ผลการใช้โปรแกรมการเตรียมความพร้อมก่อนผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชท่าบ่อ

ผู้แต่ง

  • อรพรรณ สุวรรณวลัยกร โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชท่าบ่อ
  • กิตติพร เนาว์สุวรรณ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สงขลา คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • อัจฉรา คำมะทิตย์ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี อุดรธานี คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก

คำสำคัญ:

การเตรียมความพร้อม, การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม, ความพึงพอใจ, การฟื้นฟูสมรรถภาพ

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่มนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมการเตรียมความพร้อมก่อนผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า ณ โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชท่าบ่อ กลุ่มตัวอย่างคือผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อมที่ต้องผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า จำนวน 32 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 16 คน และพยาบาลวิชาชีพ จำนวน 25 คน เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย โปรแกรมการเตรียมความพร้อม แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล แบบประเมินอาการหลังผ่าตัด (Modified WOMAC scale และ Knee Flexion record) แบบสอบถามความรู้ และแบบประเมินความพึงพอใจ เครื่องมือมีค่าดัชนีความสอดคล้อง (IOC) ระหว่าง 0.67-1.00 และค่าความเชื่อมั่น KR-20 เท่ากับ 0.81 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติร้อยละ Independent t-test และ One-sample t-test

ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยความรู้เรื่องการปฏิบัติตัวสูงกว่ากลุ่มควบคุม มีคะแนน Modified WOMAC scale for Knee pain น้อยกว่ากลุ่มควบคุม มีอัตราการงอเข่าได้มากกว่า 90 องศา และ มีคะแนนความพึงพอใจสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < .05) นอกจากนี้ ความพึงพอใจของพยาบาลวิชาชีพทั้ง 5 ข้อ มีคะแนนสูงกว่าเกณฑ์มาตรฐาน (3.00) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < .05)

ข้อเสนอแนะ โปรแกรมการเตรียมความพร้อมนี้มีประสิทธิผลในการเพิ่มความรู้และสมรรถภาพทางกายของผู้ป่วย จึงควรนำไปปรับใช้เป็นมาตรฐานการดูแลตั้งแต่ระยะก่อนผ่าตัด ณ คลินิกศัลยกรรมกระดูกและข้อ จนถึง การติดตามผลหลังจำหน่าย โดยเน้นการให้ข้อมูลที่จำเป็น การฝึกทักษะการดูแลตนเอง และการสนับสนุนด้านจิตสังคมร่วมกับเครือข่ายสุขภาพชุมชน เพื่อส่งเสริมการปรับตัวและสร้างความมั่นใจในการกลับไปใช้ชีวิตตามปกติของผู้ป่วย

เอกสารอ้างอิง

กรกฎ กพนรัตน์, สุภัทรา ลาภมณี, และ อัครเดช ศิริพร. (2566). ความชุกและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับโรคข้อเข่าเสื่อมในผู้สูงอายุ: กรณีศึกษาในเขตพื้นที่รับผิดชอบของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านดุง จังหวัดอุดรธานี. วารสารวิจัยและพัฒนานวัตกรรมทางสุขภาพ, 4(2), 115-127.

จิตชญา อยู่เย็น, วิราพรรณ วิโรจน์รัตน์, และ นารีรัตน์ จิตรมนตรี. (2560). ประสิทธิผลของโปรแกรมการเตรียมความพร้อมในการดูแลผู้สูงอายุที่ได้รับการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข้าเทียม ต่อความพร้อมในการดูแลและความพึงพอใจของผู้ดูแล. วารสารพยาบาลศาสตร์, 35(1), 85-99.

จิราภรณ์ สรรพวีรวงศ์. (2563). การพยาบาลศัลยกรรมออร์โธปิดิกส์. คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.

ณัชชา ตระการจันทร์ และ พัศจีพร ยศพิทักษ์. (2563). การฟื้นฟูสมรรถภาพหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9, 14(34), 171-184.

นิลุบล ไชยโกมล. (2563). ผลของโปรแกรมบริหารกล้ามเนื้อและข้อเข่าในผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อมหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลอุดรธานี, 28(3), 384-396.

พัชรินทร์ ชูชื่น, พัชราภรณ์ สมบูรณ์, และ ธวัชชัย โชติชัย. (2567). ประสิทธิผลของการออกกำลังกายก่อนผ่าตัดต่อสมรรถภาพทางกายในผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม. วารสารการพยาบาลออร์โธปิดิกส์, 23(1), 12-20.

เพ็ญพักตร์ อินติ. (2567). ผลของโปรแกรมการเตรียมความพร้อมก่อนผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมต่อการฟื้นฟูสมรรถภาพและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย. วารสารการพยาบาลและสุขภาพ, 2(1), 1-21.

โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชท่าบ่อ. (2566). สถิติผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อมที่เข้ารับการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม ปี 2564-2566. งานสถิติเวชระเบียน กลุ่มงานสารสนเทศทางการแพทย์.

สุจิตร์ตรา เย็นสรง. (2566). การพยาบาลผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อมที่ได้รับการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม: กรณีศึกษา. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษา การแพทย์และสุขภาพ, 8(3), 256–266.

สุรีรัตน์ กุลสุทธิ, พรทิพย์ วงษา, และ กฤตพัทธ์ ฝึกฝน. (2560). ผลการวางแผนจำหน่ายต่อคุณภาพชีวิตและการทำงานของข้อในผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม โรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์. วารสารการพยาบาล การสาธารณสุขและการศึกษา, 18(3), 63-72.

อัคคลักษณ์ ญาณโรจน์. (2567). การศึกษาย้อนหลังผลของจำนวนครั้งของโปรแกรมการออกกำลังกายต่อมุมในการเคลื่อนไหวของข้อเข่าและความสามารถในการเดินของผู้ป่วยภายหลังการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน, 9(2), 63-355.

Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.

Faul, F., Erdfelder, E., Lang, A. G., & Buchner, A. (2007). G*Power 3: A flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behavior Research Methods, 39(2), 175-191. https://doi.org/10.3758/bf03193146

GBD 2019 Diseases and Injuries Collaborators. (2020). Global burden of 369 diseases and injuries in 204 countries and territories, 1990–2019: A systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2019. The Lancet, 396(10258), 1204-1222. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(20)30925-9

Gibson, C. H. (1991). A concept analysis of empowerment. Journal of Advanced Nursing, 16(3), 354-361. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.1991.tb01660x

Johansson, K., Nuutila, L., Virtanen, H., Katajisto, J., & Salanterä, S. (2005). Preoperative education for orthopaedic patients: Systematic review. Journal of Advanced Nursing, 50(2), 212-223. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2005.03381.x

Lucas, B. (2008). Total hip and total knee replacement: Pre-operative nursing management. British Journal of Nursing, 17(22), 1346-1351. https://doi.org/10.12968/bjon.2008.17.21.31736

Orem, D. E. (2001). Nursing: Concepts of Practice (6th ed.). Mosby.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-04-26

รูปแบบการอ้างอิง

1.
สุวรรณวลัยกร อ, เนาว์สุวรรณ ก, คำมะทิตย์ อ. ผลการใช้โปรแกรมการเตรียมความพร้อมก่อนผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชท่าบ่อ. NURS HEALTH &amp; PUB J [อินเทอร์เน็ต]. 26 เมษายน 2026 [อ้างถึง 26 เมษายน 2026];5(1):122-37. available at: https://he03.tci-thaijo.org/index.php/nhphj/article/view/5042

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย