การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยในพระบรมราชานุเคราะห์และพระราชานุเคราะห์ เพื่อคุณภาพชีวิตที่ยั่งยืน โดยการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย จังหวัดมหาสารคาม
คำสำคัญ:
รูปแบบการดูแล, พระบรมราชานุเคราะห์, พระราชานุเคราะห์, ภาคีเครือข่ายบทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์ปัญหา พัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยในพระบรมราชานุเคราะห์และพระราชานุเคราะห์โดยการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย และประเมินผลรูปแบบการดูแล จังหวัดมหาสารคามเป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) ตามแนวคิดของ Kemmis และ McTaggart ร่วมกับกรอบ Six Building Blocks ขององค์การอนามัยโลก ดำเนินการระหว่างเดือนมกราคม 2566 ถึงกันยายน 2567 กลุ่มผู้ให้ข้อมูลในระยะวิเคราะห์สถานการณ์และประเมินผลจำนวน 105 คน ประกอบด้วยผู้ป่วย 50 คน และบุคลากรและผู้เกี่ยวข้อง 55 คน โดยมีผู้เชี่ยวชาญ 10 คน และผู้แทนทีมสหวิชาชีพ 8 คน ร่วมพัฒนารูปแบบ คัดเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือประกอบด้วยแบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ แบบประเมินการดูแลแบบองค์รวม และแบบประเมินคุณภาพชีวิต วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการศึกษา: จากการพัฒนาทำให้ได้รูปแบบ CARE Model ประกอบด้วย C – การจัดการรายกรณีและประสานระบบ A – การประเมินแบบองค์รวมและการเข้าถึงบริการ R – การส่งต่อและระดมทรัพยากรจากภาคีเครือข่าย และ E – การติดตามประเมินผลและเสริมพลัง ประเมินผล พบว่า คะแนนเฉลี่ยคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยเพิ่มขึ้นจาก 3.13 (SD = 1.02) เป็น 3.76 (SD = 1.12) เพิ่มขึ้น 0.63 คะแนน การได้รับการดูแลแบบองค์รวม อยู่ในระดับมาก (Mean = 3.64, SD = 1.00) โดยด้านสิทธิและการเข้าถึงบริการมีค่าเฉลี่ยสูงสุด (Mean = 3.80, SD = 0.94) และด้านการแพทย์มีค่าเฉลี่ยต่ำสุด (Mean = 3.42, SD = 0.98) ส่วนการประเมินคุณลักษณะรูปแบบบริการอยู่ในระดับมาก (Mean =3.83, SD = 0.94) โดยด้านการประสานงานการเข้าถึงบริการและความเสมอภาค
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. World report on social determinants of health equity. Geneva: World Health Organization; 2025.
ศูนย์ประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริและโครงการเฉลิมพระเกียรติ กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการดูแลผู้ป่วยในพระบรมราชานุเคราะห์ พระราชานุเคราะห์ และผู้ด้อยโอกาสในสังคม. นนทบุรี: สำนักบริหารการสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข; 2559.
ทะเบียนผู้ป่วยในพระราชานุเคราะห์ จังหวัดมหาสารคาม พ.ศ. 2564–2566 [ข้อมูลทะเบียนภายใน ไม่เผยแพร่]. ม.ป.ป.
World Health Organization. Everybody's business: strengthening health systems to improve health outcomes: WHO's framework for action. Geneva: World Health Organization; 2007.
World Health Organization. Framework on integrated, people-centred health services: report by the Secretariat. Geneva: World Health Organization; 2016. Document No.: A69/39.
นิ่มนวล โยคิน, กิตติพร เนาว์สุวรรณ. การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยอย่างต่อเนื่องในผู้ป่วยเรื้อรังประเภทเตียง 3 และเตียง 4 เครือข่ายโรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชท่าบ่อ อำเภอท่าบ่อ จังหวัดหนองคาย. ราชาวดีสาร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์. 2566;13(1):47–60.
Kemmis S, McTaggart R, editors. The action research planner. 3rd ed. Waurn Ponds (VIC): Deakin University; 1988.
มณฑิชา เจนพานิชทรัพย์, ณฐิฌา แก้วอำไพ, วิไลพร คลีกร. การพัฒนารูปแบบการจัดบริการสุขภาพผู้สูงอายุ จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9: วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม. 2566;17(1):255–271.
ฐิตารีย์ ธนสิริกาญจน์, พิชัย บุญมาศรี, ระพีพรรณ นันทะนา. การพัฒนารูปแบบการดูแลต่อเนื่องในผู้ป่วยที่ต้องดูแลเป็นพิเศษเขตอำเภอเมืองเลย. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ. 2564;39(2):127–136.
Albertson EM, Chuang E, O'Masta B, Miake-Lye I, Haley LA, Pourat N. Systematic review of care coordination interventions linking health and social services for high-utilizing patient populations. Popul Health Manag. 2022;25(1):73–85. doi:10.1089/pop.2021.0057.
พิมพ์รดา สิริจิตต์ธงชัย, ธณกร ปัญญาใสโสภณ. ผลของโปรแกรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้ป่วยในพระบรมราชานุเคราะห์และพระราชานุเคราะห์. วารสารสาธารณสุข มหาวิทยาลัยบูรพา. 2567;19(2):63–74.
