การพยาบาลมารดาคลอดก่อนกำหนดที่ใช้สารเสพติด: กรณีศึกษาเปรียบเทียบ 2 ราย
คำสำคัญ:
การพยาบาล, คลอดก่อนกำหนด, สารเสพติดบทคัดย่อ
การศึกษานี้เป็นกรณีศึกษารายกรณี วัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาการพยาบาลกรณีศึกษามารดาคลอดก่อนกำหนดที่ใช้สารเสพติด : กรณีศึกษาเปรียบเทียบ 2 ราย ที่มารับการรักษาที่ห้องคลอด โรงพยาบาลบ้านไผ่ จังหวัดขอนแก่น เปรียบเทียบผู้คลอดที่มีภาวะเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนด 2 ราย โดยประยุกต์ใช้แนวคิดแบบแผนสุขภาพ 11 แบบแผนกอร์ดอน และกระบวนการพยาบาลในการวางแผนการพยาบาล
ผลการศึกษา พบว่า กรณีศึกษารายที่ 1 ผู้คลอดอายุ 23 ปี G2P1001 ไม่ได้ฝากครรภ์ Last child 7 ปี 2 - 3 วันก่อนมา รพ.ใช้ยาบ้า ด้วยวิธีสูดดม ดื่มเบียร์ขณะตั้งครรภ์ต่อเนื่องจนคลอด มาโรงพยาบาลโดย ทีมกู้ชีพโรงพยาบาลบ้านไผ่ ออกเหตุรับที่บ้าน มีมูกเลือดออกทางช่องคลอด ก่อนมา 2 ชม 5 นาที ร่วมกับปากมดลูกเปิด 1 cm ผล USG at LR GA 352/7 wk, Breech presentation ผ่าตัดคลอด ทารกเพศชาย น้ำหนักแรกคลอด 2,380 กรัม ตัวยาว 48 ซม. ประเมิน APGAR SCORE = 5, 6, 9 ทารกหลังคลอด 2 ชั่วโมงแรกตรวจ DTX 68 mg/dl, Hct 50% ทารกหลังคลอดมีภาวะขาดออกซิเจนแรกเกิด ต่อมาหลังคลอด 9 ชั่วโมงแรก มีภาวะหายใจลำบาก หายใจเร็วตื้น RR 60-78 bpm On High flow 4 LPM, FiO2 0.4, Try wean off อยู่รักษาต่อที่โรงพยาบาลอีก 9 วัน อาการดีขึ้นกุมารแพทย์จึงอนุญาตให้กลับบ้านได้ กรณีศึกษารายที่ 2 G4P3003 ไม่ทราบอายุครรภ์ Last child 1 ปี ไม่ได้ฝากครรภ์ เริ่มเสพยาบ้าตั้งแต่อายุ 16 ปี เสพต่อเนื่อง ขณะตั้งครรภ์เสพตลอดจนคลอด ด้วยวิธีสูดดม สูบบุหรี่ขณะตั้งครรภ์ 1 วันก่อน มีน้ำใสๆ ไหลออกจากช่องคลอด แรกรับ ปากมดลูกเปิด 10 ซม น้ำคร่ำมีกลิ่น คลอดปกติ ทารกเพศหญิง น้ำหนัก 2,510 กรัม ตัวยาว 50 ซม. แรกเกิด ประเมิน APGAR = 9, 10, 10 ประเมิน Ballard score GA 35 wk ทารกหลังคลอด 1 ชั่วโมงแรก DTX 77 mg/dl, Hct 47 % ทารกหลังคลอดมีภาวะปอดติดเชื้อแต่กำเนิด และภาวะหายใจล้มเหลว กุมารแพทย์จึงส่งต่อทารกไปรักษาที่ โรงพยาบาลระดับตติยภูมิของจังหวัด
เอกสารอ้างอิง
กรมอนามัย. ห่วงวิกฤต! หญิงตั้งครรภ์ใช้ยาเสพติด พบ 80% ไม่ฝากครรภ์ เสี่ยงเด็กคลอดก่อนกำหนด–พัฒนาการผิดปกติ [อินเทอร์เน็ต]. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ; 2569 [เข้าถึงเมื่อ 7 เม.ย. 2569]. เข้าถึงจาก: https://www.thaihealth.or.th/p/0Ft53atbb
ฐานข้อมูล HDC เขตสุขภาพที่ 7. ข้อมูลอัตราการคลอดก่อนกำหนด เขตสุขภาพที่ 7 และโรงพยาบาลบ้านไผ่ [ฐานข้อมูลภายใน]. 2566–2568.
ฐานข้อมูล HOSxP โรงพยาบาลบ้านไผ่. ข้อมูลหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนดและยับยั้งการคลอดสำเร็จ [ฐานข้อมูลภายใน]. 2566–2568.
พิมพนิตย์ พ, แสนรังค์ ป, อินทรเกษม ศ. ปัจจัยที่มีผลต่อการมาฝากครรภ์ครั้งแรกภายใน 12 สัปดาห์ของหญิงตั้งครรภ์ที่มารับบริการในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล เขตอำเภอเมืองนครพนม จังหวัดนครพนม. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์. 2568;9:1-12.
ราชวิทยาลัยสูตินรีแพทย์แห่งประเทศไทย. การดูแลรักษาภาวะเจ็บครรภ์คลอดและถุงน้ำคร่ำรั่วก่อนกำหนด [อินเทอร์เน็ต]. 2567. เข้าถึงจาก: https://www.rtcog.or.th/content/readfiles/8
วิลาสิณี งามอักษร. การพยาบาลมารดาคลอดที่ติดสารเสพติด: กรณีศึกษา [อินเทอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 1 เม.ย. 2568]. เข้าถึงจาก: https://nayok.moph.go.th/web/wp-content/uploads/2025/01/บทความเผยแพร่ในวารสาร-วิลาสินี.pdf
วรรณภา เจริญสอน. การพยาบาลมารดาคลอดฉุกเฉินที่ใช้สารเสพติดเมทแอมเฟตามีน: กรณีศึกษา [อินเทอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 1 เม.ย. 2568]. เข้าถึงจาก: https://sbo.moph.go.th/sbo/file/Document25.pdf
วรางคณา ชัชเวช. การพยาบาลสตรีตั้งครรภ์ที่ใช้สารเสพติด. สงขลา: คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์; 2562. เข้าถึงจาก: https://www.nur.psu.ac.th/nur/file_web/ตำราการพยาบาลมารดา%20ทารก%2520และการผดุงครรภ์2เล่ม1.pdf
วรางคณา ชัชเวช. การพยาบาลสตรีที่มีการเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนด. สงขลา: คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์; 2562. เข้าถึงจาก: https://www.nur.psu.ac.th/nur/file_web/ตำราการพยาบาลมารดา%20ทารก%2520และการผดุงครรภ์2เล่ม1.pdf
สุจิตรา ลิ้มอำนวยลาภ. การประเมินภาวะสุขภาพ: แนวคิดและการประยุกต์ใช้ทางการพยาบาล. พิมพ์ครั้งที่ 9. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2565.
ห้องคลอด โรงพยาบาลบ้านไผ่. รายงานทะเบียนผู้คลอดโรงพยาบาลบ้านไผ่ ขอนแก่น [ฐานข้อมูลภายใน]. ขอนแก่น: โรงพยาบาลบ้านไผ่; 2568.
Gordon M. Nursing diagnosis: process and application. New York: McGraw-Hill; 1994.
World Health Organization. Preterm birth [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2023 May 10. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/preterm-birth
