ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการจัดการความเครียดของอาสาสมัครสาธารณสุข ประจำหมู่บ้าน (อสม.) เขตตำบลเหล อำเภอกะปง จังหวัดพังงา
คำสำคัญ:
พฤติกรรมการจัดการความเครียด, อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน, ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, การสนับสนุนทางสังคมบทคัดย่อ
บทคัดย่อ
การวิจัยเชิงพรรณนานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการจัดการความเครียดของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) เขตตำบลเหล อำเภอกะปง จังหวัดพังงา ประชากรทั้งหมดจำนวน 99 คน เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถาม ประกอบด้วย 5 ส่วน ได้แก่ คุณลักษณะส่วนบุคคล ความเครียด ความรอบรู้ด้านสุขภาพ การสนับสนุนทางสังคม และพฤติกรรมการจัดการความเครียด ที่ผ่านการตรวจสอบความตรงตามเนื้อหาจากผู้เชี่ยวชาญ 3 ท่าน และนำไปทดลองใช้เพื่อวิเคราะห์ค่าความเชื่อมั่นโดยใช้สูตรสัมประสิทธิ์แอลฟ่าครอนบาค วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน ที่ระดับนัยสำคัญ 0.05 ผลการวิเคราะห์ข้อมูลพบว่า อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) มีความเครียดระดับปานกลาง 61.62% และระดับสูง 38.38% ( = 39.45, S.D. = 7.31) พฤติกรรมการจัดการความเครียดโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง ( = 3.38, S.D. = 0.25) ด้านที่มีคะแนนสูงสุดคือการควบคุมอารมณ์ ( = 3.73) และด้านที่มีคะแนนต่ำสุดคือการระบายความเครียด ( = 2.73) ความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยรวมอยู่ในระดับสูง ( = 3.72, S.D. = 0.28) และการสนับสนุนทางสังคมโดยรวมอยู่ในระดับสูง ( = 3.73, S.D. = 0.35) ผลการวิเคราะห์ความสัมพันธ์พบว่า ระดับความเครียดมีความสัมพันธ์ทางลบกับพฤติกรรมการจัดการความเครียดอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r = −0.3432, P-value=0.0005) ความรอบรู้ด้านสุขภาพมีความสัมพันธ์ทางบวกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r = 0.3832, P-value=0.0001) และการสนับสนุนทางสังคมมีความสัมพันธ์ทางบวกสูงสุดอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r = 0.5039, P-value<0.0001) คุณลักษณะส่วนบุคคล ได้แก่ อายุ รายได้ และระยะเวลาปฏิบัติงาน ไม่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ควรพัฒนาโปรแกรมที่บูรณาการการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพและระบบสนับสนุนทางสังคม พร้อมจัดทำระบบประเมินและลดภาระงานอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) อย่างเป็นระบบ
เอกสารอ้างอิง
เอกสารอ้างอิง
กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. (2561). ความรอบรู้ด้านสุขภาพของคนไทย. กรมสนับสนุน
บริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข.
กิตติพร เนาว์สุวรรณ, นภชา สิงห์วีรธรรม, และ นวพร ดำแสงสวัสดิ์. (2563). ความสัมพันธ์ระหว่างการรับรู้
ความรุนแรงของโรคต่อบทบาทการดำเนินงานควบคุมโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ในชุมชนของ
อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ในประเทศไทย. วารสารสถาบันบำราศนราดูร, 14(2),25–36.
ชินตา เตชะวิจิตรจารุ, อัจฉรา ศรีสุภรกรกุล, และ สุทัตตา ช้างเทศ. (2561). ปัจจัยคัดสรรที่มีความสัมพันธ์กับ
ความฉลาดทางสุขภาพของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน. วารสารพยาบาลทหารบก, 19
(ฉบับพิเศษ), 320–332.
