ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันการสัมผัสฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน ๒.๕ ไมครอน (PM๒.๕) ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย

อรสา  เขื่อนเพชร

ผู้แต่ง

อรสา เขื่อนเพชร

คำสำคัญ:

อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน, ความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม, พฤติกรรม, ฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงพรรณนา มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันการสัมผัสฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย ประชากร คือ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย ทั้งสิ้น 1,103 คน โดยใช้สูตรการคำนวณขนาดกลุ่มตัวอย่างของ Daniel เท่ากับ 306 คน ใช้วิธีการสุ่มตัวอย่างแบบมีระบบ เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม ประกอบด้วย 3 ส่วน ได้แก่ คุณลักษณะส่วนบุคคล ความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม และพฤติกรรมการป้องกันการสัมผัสฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) แบบสอบถาม ผ่านการตรวจสอบความตรงตามเนื้อหาจากผู้เชี่ยวชาญ 3 ท่าน และนำไปทดลองใช้เพื่อวิเคราะห์ค่าความเชื่อมั่นโดยใช้สูตรสัมประสิทธิ์แอลฟ่าครอนบาค เท่ากับ 0.876 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน ผลการวิจัยพบว่า ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันการสัมผัสฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน ประกอบด้วย ความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม (r=0.434, P-value<0.001) การเข้าใจข้อมูลอนามัยสิ่งแวดล้อม(r=0.394, P-value<0.001) การเข้าถึงข้อมูลอนามัยสิ่งแวดล้อม (r=0.386, P-value<0.001) ตัดสินใจเลือกป้องกันตนเองจากฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (r=0.353, P-value<0.001) และการการตรวจสอบข้อมูลอนามัยสิ่งแวดล้อม (r=0.309, P-value<0.001) ตามลำดับ

เอกสารอ้างอิง

กรมควบคุมมลพิษ. (2565). สถานการณ์และการจัดการปัญหามลพิษทางอากาศและเสียง ของประเทศไทย

ปี 2565.

กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. (2565). คู่มือ อสม. ยุคใหม่. ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

กระทรวงสาธารณสุข. (2567). รายงานสรุปสถานการณ์และผลการดำเนินงานด้านการแพทย์และสาธารณสุข กรณี หมอกควันและฝุ่นละอองขนาดเล็ก ปี 2567.

กิตติพร เนาว์สุวรรณ, นันทิกาญจน์ มะสิกะนันท์, และ อัมพรเพ็ญ สอวัฒนชาติ. (2565). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพจากฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) ของประชาชนในเขตสุขภาพที่ 12. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ; 16(1), 12-24.

ขวัญล่า สันติสุข, สมพร รัตนพันธ์, และ สุรศักดิ์ ตรีนัย. (2564). ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพจากฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในพื้นที่เสี่ยงภัยหมอกควัน. วารสารสาธารณสุขล้านนา; 17(2), 45-58.

เจริญชัย หมื่นห่อ, อรอุมา แก้วเกิด, ธงชัย อามาตยบัณฑิต, และ ศุภวรรน ยอดโปร่ง. (2567). ความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมในการป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพจากฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในจังหวัดนครพนม. วารสารสุขภาพและสิ่งแวดล้อมศึกษา; 9(1), 596-604.

นัยนา ใช้เทียมวงศ์ (บ.ก.). (2568). คู่มือการดำเนินงานด้านการแพทย์และสาธารณสุข กรณี หมอกควันและฝุ่นละอองขนาดเล็ก ปี 2568. กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข.

ประทุม สีดาจิตต์ และ จิตติมา รอดสวาสดิ์. (2564). การประเมินความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมในการป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพ จากฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในพื้นที่เมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ. กองประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ กรมอนามัย.

มัตติกา ยงอยู่. (2564). ความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมในการป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพจากฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในพื้นที่เมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ ในเขตสุขภาพที่ 5. วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม; 44(2), 83-96.

ยุทธนา แยบคาย. (2563). การปฏิบัติงานตามบทบาทที่สำคัญของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี; 31(2), 269-279. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/pnc/article/view/243763

โรงพยาบาลเชียงแสน. (2567). สถิติผู้ป่วยนอกจำแนกตามกลุ่มโรค ปีงบประมาณ 2567 [เอกสารที่ไม่ได้ตีพิมพ์]. ระบบฐานข้อมูลเวชระเบียน Hosxp Reportlist.

วิชัย ศรีผา. (2564). การพัฒนาความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมเพื่อจัดการปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM2.5) ในกลุ่มอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) อำเภอโซ่พิสัย จังหวัดบึงกาฬ. วารสารศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น; 14(1), 29–43. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/johpc7/article/view/251255

ศูนย์ข้อมูลการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. (2017). รายงานสรุปสถานการณ์ค่าเฉลี่ย 24 ชั่วโมงของ PM2.5. สืบค้น 10 กุมภาพันธ์ 2568, จาก https://www.cmuccdc.org/

อังศินันท์ อินทรกำแหง และกองประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ กรมอนามัย. (2563). การจัดทำสถานการณ์ความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมในการป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพจากฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ในพื้นที่เมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ. สถาบันวิจัยพฤติกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทร์วิโรฒ.

Best, John W. (1977). Research is Evaluation. (3rd ed). Englewod cliffs: N.J. Prentice Hall.

Cronbach, L. J. (1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika, 16, 297-334.

Daniel W.W. (2010). Biostatistics: Basic Concepts and Methodology for the Health Sciences. (9thed). New York: John Wiley & Sons.

Gray, K. M. (2018). From content knowledge to community change: A review of representations of environmental health literacy. International Journal of Environmental Research and Public Health, 15(3), 466.