ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการบริโภคอาหารของสตรีตั้งครรภ์วัยรุ่นในเขตสุขภาพที่ 2

Jittrakarn  Sookdee; Piyanate Wiriyapramote; Phusita  Krutdilakanun

Authors

Jittrakarn Sookdee Boromarajonani College of Nursing, Buddhachinaraj, Faculty of Nursing, Praboromarajchanok Institute
Piyanate Wiriyapramote Boromarajonani College of Nursing, Buddhachinaraj, Faculty of Nursing, Praboromarajchanok Institute
Phusita Krutdilakanun Independent Scholar

Keywords:

nutritional behaviors, teenage pregnant women, benefits of consume nutrition, interpersonal influence, knowledge of nutrition

Abstract

This quantitative research aimed to determine the level of nutritional behaviors and identify the factors influencing these behaviors among pregnant adolescents in Health Region 2. The sample comprised 194 pregnant adolescents. The sample size was determined using the statistical power analysis table by Polit and Beck, and the participants were recruited based on specific inclusion and exclusion criteria employing a multistage stratified random sampling technique. Data were collected utilizing a structured questionnaire divided into seven sections: sociodemographic characteristics, nutritional behaviors, perceived benefits of nutritional consumption, nutritional self-efficacy, social support for nutrition, nutritional beliefs, and nutritional knowledge among pregnant adolescents. Data analysis was conducted using frequencies, percentages, means, standard deviations, minimums, maximums, and multiple linear regression analysis, with the statistical significance level set at p < 0.05.

The findings revealed that the nutritional behaviors of pregnant adolescents in Health Region 2 were at a moderate level (Mean = 75.63, S.D. = 9.24). The significant factors influencing the nutritional behaviors of pregnant adolescents included the perceived benefits of nutritional consumption, interpersonal influences, and nutritional knowledge. These variables collectively accounted for 59% of the variance (R2 = 0.59, p< .01).

The results of this study serve as foundational data for further investigation into the predictive factors of health-promoting nutritional behaviors among pregnant adolescents. It is recommended that these factors be applied to effectively promote and enhance the dietary practices of pregnant adolescents in the future.

References

กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. (2568). รายงานเฝ้าระวังการตั้งครรภ์แม่วัยรุ่น พ.ศ. 2568. https://rh.anamai.moph.go.th/web-upload/7x027006c2abe84e89b5c85b44a692da94/202509/m_magazine/

กระทรวงสาธารณสุข. (2564). ข้อมูลการเฝ้าระวังอัตราการคลอดมีชีพในหญิงอายุ 15-19 ปี. รายงานประจำปี การเฝ้าระวังด้านส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม กรมอนามัย 2564. กลุ่มพัฒนาระบบข้อมูล กองแผนงาน กรมอนามัย, from https://hdcservice.moph.go.th/hdc/reports/report

กริช เรืองไชย และ อภิญญา อุตระชัย. (2565). ความรู้ด้านโภชนาการ การบริโภคอาหาร และพฤติกรรมการออกกำลังกายที่ส่งผลต่อภาวะโภชนาการในวัยรุ่น จังหวัดพระนครศรีอยุธยา. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ, 15(1), 101-115.

ขนิษฐา เมฆกมล และ อารีรัตน์ วิเชียรประภา. (2561). บทบาทพยาบาลในการดูแลมารดาวัยรุ่น. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 12(2), 69 – 77.

ชนาภา งามฉาย, ตติรัตน์ เตชะศักดิ์ศรี, และ สุพิศ ศิริอรุณรัตน. (2563). ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการรับประทานอาหารของหญิงตั้งครรภ์ที่ทำงานในโรงงานอุตสาหกรรม. วารสารคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 28(1), 48-59.

ฐิตารีย์ ดิษาภิรมย์, จันทรรัตน์ เจริญสันติ, และ พรรณพิไล ศรีอาภรณ์. (2562). ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพด้านโภชนาการของสตรีตั้งครรภ์วัยรุ่น. พยาบาลสาร, 46(3), 157-168.

ธารินันท์ ลีลาทิวานนท์, โสเพ็ญ ชูนวล, และ สุนันทา ยังวนิชเศรษฐ. (2561). ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการบริโภคอาหารของหญิงตั้งครรภ์วัยรุ่น. วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์, 10(2), 25-37.

นวพร วุฒิธรรม, พรทิพย์ กวินสุพร, และ เกษรวี ละม้ายสกุล. (2560). การพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมของครอบครัวด้านโภชนาการในหญิงตั้งครรภ์วัยรุ่น: กรณีโรงพยาบาลกระทุ่มแบนในจังหวัดสมุทรสาคร.วารสารมหาวิทยาลัยคริสเตียน, 23(3), 405 – 415.

นุชราพรรณ วงษ์มั่น, พจนีย์ เสงี่ยมจิตต์, และ จำลอง วงษ์ประเสริฐ. (2557). พฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพของหญิงตั้งครรภ์วัยรุ่น จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ, 7(1), 211-235.

ปัญญา สนั่นพานิชกุล และ ยศพล เหลืองโสมนภา. (2558). การตั้งครรภ์ในหญิงวัยรุ่น: ปัจจัยทางด้านมารดาที่มีผลต่อทารก. วารสารศูนย์การศึกษาแพทยศาสตร์คลินิก โรงพยาบาลพระปกเกล้า, 32(2), 147-156.

