ผลของโปรแกรมเสริมสร้างพลังอำนาจในการให้นมแม่ ต่อความรู้ และพฤติกรรมการสร้างความผูกพันระหว่างมารดา-ทารกในการให้นมแม่ครั้งแรกในห้องคลอดโรงพยาบาลบ้านธิ จังหวัดลำพูน

นงลักษณ์  ดวงศรี; เพ็ชรินทร์   เขียวสิงห์

ผู้แต่ง

นงลักษณ์ ดวงศรี ห้องคลอด โรงพยาบาลบ้านธิ จังหวัดลำพูน
เพ็ชรินทร์ เขียวสิงห์ กลุ่มงานบริการด้านปฐมภูมิและองค์รวม โรงพยาบาลบ้านธิ จังหวัดลำพูน

คำสำคัญ:

การเสริมสร้างพลังอำนาจ, การให้นมแม่, ความผูกพันระหว่างมารดาและทารก, การให้นมแม่ครั้งแรก

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง (Quasi-experimental research) แบบกลุ่มเดียววัดผลก่อนและหลังการทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เปรียบเทียบคะแนนความรู้ของมารดาเกี่ยวกับการสร้างความผูกพันระหว่างมารดา–ทารกโดยเร็วและการให้นมแม่ครั้งแรกในห้องคลอด (Early Bonding) ก่อนและหลังได้รับโปรแกรม และ 2) เปรียบเทียบคะแนนการปฏิบัติเกี่ยวกับการสร้างความผูกพันระหว่างมารดา–ทารกโดยเร็วและการให้นมแม่ครั้งแรกในห้องคลอดก่อนและหลังได้รับโปรแกรม กลุ่มตัวอย่างคือมารดาที่มาฝากครรภ์และคลอด ณ โรงพยาบาลบ้านธิ จังหวัดลำพูน จำนวน 24 คน คัดเลือกแบบเจาะจง ระหว่างเดือนกุมภาพันธ์–สิงหาคม 2568 เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย 1) โปรแกรมการสร้างเสริมพลังอำนาจในการสร้างความผูกพันระหว่างมารดา–ทารกโดยเร็วและการให้นมแม่ครั้งแรกในห้องคลอด 2) แบบสอบถามข้อมูลทั่วไปและข้อมูลการตั้งครรภ์ 3) แบบประเมินความรู้ และ 4) แบบประเมินการปฏิบัติ เครื่องมือมีค่าดัชนีความตรงตามเนื้อหา (CVI) เท่ากับ 0.82 และค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.80 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติ Dependent t-test

ผลการศึกษา พบว่า คะแนนความรู้เกี่ยวกับการสร้างความผูกพันระหว่างมารดา–ทารกโดยเร็วและการให้ นมแม่ครั้งแรกในห้องคลอดเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ จากค่าเฉลี่ย 7.12 เป็น 9.83 คะแนน (p-value < .001) และมีคะแนนการปฏิบัติเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ จากค่าเฉลี่ย 17.67 เป็น 28.17 คะแนน (p-value < .001)

ข้อเสนอแนะ โปรแกรมการสร้างเสริมพลังอำนาจมีประสิทธิภาพในการเพิ่มความรู้และส่งเสริมการปฏิบัติเกี่ยวกับการสร้างความผูกพันระหว่างมารดา–ทารกโดยเร็วและการให้นมแม่ครั้งแรกในห้องคลอด โดยเฉพาะในกลุ่มประชากรพหุวัฒนธรรมที่ส่วนใหญ่เป็นชาติพันธุ์พม่า และสามารถประยุกต์ใช้ในหน่วยบริการสุขภาพอื่นที่มีบริบทใกล้เคียงได้

เอกสารอ้างอิง

กองกฎหมาย กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. (2560). พระราชบัญญัติควบคุมการส่งเสริมการตลาดอาหารสำหรับทารกและเด็กเล็ก พ.ศ. 2560 (ฉบับที่ 2). https://laws.anamai.moph.go.th/th/baby-food

โรงพยาบาลบ้านธิ. (2567). รายงานสถิติการคลอด กลุ่มงานการพยาบาล โรงพยาบาลบ้านธิ จังหวัดลำพูน.

Chipojola, R., Chiu, H.-Y., Huda, M. H., Lin, Y.-M., & Kuo, S.-Y. (2020). Effectiveness of theory-based educational interventions on breastfeeding self-efficacy and exclusive breastfeeding: A systematic review and meta-analysis. International Journal of Nursing Studies, 109, 103675. https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2020.103675

Dayton, C. J., Brown, S., Goletz, J., Hicks, L., Barron, C., Sperlich, M. & Smith-Darden, J. (2019). Pathways to parenting: Predictors of prenatal bonding in a sample of expectant mothers and fathers exposed to contextual risk. Journal of Child and Family Studies, 28, 1134–1144. https://doi.org/ 10.1007/s10826-019-01343-6

Tichelman, E., Westerneng, M., Witteveen, A. B., van Baar, A. L., van der Horst, H. E., de Jonge, A., Berger, M. Y., Schellevis, F. G., Burger, H., & Peters, L. L. (2019). Correlates of prenatal and postnatal mother-to-infant bonding quality: A systematic review. PLoS One, 14(9), Article e0222998. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0222998

Foley, S., & Hughes, C. (2018). Great expectations? Do mothers’ and fathers’ prenatal thoughts and feelings about the infant predict parent-infant interaction quality? A meta-analytic review. Developmental Review, 48, 40–54. https://doi.org/10.1016/j.dr.2018.03.007

Gibson, C. H. (1991). A concept analysis of empowerment. Journal of Advanced Nursing, 16(3), 354-361. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.1991.tb01660.x

Grace, B., Bulsara, C., Fynn, J., & Geggie, J. (2017). A systematic review of the effectiveness of structured interventions with fathers or male partners to improve outcomes for women and children. PLoS One, 12(11), e0187722. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0187722

Karami, K., Safarian Hamadani, N., & Zareban, I. (2019). The effect of empowerment program on knowledge, self-efficacy, and breastfeeding performance of nulliparous mothers. International Journal of Women’s Health and Reproduction Sciences, 7(1), 84-89. https://doi.org/10.15296/ijwhrs.2019.14

Lutkiewicz, K., Bieleninik, L., Cieslak, M., & Bidzan, M. (2020). Maternal-infant bonding and its relationships with maternal depressive symptoms, stress and anxiety in the early postpartum period in a Polish sample. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(15), 1-12. https://doi.org/10.3390/ijerph17155427

Moore, E. R., Bergman, N., Anderson, G. C., & Medley, N. (2016). Early skin-to-skin contact for mothers and their healthy newborn infants. Cochrane Database of Systematic Reviews, 11, CD003519. https://doi.org/10.1002/14651858.CD003519.pub4

World Health Organization & UNICEF. (1989). Protection, promotion and supporting breastfeeding: The special role of maternity service. https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/39679/9241561300.pdf

World Health Organization & United Nations Children’s Fund (UNICEF). (2023). Global Breastfeeding Scorecard 2023: Monitoring Progress on the Implementation of the Global Strategy for Infant and Young Child Feeding. https://iris.who.int/items/db4ec8e1-7408-45b0-84f7-fb223bbd491e

Yukako, N., Yoshida, Y., & Yamashita, H. (2019). Effectiveness of empowerment program on postpartum depression and maternal confidence among Japanese mothers: A randomized controlled trial. International Journal of Nursing Studies, 99, 103384. https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2019.103384