ปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จการประเมินประสิทธิภาพการบริหารการเงินการคลัง การพัฒนาระบบการควบคุมภายใน 5 มิติ: มิติด้านการเงินของโรงพยาบาลชุมชนในสังกัดสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น
คำสำคัญ:
การบริหารการเงินการคลัง, ระบบควบคุมภายใน, การประเมินประสิทธิภาพมิติด้านการเงิน, ความสำเร็จของการประเมิน, ปัจจัยด้านบุคลากร, ปัจจัยด้านกระบวนการบริหารการเงินการคลัง, ปัจจัยด้านระบบควบคุมภายใน, โรงพยาบาลชุมชนบทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบเชิงสำรวจภาคตัดขวาง (Cross-sectional Survey Research) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับความสำเร็จของการประเมินประสิทธิภาพการบริหารการเงินการคลังและการพัฒนาระบบการควบคุมภายใน 5 มิติ ด้านการเงิน ศึกษาปัจจัยด้านบุคลากร กระบวนการบริหารการเงินการคลัง และระบบการควบคุมภายในที่เกี่ยวข้องกับความสำเร็จ ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยดังกล่าวกับความสำเร็จของการประเมิน ตลอดจนศึกษาปัญหาและอุปสรรคและเสนอแนวทางการพัฒนาระบบการควบคุมภายในด้านการเงินของโรงพยาบาลชุมชนในสังกัดสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น กลุ่มตัวอย่างเป็นบุคลากรที่มีรายชื่อในคำสั่งแต่งตั้งคณะทำงานประเมินประสิทธิภาพการบริหารการเงินการคลังและพัฒนาระบบการควบคุมภายใน 5 มิติ ด้านการเงิน ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 จำนวน 39 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สันตามแผนการวิเคราะห์ข้อมูล ผลการศึกษาพบว่า ปัจจัยด้านบุคลากร ได้แก่ ความเข้าใจในระบบการควบคุมภายใน ประสบการณ์ในการปฏิบัติงาน และทักษะการวิเคราะห์และการใช้ข้อมูล มีค่าเฉลี่ยสูงสุดในแต่ละด้าน ดังนี้ ความเข้าใจเกณฑ์การประเมินระบบการควบคุมภายในด้านการเงิน (Mean = 3.54, SD = 0.79) การมีส่วนร่วมในการจัดทำรายงานทางการเงินของหน่วยงาน (Mean = 3.49, SD = 0.94) และความสามารถในการตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลทางการเงิน (Mean = 3.38, SD = 0.71) ตามลำดับ สำหรับปัจจัยด้านกระบวนการบริหารการเงินการคลัง ปัจจัยด้านระบบการควบคุมภายใน และระดับความสำเร็จของการประเมินประสิทธิภาพการบริหารการเงินการคลังด้านการเงิน พบว่าอยู่ในระดับดี โดยมีค่าเฉลี่ยอยู่ในช่วง 3.68–5.00 ผลการวิเคราะห์ความสัมพันธ์พบว่า ความเข้าใจเกี่ยวกับระบบการควบคุมภายในมีความสัมพันธ์กับความสำเร็จในการบริหารจัดการด้านการเงินอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 (p = 0.038) ขณะที่ประสบการณ์ในการปฏิบัติงานและทักษะการวิเคราะห์และการใช้ข้อมูลไม่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.517 และ p = 0.213 ตามลำดับ) กระบวนการบริหารการเงินการคลังและระบบการควบคุมภายในมีความสัมพันธ์กับความสำเร็จในการบริหารจัดการด้านการเงินอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001 ทั้งสองปัจจัย)
เอกสารอ้างอิง
ชัชวาลย์ มุ่งแสง, และ ธัญญา อุพลเถียร. (2567). การศึกษาเปรียบเทียบผลการประเมินประสิทธิภาพตามเกณฑ์ Total Performance Score (TPS) ของหน่วยบริการสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข ในจังหวัดขอนแก่น ปีงบประมาณ 2564-2566. วารสารสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น, 6(1), 1–15.
ไพโรจน์ ซื่อตรงธนวัช. (2567). การวิเคราะห์ประสิทธิภาพการบริหารการเงินโรงพยาบาลเขาสวนกวาง สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น ปีงบประมาณ 2564-2566. วารสารสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น, 6(4). , e272766. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/jkkpho/article/view/272766
มะลิณี แดนรักษ์. (2566). ประสิทธิภาพการบริหารจัดการการเงินการคลังของโรงพยาบาลจังหวัดสกลนคร ปีงบประมาณ 2560-2564. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ, 8(4), 842–850.
ริญดา ธราลักษมี, วรพจน์ พรหมสัตยพรต, และ เทอดศักดิ์ พรหมอารักษ์. (2569). การพัฒนารูปแบบการบริหารการเงินการคลังอย่างมีประสิทธิภาพ โรงพยาบาลซำสูง อำเภอซำสูง จังหวัดขอนแก่น. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ, 11(1), 11–20.
สุทิน สลางสิงห์, และ นิพนธ์ มานะสถิตพงศ์. (2564). ประสิทธิภาพการบริหารการเงินการคลังของโรงพยาบาลชุมชน จังหวัดมุกดาหาร. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ, 14(2), 151–161.
สุธาดา ศิริกิจจารักษ์. (2562). ประสิทธิภาพการบริหารการเงินการคลังของโรงพยาบาลในจังหวัดสุรินทร์. วารสารวิจัยและพัฒนาด้านสุขภาพ, 5(2), 18–34.
Al Rahhaleh, N., Al-khyal, T. A., Alahmari, D. A., & Al-Hanawi, M. K. (2023). The financial performance of private hospitals in Saudi Arabia: An investigation into the role of internal control and financial accountability. PLoS ONE, 18(5), Article e0285813. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0285813
Allen, R., Hemming, R., & Potter, B. H. (Eds.). (2013). The international handbook of public financial management. Palgrave Macmillan. Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission. (2013). Internal control—Integrated framework. COSO.
Kast, F. E., & Rosenzweig, J. E. (1972). General systems theory: Applications for organization and management. Academy of Management Journal, 15(4), 447–465. https://doi.org/10.5465/255141
Ministry of Public Health. (2023). Guidelines for internal control assessment in five dimensions. Ministry of Public Health.
World Health Organization. (2010). Monitoring the building blocks of health systems: A handbook of indicators and their measurement strategies. WHO Press.
