ผลของการนวดฝ่าเท้า 7 ท่า ร่วมกับการแช่เท้าด้วยสมุนไพรต่ออาการชาปลายเท้า ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 โรงพยาบาลนาเชือก อำเภอนาเชือก จังหวัดมหาสารคาม
คำสำคัญ:
นวดฝ่าเท้า 7 ท่า, แช่เท้าด้วยสมุนไพร, อาการชาปลายเท้าและผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2บทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของการนวดฝ่าเท้า 7 ท่า ร่วมกับการแช่เท้าด้วยสมุนไพรต่ออาการชาปลายเท้าในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 โรงพยาบาลนาเชือก อำเภอนาเชือก จังหวัดมหาสารคาม เป็นการวิจัยเชิงกึ่งทดลอง กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 จำนวน 50 ราย เลือกแบบเฉพาะเจาะจง โดยให้ผู้ป่วยเบาหวานได้รับการนวดฝ่าเท้า 7 ท่า ร่วมกับแช่เท้าด้วยสมุนไพร และได้รับคำแนะนำการดูแลเท้าตามปกติ ดำเนินการวิจัยระหว่างเดือนสิงหาคม 2566 ถึงเดือนกันยายน 2567 เป็นผู้ป่วยเบาหวานที่มาคลินิกโรคเรื้อรังและเข้ารับบริการที่คลินิกลดชา(ลดชาปลายเท้า) โดยมีเกณฑ์คัดเข้าและเกณฑ์คัดออกที่เหมาะในการคัดเลือกกลุ่มตัวอย่าง ซึ่งหากในช่วงระยะเวลาการดำเนินการกลุ่มตัวอย่างขาดการรักษาต่อเนื่องจะไม่สามารถเข้าร่วมโครงการต่อได้ กลุ่มตัวอย่างได้รับแช่เท้าด้วยสมุนไพร ระยะเวลา 10 นาที โดยสมุนไพรมี 5 ชนิดประกอบด้วย ใบบัวบก ใบย่านาง ใบมะขาม ขมิ้นชัน มะกรูด และนวดฝ่าเท้า 7 ท่าโดยแพทย์แผนไทย ระยะเวลา 30 นาที และได้รับคำแนะนำการดูแลเท้าอย่างเหมาะสม สัปดาห์ละ 1 ครั้ง ครั้งละ 40 นาที นานต่อเนื่อง 6 สัปดาห์ โดยบันทึกข้อมูลและประเมินผลก่อนและหลังทำทุกครั้ง เครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล ประกอบด้วย แบบข้อมูลทั่วไป แบบประเมินภาวะสุขภาพเท้า แบบบันทึกการตรวจติดตามอาการชาที่เท้าประเมินด้วย monofilament และแบบประเมินความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ ค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติ paired t-test
ผลการวิจัย: พบว่าจากแบบประเมินภาวะสุขภาพเท้าด้วยการจำแนกความรู้สึกของปลายเท้า 4 ระดับ ได้แก่ ความรู้สึกชาระดับ 1,2,3 และ 4 พบว่าก่อนการทดลองระดับอาการชาปลายเท้าสัปดาห์แรกอยู่ระดับที่ 4, 3 และ 2 และหลังการทดลองสัปดาห์ที่ 6 พบว่าลดลงอยู่ในระดับที่ 1 และไม่มีอาการชาปลายเท้า และพบว่าค่าเฉลี่ยระดับอาการชาปลายเท้าก่อนทดลอง 4.40 และหลังทดลอง 1.00 มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05
เอกสารอ้างอิง
International Diabetes Federation. (2023). Diabetes facts and figures. สืบค้น เมื่อ 12 กุมภาพันธ์ 2568, จาก https://idf.org/aboutdiabetes/diabetes-facts-figures/.
Margolis, D. J., Allen-Taylor, L., Hoffstad, O., & Berlin, J. A. (2005). Diabetic neuropathic foot ulcers and amputation. Wound Repair and Regeneration, 13(1), 230–236.
ศศิภัสช์ ช้อนทอง. (2566). โรคเบาหวาน (Diabetes). สืบค้นเมื่อ 11 กุมภาพันธ์ 2568, จาก https://www.medparkhospital.com/disease-and-treatment.
มูลนิธิฟื้นฟูส่งเสริมการแพทย์แผนไทยเดิมในราชูปถัมภ์. (2555). หัตถเวชกรรมแผนไทย (นวดแบบราชสำนัก). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์อุษาการพิมพ์.
ร่มฉัตร ประเสริฐ, อาทิตย์ พวงมะลิ และสุรีพร อุทัยคุปต์. (2566). ขีดกั้นระดับการรับความรู้สึกเจ็บปวดด้วยแรงกด และภาวะทางด้านจิตใจในผู้สูงอายุที่มีอาการปวดคอเรื้อรังแบบไม่ทราบสาเหตุ. วารสารเทคนิคการแพทย์และกายภาพบำบัด, 25(2), 203-211.
ปรีชา หนูทิม, ลักขณา รามวงศ์, พรชัย สว่างวงค์, พิมพ์ลดา พงศ์ชัยชานนท์ และอมรรัตน์ ราชเดิม. ประสิทธิผลและความปลอดภัยของการแช่เท้าด้วยสมุนไพรในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มีอาการชาเท้า. วารสารการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก 2565; 20(3). 430-468.
ณัททชา ศรัณยวุฒกุล และมาลินี บุญยรัตน์พันธ. (2565). ประสิทธิผลของการนวดเท้าแผนไทยเพื่อลดอาการเท้าชาในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2. วารสารสาธารณสุขแลวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 5(3), 172-186.
ภัชรินทร์ กลั่นคูวัฒน์ และธวัชชัย กมลธรรม. (2566). การศึกษาเปรียบเทียบผลของรองเท้านวดกดจุดสมุนไพรบรรเทาอาการชาเท้าในผู้ป่วยเบาหวาน. วารสารการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก, 21(1), 58-70.
พนิดา กมุทชาติ, สุพรรณฉัตร หนูสวัสดิ์, สุภารัตน์ สุขโท, ลลิตา แปนเมือง, ชัยมงคล วันดีรัตน์ และปวีณา เวสา. (2566). ผลของการแช่เท้าในน้ำสมุนไพรต่อการรับความรู้สึกของเท้าในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพแห่งประเทศไทย, 5(4), 67-73.
