การพยาบาลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันในระยะเฉียบพลันร่วมกับการรักษาด้วยยาละลายลิ่มเลือดชนิด rt-PA โรงพยาบาลกาฬสินธุ์: กรณีศึกษา
คำสำคัญ:
การพยาบาลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตัน, ระยะเฉียบพลัน, ยาละลายลิ่มเลือดชนิด rt-PAบทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้เปรียบเทียบกรณีศึกษา 2 รายมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการพยาบาลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันในระยะเฉียบพลันร่วมกับการรักษาด้วยยาละลายลิ่มเลือดชนิด rt-PA โรงพยาบาลกาฬสินธุ์ โดยคัดเลือกแบบเจาะจง
ในผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยว่าป่วยเป็นโรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตัน ที่เข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลกาฬสินธุ์ ระหว่างเดือน กรกฎาคม 2568- ธันวาคม 2568 โดยใช้กรอบแนวคิด ของ FANCAS เพื่อค้นหาปัญหาและวางแผนปฏิบัติการพยาบาลสรุปและประเมินผลลัพธ์ทางการพยาบาลอย่างต่อเนื่อง
ผลการศึกษา พบว่า กรณีศึกษารายที่ 1 ผู้ป่วยหญิงไทย อายุ 52 ปี เข้ารับการรักษา ด้วยอาการแขนด้านขวาอ่อนแรง เป็นก่อนมาโรงพยาบาล 3 ชั่วโมง ประวัติการเจ็บป่วยในอดีต ความดันโลหิตสูง เจ็บป่วยประมาณ 2 ปี รับการรักษาด้วยยาที่โรงพยาบาลชุมชน ประวัติขาดการตรวจตามนัดและขาดรับการประทานยา รับส่งต่อจากโรงพยาบาลชุมชน การวินิจฉัยโรค Stroke fast track. ประเมินสภาพ GCS E4V5M6 Motor power left grade V, right grade IV, right facial palsy ประเมิน NIHSS Score 5 คะแนน ADL แรกรับ 90 คะแนน MRS 2 คะแนน พบมีภาวะความดันโลหิตสูง ได้รับการรักษาด้วยยาลดความดันโลหิต และรักษาด้วยยาละลายลิ่มเลือดชนิด rt-PA พบภาวะแทรกซ้อนหลังได้รับยามีเลือดออกในไรฟันไม่ Active bleed ย้ายผู้ป่วย Closed observed Stroke unit อาการดีขึ้นตามลำดับ จำหน่ายโดยแพทย์อนุญาต
กรณีศึกษารายที่ 2 ผู้ป่วยชายไทย อายุ 55 ปี เข้ารับการรักษาด้วยอาการแขนขาซ้ายอ่อนแรง พูดไม่ชัดเป็นมา 30 นาที ประวัติการเจ็บป่วยในอดีต เบาหวานและไขมันในเลือดสูง การวินิจฉัยโรค Stroke fast track ประเมินสภาพ GCS E4VTM6 ขณะรับการรักษาพบมีอาการเปลี่ยนแปลง motor power Right grade 5 left grade 0 Lt facial palsy, mild dysarthria NIHSS = 12 คะแนน ADL 7 คะแนน MRS 4 คะแนน ได้รับการรักษาด้วยยาละลายลิ่มเลือดชนิด rt-PA หลังการรักษาย้ายผู้ป่วยรับการรักษาที่ Stroke unit อาการดีขึ้นตามลำดับ แพทย์อนุญาตให้กลับบ้านได้
เอกสารอ้างอิง
World Stroke Organization (WSO). Global stroke fact sheet 2022 [Internet]. 2022 [cited 2026 Feb 4]. Available from: https://www.world-stroke.org/assets/downloads/WSO_Fact-sheet_15.01.2022.pdf
กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการพยาบาลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันสำหรับพยาบาลวิชาชีพ. พิมพ์ครั้งที่ 2. นนทบุรี: สถาบันประสาทวิทยา; 2566.
ศูนย์ข้อมูลโรงพยาบาลกาฬสินธุ์ จังหวัดกาฬสินธุ์.สถิติข้อมูล รายงานประจำปี. 2568.
ปรารถนา ประสงค์ดี, กิตติกร นิลมานัต. ผลของโปรแกรมการจัดการดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบเฉียบพลันที่ได้รับยาละลายลิ่มเลือดต่อผลลัพธ์ทางคลินิก. วารสารสภาการพยาบาล.2565;37(2):45-60.
สมาคมโรคหลอดเลือดสมองไทย. แนวทางการรักษาโรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันระยะเฉียบพลัน สำหรับแพทย์ (CPG). กรุงเทพฯ: ธนาเพรส; 2563.
จีรนันท์ กุลกาญจนาภิบาล. บทบาทพยาบาลในการดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบเฉียบพลันที่ได้รับยา rt-PA ในหน่วยโรคหลอดเลือดสมอง. วารสารวิจัยสุขภาพและการพยาบาล. 2567;40(1): 12-25.
สมจิตต์ สินธุชัย, สันติ สิทธิโชค. การประเมินสภาพผู้ป่วยวิกฤตโดยใช้กรอบแนวคิด FANCAS: ทักษะสำคัญของพยาบาลในยุคดิจิทัล. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข. 2564;31(2):1-14.
พัชรินทร์ นินทจันทร์. การพยาบาลผู้ป่วยวิกฤต: การประยุกต์ใช้ทฤษฎีสู่การปฏิบัติ. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: จุดทอง; 2565.
อุไรวรรณ ชัยวงค์. ผลของการใช้แนวปฏิบัติการพยาบาลในการเฝ้าระวังภาวะเลือดออกในสมองหลังได้รับยา rt-PA. วารสารพยาบาลโรคหัวใจและทรวงอก. 2564;32(1):88-102
Powers WJ, Rabinstein AA, Ackerson T, Adeoye OM, Bambakidis NC, Becker K, et al. Guidelines for the early management of patients with acute ischemic stroke: 2019 update to the 2018 guidelines for the early management of acute ischemic stroke. Stroke. 2019;50(12):e344-e418.