ธัชธา ทวยจด, เอมอัชฌา วัฒนบุรานนท์, สาวิตรี วิษณุโยธิน, และเสาวนีย์ ทองนพคุณ. (2565). ความรู้ เจตคติ
และพฤติกรรมการป้องกันและควบคุมโรคโควิด-19 ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.)
จังหวัดจันทบุรี. วารสารสาธารณสุข มหาวิทยาลัยบูรพา, 17(2), 42–55.
ลัญชนา พิมพันธ์ชัยยบูลย์, ศุภารัญ ผาสุข, นฤมล อังศิริศักดิ์, นฐมน บูญล้อม, และสุสารี ประคินกิจ. (2564).
ความสัมพันธ์ระหว่างแรงสนับสนุนทางสังคมกับความเครียดของผู้ดูแลผู้ป่วยจิตเภท. วารสารวิจัยสุขภาพ
และการพยาบาล, 37(3), [65-76].
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลเหล. (2569). ทะเบียนรายชื่ออาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านตำบลเหล
อำเภอกะปง จังหวัดพังงา. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลเหล.
วรกัญญ์ เถาหมอ. (2563). ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับความเครียดจากการทำงานของบุคลากรในโรงพยาบาลทั่วไป.
พุทธชินราชเวชสาร, 37(1), 49–59.
Alnazly, E., Khraisat, O. M., Al-Bashaireh, A. M., & Bryant, C. L. (2021). Anxiety, depression, stress,
fear and social support during COVID-19 pandemic among Jordanian healthcare workers.
PLOS ONE, 16(3), e0247679. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0247679
Cohen, S., & Wills, T. A. (1985). Stress, social support, and the buffering hypothesis.
Psychological Bulletin, 98(2), 310–357. https://doi.org/10.1037/0033-2909.98.2.310
Tiete, J., Guatteri, M., Lachaux, A., Matossian, A., Hougardy, J. M., Loas, G., & Coussement, J.
(2021). Mental health outcomes in healthcare workers in COVID-19 and non-COVID-19
care units: A cross-sectional survey in Belgium. Frontiers in Psychology, 11, 612241. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.612241
Daniel, W. W. (2010). Biostatistics: A foundation for analysis in the health sciences (10th ed.). Wiley.
De Kock, J. H., Latham, H. A., Leslie, S. J., Grindle, M., Munoz, S. A., Ellis, L., Polson, R., &
O'Malley, C. M. (2021). A rapid review of the impact of COVID-19 on the mental health of
healthcare workers: Implications for supporting psychological well-being. BMC Public
Health, 21, 104. https://doi.org/10.1186/s12889-020-10070-3 ครบถ้วน
Ginggeaw, S., & Prasertsri, N. (2015). The relationship between health literacy and health
behaviors among older adults who have multi-morbidity. Nursing Journal of the Ministry
of Public Health, 25(3), 43–54.
House, J. S. (1981). Work stress and social support. Addison-Wesley.
Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. Springer.
Nutbeam, D. (2000). Health literacy as a public health goal: A challenge for contemporary
health education and communication strategies into the 21st century. Health Promotion
International, 15(3), 259–267. https://doi.org/10.1093/heapro/15.3.259
Qin, S., & Zhang, L. (2024). The relationship between community workers' occupational stress,
social support and psychological health: An empirical study in Liaoning Province, China.
Frontiers in Psychology, 15, 1305432. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1305432
Selye, H. (1950). Stress and the general adaptation syndrome. British Medical Journal, 1(4667),
1383–1392. https://doi.org/10.1136/bmj.1.4667.1383
Shreffler, J., Huecker, M., & Petrey, J. (2020). The impact of COVID-19 on healthcare worker
wellness: A scoping review. Western Journal of Emergency Medicine, 21(5), 1059–1066.
https://doi.org/10.5811/westjem.2020.7.48684
World Health Organization. (2025). World mental health today: Latest data.
https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/31714489-1345-4439-8b37-
6cbdc52e15ca/conten
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