รัตนาภรณ์ ตามเที่ยงตรง, ศิริวรรณ แสงอินทร์, และ วรรณี เดียวอิศเรศ. (2560). ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการส่งเสริมสุขภาพด้านโภชนาการของหญิงตั้งครรภ์วัยรุ่น. วารสารคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 25(1), 49-60.

ศริณธร มังคะมณี และ ขวัญใจ เพทายประกายเพชร. (2567). บทบาทของความเชื่อด้านสุขภาพในพฤติกรรมการบริโภคอาหารของหญิงตั้งครรภ์ที่มีค่าดัชนีมวลกายเกินมาตรฐาน กรณีศึกษาในเขตสุขภาพที่ 5. วารสารวิจัยเพื่อการส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิต, 4(3), 118-129.

สุวรรณี โลนุช และ มยุรี นิรัตธราดร. (2554). ปัจจัยทำนายพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพด้านโภชนาการของสตรีตั้งครรภฺ์อายุมากกว่า 35 ปี [วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต]. คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

สุรีย์วรรณ สีลาดเลา, ธรรมศักดิ์ สายแก้ว, วรรณวิมล เมฆวิมล กิ่งแก้ว, กล้าณรงค์ วงศ์พิทักษ์, และ ธัญญะ พรหมศร. (2564). ปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการบริโภคอาหารตามหลักโภชนาการของนักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา ศูนย์การศึกษาจังหวัดสมุทรสงคราม.วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ, 1(1), 61-72.

สำนักโภชนาการ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. (2558). แนวทางการดำเนินงานส่งเสริมสุขภาพด้านโภชนาการ ในคลินิกฝากครรภ์สำหรับบุคลากรสาธารณสุข. (พิมพ์ครั้งที่ 1). สำนักงานกิจการโรงพิมพ์ องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก ในพระบรมราชูปถัมภ์.

Appiah, P. K., Naa Korklu, A. R., Bonchel, D. A., Fenu, G. A., & Wadga-Mieza Yankey, F. (2021). Nutritional knowledge and dietary intake habits among pregnant adolescents attending antenatal care clinics in urban community in Ghana. Journal of Nutrition and Metabolism, 2021, 8835704. https://doi.org/10.1155/2021/8835704

Bloom, B. S. (1964). Taxonomy of Educational Objectives: The Classification of Educational Objectives. Handbook I: The Cognitive Domain. McKay.

Branum, A.M., Sharma, A.J. & Deputy, N.P. (2016). QuickStats: Gestational Weight Gain Among Women with Full-Term, Singleton Births, Compared with Recommendations - 48 States and the District of Columbia, 2015. Morbidity and Mortality Weekly Report, 65(40), 1121.

Chairat, T., Ratinthorn, A., Limruangrong, P., & Boriboonhirunsarn, D. (2023). Prevalence and related factors of inappropriate gestational weight gain among pregnant women with overweight/ obesity in Thailand. BMC Pregnancy and Childbirth, 23(1), 319. https://doi.org/10.1186/s12884-023-05635-0

Martinez, G. N., & Cribbie, R. (2021). Incidence and interpretation of statistical suppression in psychological research. Canadian Journal of Behavioural Science / Revue Canadienne des Sciences du Comportement, 53(4), 480–488. https://doi.org/10.1037/cbs0000267

NHS England. (2019), NHS Maternity Statistics, England 2018-19. https://digital.nhs.uk/data-and-information/publications/statistical/nhs-maternity-statistics/2018-19

Pender, N. J., Murdaugh, C. L., & Parsons, M. A. (2011). Health Promotion in Nursing Practice (6th ed.). Pearson.

Polit, D. F., & Beck, C., T. (2012). Nursing Research: Generating and Assessing Evidence for Nursing Practice (9th ed.). Walter Kluwer Health Lippincott Williams & Wilkins.

Rundle, R., Soltani, H., & Duxbury, A. (2018). Exploring the views of young women and their healthcare professionals on dietary habits and supplementation practices in adolescent pregnancy: A qualitative study. BMC nutrition, 4(1), 45. https://doi.org/10.1186/s40795-018-0254-7

Stang, J., & Huffman, L. G. (2016). Position of the Academy of Nutrition and Dietetics: Obesity, reproduction, and pregnancy outcomes. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 116(4), 677–691. https://doi.org/10.1016/j.jand.2016.01.008

Whisner, C. M., Bruening, M., & O'Brien, K. O. (2016). A brief survey of dietary beliefs and behaviors of pregnant adolescents. Journal of Pediatric and Adolescent Gynecology, 29(5), 476–481. https://doi.org/10.1016/j.jpag.2016.03.002

World Health Organization. (2024). Adolescent Pregnancy. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/adolescent-pregnancy

World Health Organization. (2025). World Health Statistics 2025: Monitoring Health for the SDGS, Sustainable Development Goals. https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/381418/9789240110496

World Health Organization. (n.d). The World Health Survey: Sampling Guidelines for Participating Countries. https://www.who.int/healthinfo/survey/whssamplingguildlines