ประสิทธิผลของโปรแกรมสนับสนุนการจัดการตนเองต่อความรู้ พฤติกรรมการจัดการตนเอง และความพึงพอใจของผู้ติดเชื้อเอชไอวี โรงพยาบาลกุดจับ จังหวัดอุดรธานี
คำสำคัญ:
โปรแกรมสนับสนุนการจัดการตนเอง, ความรู้, พฤติกรรมการจัดการตนเอง, ความพึงพอใจ, ผู้ติดเชื้อเอชไอวีบทคัดย่อ
การวิจัยแบบกึ่งทดลองนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมสนับสนุนการจัดการตนเองต่อความรู้ พฤติกรรมการจัดการตนเอง และ ความพึงพอใจของผู้ติดเชื้อเอชไอวี โรงพยาบาล กุดจับ จังหวัดอุดรธานี ตามทฤษฎีแนวคิดการจัดการตนเองของแคนเฟอร์ กาลิก-บายส์ กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้ติดเชื้อเอชไอวี/ผู้ป่วยเอดส์ รักษาและรับยาต้านไวรัส เพศชายและเพศหญิง อายุ 18-60 ปี ที่มารับบริการคลินิกนภา แผนกผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลกุดจับ ตำบลเมืองเพีย อำเภอกุดจับ จังหวัดอุดรธานี คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างตามคุณสมบัติที่กำหนด และสมัครใจเข้าร่วมโครงการวิจัยจำนวน 45 คน เก็บข้อมูลระหว่างเดือน มีนาคม พ.ศ. 2569 – เดือนสิงหาคม พ.ศ. 2569 โปรแกรมสนับสนุนการจัดการตนเองของผู้ติดเชื้อเอชไอวี ประกอบด้วย การให้ความรู้และการฝึกทักษะการจัดการตนเองรายบุคคลโดยใช้สื่อการสอนและมอบคู่มือการจัดการตนเองของผู้ติดเชื้อเอชไอวี แบบบันทึกการจัดการตนเองที่บ้าน แผ่นพับความรู้เรื่องโรคและการปฏิบัติตัวของผู้ป่วยติดเชื้อเอชไอวี ให้ผู้ป่วยนำกลับไปใช้ ที่บ้าน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบบันทึกข้อมูลส่วนบุคคลและข้อมูลด้านสุขภาพ แบบสอบถามความรู้ แบบสอบถามพฤติกรรมการจัดการตนเอง และแบบสอบถามความพึงพอใจของผู้ติดเชื้อเอชไอวี วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา Dependent Paired t-test และ Wilcoxon Signed Ranks Test
ผลการวิจัยพบว่า หลังสิ้นสุดโปรแกรมสนับสนุนการจัดการตนเอง กลุ่มตัวอย่าง มีคะแนนเฉลี่ยความรู้ความรู้เรื่องโรคและการปฏิบัติตัว พฤติกรรมการจัดการตนเอง และความพึงพอใจ สูงกว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรมสนับสนุนการจัดการตนเอง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001)
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. (2021). Consolidated guidelines on HIV, viral hepatitis and STI prevention, diagnosis, treatment and care. Geneva: World Health Organization.
ศูนย์รวมข้อมูลสารสนเทศด้านเอชไอวีของประเทศไทย. (2567). คาดประมาณผู้ติดเชื้อเอชไอวี [ออนไลน์]. [สืบค้นเมื่อ 22 ตุลาคม 2568]; แหล่งข้อมูล: https://hivhub.ddc.moph.go.th/officer/epidemic.php
กรมควบคุมโรค. (2566). สถานการณ์เอชไอวี/เอดส์ ประเทศไทย ปี 2566. กรุงเทพฯ: กองโรคเอดส์และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ กระทรวงสาธารณสุข.
กรมควบคุมโรค. (2565). รายงานการประมาณการผู้ติดเชื้อเอชไอวี ประเทศไทย พ.ศ. 2564. กรุงเทพฯ: กองโรคเอดส์และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ กระทรวงสาธารณสุข.
