การพัฒนารูปแบบการดูแลเด็กโรคหืดแบบครบวงจร โรงพยาบาลเชียงยืน จังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

      การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการดูแลเด็กโรคหืดแบบครบวงจร โรงพยาบาลเชียงยืน จังหวัดมหาสารคาม และเปรียบเทียบผลลัพธ์ด้านการควบคุมโรคหืดและการใช้บริการสุขภาพก่อนและ หลังการใช้รูปแบบ เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง (Quasi Experimental Research) ดำเนินการ 3 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 ศึกษาสถานการณ์และปัญหาการดูแลเด็กโรคหืด ระยะที่ 2 พัฒนารูปแบบโดยสังเคราะห์ ข้อมูลร่วมกับแนวทางมาตรฐานและหลักฐานเชิงประจักษ์ และระยะที่ 3 ทดลองใช้และประเมินผล กลุ่มตัวอย่างเป็นเด็กอายุ 2–15 ปีที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคหืดและมารับบริการที่โรงพยาบาลเชียงยืน จำนวน 126 ราย คัดเลือกผู้ป่วยที่เข้าเกณฑ์ทุกรายตามช่วงเวลาที่ศึกษา ระหว่างเดือนมกราคม–มิถุนายน 2569 ประเมินผลก่อนและหลังการใช้รูปแบบด้วยระดับการควบคุมโรคหืด จำนวนครั้งการมารับบริการที่ ห้องฉุกเฉิน และจำนวนครั้งการนอนโรงพยาบาล วิเคราะห์ข้อมูลด้วยความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน มัธยฐาน ค่าต่ำสุด–สูงสุด และเปรียบเทียบข้อมูลก่อนและหลังด้วย Stuart–Maxwell test และ Wilcoxon signed-rank test กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติ .05

      ผลการศึกษา : รูปแบบการดูแลที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) คลินิกเด็กโรคหืด แบบเฉพาะ 2) การให้ความรู้แก่เด็กและผู้ปกครอง/ผู้ดูแล 3) การฝึกทักษะการใช้ยาสูดพ่นและ Spacer 4) การจัดทำหรือปรับปรุง Asthma Action Plan รายบุคคล และ 5) ระบบติดตามต่อเนื่องผ่าน โทรศัพท์หรือ Line กลุ่มตัวอย่าง 126 ราย เป็นเพศชาย 74 ราย (ร้อยละ 58.73) อายุ 4–11 ปี 88 ราย (ร้อยละ 69.84) ก่อนพัฒนารูปแบบควบคุมโรคได้ 56 ราย (ร้อยละ 44.44) ควบคุมได้บางส่วน 55 ราย (ร้อยละ 43.65) และควบคุมไม่ได้ 15 ราย (ร้อยละ 11.91) หลังพัฒนารูปแบบควบคุมโรคได้เพิ่มเป็น 70 ราย (ร้อยละ 55.56) และควบคุมไม่ได้ลดเหลือ 1 ราย (ร้อยละ 0.79) การกระจายระดับการควบคุมโรค แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (χ²(2)=18.15, p<0.001) จำนวนครั้งการมา ห้องฉุกเฉิน ลดจากมัธยฐาน 2 ครั้ง (1–5) เป็น 1 ครั้ง (0–2) และการนอนโรงพยาบาลลดจาก 2 ครั้ง (1–3) เป็น 0 ครั้ง (0–2) โดยทั้งสองตัวชี้วัดแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001)