การพัฒนารูปแบบการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองของประชาชนกลุ่มเสี่ยงตำบลหนองซอน อำเภอเชียงยืน จังหวัดมหาสารคาม
คำสำคัญ:
การพัฒนารูปแบบ, โรคหลอดเลือดสมอง, ประชาชนกลุ่มเสี่ยงบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการพัฒนารูปแบบการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองของประชาชนกลุ่มเสี่ยงตำบลหนองซอน อำเภอเชียงยืน จังหวัดมหาสารคาม กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการพัฒนารูปแบบ จำนวน 30 คน ประกอบด้วย 1) ผู้สูงอายุ 6 คน 2) ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง 6 คน 3) ประชาชนกลุ่มเสี่ยง 6 คน 4) อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน 3 คน 5) ผู้แทนผู้นำชุมชน 3 คน 6) ผู้แทนจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 2 คน 7) นักวิชาการสาธารณสุข 2 คน และ 8) พยาบาลวิชาชีพ 2 คน กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล คือ ประชาชนกลุ่มเสี่ยงตำบลหนองซอน อำเภอเชียงยืน จังหวัดมหาสารคาม จำนวน 30 คน โดยการประยุกต์ใช้หลักการวิจัยเชิงปฏิบัติการตามแนวคิดของ Kemmis และ McTaggart ประกอบด้วยการวางแผน (Planning: P) การปฏิบัติการ (Action: A) การสังเกตการณ์ (Observation: O) และการสะท้อนกลับ (Reflection: R) จำนวน 2 วงรอบ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามที่ผู้วิจัยพัฒนาขึ้น จำนวน 16 สัปดาห์ ระหว่างเดือนตุลาคม 2569 ถึงเดือนเมษายน 2569 วิเคราะห์ข้อมูลโดยการรวบรวม จัดหมวดหมู่ วิเคราะห์เนื้อหา และเปรียบเทียบผลต่างค่าเฉลี่ยของคะแนนก่อนและหลังการทดลองใช้รูปแบบที่พัฒนาขึ้นโดยใช้สถิติ paired t-test ผลการวิจัยการพัฒนารูปแบบการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองของประชาชนกลุ่มเสี่ยงตำบลหนองซอน อำเภอเชียงยืน จังหวัดมหาสารคาม คือ NONGSON STROKE Model ประกอบด้วย 1) ค้นหาและประเมินความเสี่ยงเชิงรุก 2) พัฒนาความรอบรู้และรู้ทันสัญญาณเตือน 3) ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและการจัดการตนเอง 4) เสริมพลังครอบครัว อสม. และชุมชน 5) ติดตามต่อเนื่องและส่งต่อรวดเร็ว และ 6) สร้างเครือข่ายและระบบสนับสนุนอย่างยั่งยืน และหลังการทดลองใช้โปรแกรมกลุ่มตัวอย่างมีผลต่างค่าเฉลี่ยของคะแนนความรู้เรื่องโรคหลอดเลือดสมอง แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพเกี่ยวกับโรคหลอดเลือดสมอง แรงสนับสนุนทางสังคมในการป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง และพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองสูงกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05
เอกสารอ้างอิง
กรมการแพทย์. (2567). แนวทางการป้องกันและดูแลโรคหลอดเลือดสมอง. กระทรวงสาธารณสุข.
กรมควบคุมโรค. (2567). กรมควบคุมโรครณรงค์วันหลอดเลือดสมองโลก ปี 2567 มุ่งเน้นให้ประชาชนมีกิจกรรมทางกายหรือออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอเพื่อป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง. กระทรวงสาธารณสุข.
กรมควบคุมโรค. (2568). กรมควบคุมโรครณรงค์วันหลอดเลือดสมองโลก 2568 ร่วมสร้างความตระหนักรู้ถึงความสำคัญของการสังเกตสัญญาณเตือนโรคหลอดเลือดสมองและเข้ารับการรักษาอย่างรวดเร็ว. กระทรวงสาธารณสุข.
ญนัท วอลเตอร์, โรชินี อุปรา, และประกายแก้ว ธนสุวรรณ. (2559). การพัฒนารูปแบบการให้ความรู้โรคหลอดเลือดสมองสำหรับประชาชนกลุ่มเสี่ยงในชุมชนท้องถิ่นภาคเหนือ. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้, 3(2), 100–116.
ทิพาพร ราชาไกร, และกรรณิการ์ ตฤณวุฒิพงษ์. (2566). การพัฒนารูปแบบการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในผู้ป่วยความดันโลหิตสูงโดยพยาบาลวิชาชีพประจำโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล จังหวัดกาฬสินธุ์.
เอกชัย สุริยะ. (2566). การพัฒนาระบบการดูแลกลุ่มเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมองของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง ในเขตรับผิดชอบโรงพยาบาลท่าคันโท อำเภอท่าคันโท จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ, 16, 141–155.
เพราพนิต สอนสิทธิ์, จตุพร เหลืองอุบล, และสุรศักดิ์ เทียบฤทธิ์. (2567). การพัฒนารูปแบบการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในกลุ่มเสี่ยงสูง อำเภอเมืองมหาสารคาม จังหวัดมหาสารคาม. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน, 9(2), 137–149.
อารีย์รัตน์ เปสูงเนิน, สุนิสา ค้าขึ้น, และนฤมล เปรมาสวัสดิ์. (2568). ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างความเชื่อด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคในผู้ที่เสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดสมอง. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9, 19(2).
ธวัชชัย เหลืองศิริ, และสุจิตรา บุษปฤกษ์. (2568). การพัฒนารูปแบบการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในผู้ป่วยความดันโลหิตสูง บริบทโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลในเขตจังหวัดหนองคาย.
ณัจฉรียา แช่มพุทรา, และกิตติภูมิ ภิญโย. (2568). ผลของโปรแกรมการประยุกต์แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพต่อการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในกลุ่มเสี่ยง อำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา. วารสารพยาบาลศาสตร์และสุขภาพ.
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านหนองซอน. (2569). ทะเบียนและบัญชีติดตามผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองในเขตรับผิดชอบโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านหนองซอน [เอกสารภายใน]. อำเภอเชียงยืน จังหวัดมหาสารคาม.
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านหนองซอน. (2567). รายงานผลการคัดกรองผู้สูงอายุในชุมชน 9 ด้าน ปี พ.ศ. 2567. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านหนองซอน อำเภอเชียงยืน จังหวัดมหาสารคาม.
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านหนองซอน. (2568). รายงานผลการคัดกรองผู้สูงอายุในชุมชนจากโปรแกรม 3 หมอ ปี พ.ศ. 2568. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านหนองซอน อำเภอเชียงยืน จังหวัดมหาสารคาม.
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านหนองซอน. (2569). รายงานผลการคัดกรองผู้สูงอายุในชุมชนจากโปรแกรม 3 หมอ ปี พ.ศ. 2569. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านหนองซอน อำเภอเชียงยืน จังหวัดมหาสารคาม.
Kemmis, S., & McTaggart, R. (Eds.). (1988). The action research planner (3rd ed.). Deakin University Press.