คลินิกนภา โรงพยาบาลกุดจับ. (2568). รายงานบริการคลินิกนภาสำหรับผู้ติดเชื้อเอชไอวี. โรงพยาบาลกุดจับ.
Kanfer, F.H. & Gaelick-bays, L. (1991).Self-management Method. In Kanfer, F. H. Goldstein A, editors. Helping people change : A text book at methods. New York: Pergumon press.
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences. (2nd ed.)
อรุณ จิรวัฒน์กุล. (2558). สถิติทางวิทยาศาสตร์สุขภาพเพื่อการวิจัย (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: วิทยพัฒน์.
Bloom, B. S., Hasting, T. J. Madaus, G. F. (1971). Hand book on Formative and Summative Evaluation of Student Learning. New York: Mc Graw-Hill Book Company.
Best, J. W. (1977). Research in Education. (3 rd ed). New Jersey: Prentice hall Inc.
บุญชม ศรีสะอาด. (2553). การวิจัยเบื้องต้น. พิมพ์ครั้งที่ 8. กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.
บุญใจ ศรีสถิตย์นรากูร. (2553). ระเบียบวิธีการวิจัยทางการพยาบาลศาสตร์(พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ:โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Millard, T., Elliott, J., & Girdler, S. (2013). Self-management education programs for people living with HIV/AIDS: A systematic review. AIDS Patient Care and STDs, 27(2), 103–113. doi:10.1089/apc.2012.0294
Areri, H. A., Marshall, A., & Harvey, G. (2020). Interventions to improve self-management of adults living with HIV on antiretroviral therapy: A systematic review. PLoS ONE, 15(5), e0232709. doi:10.1371/journal.pone.0232709
ภัทรกันย์ วงค์ตาหล้า. (2564). การพัฒนารูปแบบการดูแลรักษาผู้ติดเชื้อเอชไอวี/ผู้ป่วยเอดส์ที่รับประทานยาต้านไวรัสเอดส์ในรักษ์สุขภาพ โรงพยาบาลนาแก จังหวัดนครพนม. วารสารอนามัย สิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน, 6(3), 91-103. https://he03.tci-thaijo.org/index.php/ech/article/view/903/493
สมถวิล จินดา. (2568). ผลของโปรแกรมกิจกรรมกลุ่มสัมพันธ์ต่อความรู้ในกลุ่มผู้ป่วยติดเชื้อเอชไอวี คลินิกคําปรึกษา แผนกผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลอุตรดิตถ์. วารสารวิชาการด้านสาธารณสุขของไทย, 3(1), 65-77. https://thaidj.org/index.php/jpph/article/view/16353/13091
ภาณุพงศ์ จันทโรจน์, นงนุช โอบะ, รัฐภูมิ ชามพูนท, และอัมราภรณ์ ภู่ระย้า. (2567). ผลของโปรแกรมการจัดการตนเองต่อพฤติกรรมการจัดการตนเอง ปริมาณเชื้อเอชไอวีในเลือด และระดับซีดีโฟร์ของผู้ติดเชื้อเอชไอวี. วารสารโรคเอดส์, 36(2), 68-81. https://he02.tcithaijo.org/index.php/ThaiAIDSJournal/article/view/268779/184518
นุสรา วงษ์พานิชม, ศศิธร ชิดนายี, และ ศุทธินี วัฒนกูล. (2569). ผลของโปรแกรมการจัดการตนเองต่อพฤติกรรมสุขภาพในผู้ติดเชื้อเอชไอวี. วารสารสาธารณสุขล้านนา, 22(1), 30-42. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/LPHJ/article/view/280284/191323
Shim, M. S., Kim, S., Choi, M., Choi, J. Y., Park, C. G., & Kim, G. S. (2022). Developing an app-based self-management program for people living with HIV: A randomized controlled pilot study during the COVID-19 pandemic. Scientific Reports, 12, 19401. https://doi.org/10.1038/s41598-022-19238-w

