001) การรับรู้ความสามารถตนเอง (t = 13.76, p < .001) ความคาดหวังในผลลัพธ์ (t = 6.06, p < .001) พฤติกรรมการเช็ดตัวลดไข้ของผู้ปกครอง (t = 13.79, p < .001) ทักษะการเช็ดตัวลดไข้ของผู้ปกครอง (t = 9.85, p < .001) และพฤติกรรมความร่วมมือของเด็กระหว่างการเช็ดตัวลดไข้ (t = 12.72, p < .001)
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Pocket book of hospital care for children: guidelines for the management of common childhood illnesses. 2nd ed. Geneva: World Health Organization; 2013.
Katz V, Rachel G, Rowberry J. Parents’ experiences and understandings of children’s febrile illness. Child Care Health Dev 2009; 35(6):709-717.
สถาบันบำราศนราดูร. งานเวชสถิติ ปี 2568. นนทบุรี: สถาบันบำราศนราดูร; 2568.
Bandura A. Self-efficacy: the exercise of control. New York: W. H. Freeman; 1997.
Erikson EH. Childhood and society. New York: W. W. Norton; 1950.
โรส ภักดีโต. คู่มือการพยาบาลเด็ก. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์; 2558.
Bandura A. Social Foundations of Thought and Action: A Social Cognitive Theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall; 1986.
วินยา ธนาสุวรรณ. ผลของโปรแกรมการให้ความรู้ผู้ดูแลในการจัดการอาการไข้ในเด็ก โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชท่าบ่อ. วารสารวิจัยสุขภาพโรงพยาบาลและชุมชน [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [สืบค้นเมื่อ 1 ต.ค. 2568]; 2(2):70-81. เข้าถึงจาก: https://he03.tci-thaijo.org/index.php/pthjo/article/view/2345/1907
วันทนีย์ เชื่อมรัมย์. ผลของโปรแกรมการมีส่วนร่วมเรียนรู้เรื่องเช็ดตัวลดไข้ต่อความสามารถของผู้ดูแลผู้ป่วยเด็กไข้สูงในหอผู้ป่วยกุมารเวชกรรม โรงพยาบาลลำพูน. วารสารสุขภาพและสิ่งแวดล้อมศึกษา [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [สืบค้นเมื่อ 2 ต.ค. 2568]; 9(1):813-822. เข้าถึงจาก: https://so06.tci-thaijo.org/index.php/hej/article/view/272513
พงษ์เทพ เดชทิพย์, อัจฉรียา ปทุมวัน, ศรีสมร ภูมนสกุล. ผลของโปรแกรมส่งเสริมการดูแลเด็กที่มีภาวะชักจากไข้ต่อความรู้และการรับรู้สมรรถนะแห่งตนของผู้ดูแลเด็กที่มีภาวะชักจากไข้. วารสารพยาบาลรามาธิบดี [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [สืบค้นเมื่อ 10 ต.ค. 2568]; 27(1):33-45. เข้าถึงจาก:
ฐมาพร เชี่ยวชาญ. การดูแลเด็กที่มีไข้. ใน: สุภาพร เสนารัตน์, บรรณาธิการ. การพยาบาลเด็กเบื้องต้น. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยมหิดล; 2562.
สรีพร ชมบุญ, นัยนา หนูนิล, สายฝน เอกวรางกูร และเกียรติกำจร กุศล. ผลของการให้ความรู้ผู้ดูแลก่อนจำหน่ายเด็กที่มีภาวะไข้เฉียบพลันต่อการเข้ารับบริการซ้ำ โรงพยาบาลเทศบาลนครนครศรีธรรมราช. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข [อินเทอร์เน็ต]. 2562 [สืบค้นเมื่อ 2 ต.ค. 2568]; 26(1):92-106. เข้าถึงจาก: https://he01.tcithaijo.org/index.php/kcn/article/view/120707/137217
ณัฐกฤตา ชินบัญชรสกล, นิภาวัลย์ จันทร์หอม, ไกรวรร กาพันธ์ และอมรรัชช์ งามสวย. การจัดการภาวะไข้ในผู้ป่วยเด็กที่เข้ารับการรักษาห้องตรวจเด็กนอกเวลาราชการ โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่. เชียงใหม่เวชสาร [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [สืบค้นเมื่อ 2 ต.ค. 2568]; 60(4):707-713. เข้าถึงจาก: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/CMMJ-MedCMJ/article/view/243394/178935
สุภาพรรณ เอี่ยมทา, ฉัตรฤดี พุ่มลัดดา, ภภาอัมพ์ บุญทองนุ่ม และเบ็ญจา พุฒซ้อน. ประสิทธิภาพการเช็ดตัวลดไข้ในผู้ป่วยเด็กที่เข้ารับการรักษาที่หอผู้ป่วยกุมารเวชกรรม โรงพยาบาลชัยนาทนเรนทร [อินเทอร์เน็ต]. ชัยนาท: โรงพยาบาลชัยนาทนเรนทร; 2559 [สืบค้นเมื่อ 10 ต.ค. 2568]. เข้าถึงจาก: http://chainathospital.org/chainatweb/assets/research/research11.pdf
