ความสัมพันธ์ระหว่างความรู้และทักษะที่ควรมีในการป้องกันการจมน้ำสำหรับเด็กอายุ 6-15 ปี กรณีศึกษาอำเภอวังน้ำเขียว จังหวัดนครราชสีมา ปี 2568

มนัสพงษ์ มาลา

ผู้แต่ง

มนัสพงษ์ มาลา สํานักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9 จังหวัดนครราชสีมา

คำสำคัญ:

ความรู้, ทักษะ, การป้องกัน, การจมน้ำ, เด็กอายุ 6-15 ปี

บทคัดย่อ

การเสียชีวิตจากอุบัติเหตุจมน้ำ เป็นสาเหตุการเสียชีวิตสำคัญในเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปีของประเทศไทย การวิจัยครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับความรู้ ทักษะ และความสัมพันธ์ระหว่างความรู้กับทักษะในการป้องกันการจมน้ำของเด็กอายุ 6–15 ปี กลุ่มตัวอย่าง คือ เด็กอายุ 6–15 ปี จำนวน 158 คน โดยการสุ่มแบบแบ่งชั้น (Stratified random sampling) พื้นที่ศึกษาคือ อำเภอวังน้ำเขียว จังหวัดนครราชสีมา เก็บข้อมูลระหว่างเดือนพฤศจิกายน ถึงเดือนธันวาคม 2567 เครื่องมือที่ใช้คือ แบบสอบถามความรู้และแบบประเมินทักษะการเอาชีวิตรอดและการช่วยเหลือผู้ประสบภัยในน้ำที่ผ่านการตรวจสอบคุณภาพ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และค่าสหสัมพันธ์ของเพียร์สัน ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีความรู้เกี่ยวกับการป้องกันการจมน้ำในระดับสูง (ค่าเฉลี่ย = 12.41 คะแนน, S.D. = 2.35) ทักษะการเอาชีวิตรอดในน้ำ อยู่ในระดับปานกลาง (ค่าเฉลี่ย = 1.03 คะแนน, S.D. = 0.76) และทักษะการช่วยเหลือผู้ประสบภัยทางน้ำอยู่ในระดับสูง (ค่าเฉลี่ย = 3.02 คะแนน, S.D. = 0.68) การวิเคราะห์ความสัมพันธ์พบว่าความรู้มีความสัมพันธ์เชิงบวกกับทักษะที่ควรมี ในการป้องกันการจมน้ำ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.01) สรุปได้ว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีความรู้เกี่ยวกับการป้องกันการจมน้ำและทักษะการช่วยเหลือผู้ประสบภัยทางน้ำในระดับสูง ส่วนทักษะการเอาชีวิตรอดอยู่ในระดับปานกลาง ข้อเสนอแนะ คือ ควรจัดโครงการฝึกว่ายน้ำเอาชีวิตรอดและการช่วยเหลือผู้จมน้ำอย่างเป็นระบบในโรงเรียน โดยบูรณาการกับหลักสูตรสุขศึกษาและพลศึกษา พร้อมทั้งสนับสนุนบทบาทของชุมชนและครอบครัวในการส่งเสริมทักษะความปลอดภัยทางน้ำของเด็ก

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. Global report on drowning: preventing a leading killer. Geneva: WHO; 2021.

สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. สถิติการตายของประเทศไทย พ.ศ. 2557–2566. กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข; 2566.

กองป้องกันการบาดเจ็บ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. สถานการณ์การเสียชีวิตจากการบาดเจ็บ (Injury) ของเด็กในประเทศไทย ปี พ.ศ. 2558-2562. นนทบุรี; 2565.

กรมควบคุมโรค. รายงานการเฝ้าระวังการจมน้ำ เขตสุขภาพที่ 9 พ.ศ. 2564–2568. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค; 2568.

Peden M, Oyegbite K, Ozanne-Smith J, Hyder AA, Branche C, Rahman AKMF, et al., editors. World report on child injury prevention. Geneva: World Health Organization; 2008.

Wallis BA, Watt K, Franklin RC, Taylor M, Nixon JW, Kimble RM. Interventions associated with drowning prevention in children and adolescents: systematic literature review. Injury Prevention. 2015;21(3):195-204.

Moran K., Stanley T. Readiness to rescue: Bystander perceptions of their capacity to respond in drowning emergencies. International Journal of Aquatic Research and Education. 2013;7(4):290–300.

อนันต์ ศิริพานิช. แนวทางการช่วยเหลือและป้องกันการจมน้ำในสถานการณ์ฉุกเฉิน. วารสารแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติโดยทหารไทย. 2563;73(3):45–55.

กรมควบคุมโรค, กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือมาตรฐานโครงการผู้ก่อการดีป้องกันเด็กจมน้ำ (Merit Maker project standard manual for preventing child drowning) [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 15 กันยายน 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1343820221228074828.pdf

World Health Organization. Preventing drowning: an implementation guide. Geneva: WHO; 2017.

Mani R, Kumar P, Singh A, Sharma M, Gupta N, Patel V, et al. Effectiveness of life jackets in preventing drowning: a systematic review. Int J Inj Contr Saf Promot. 2020;27(4):345-52.

United Nations Office for Outer Space Affairs (UNOOSA). Space technologies for early warning systems [Internet]. 2024 [cited 2025 Sep 17]. Available from: https://www.un-spider.org/about/space-technologies-early-warning-systems

Laksham KB. Life jacket usage and effectiveness in drowning prevention. Prev Med Res Rev. 2024;1(1):10–15.

กรมควบคุมโรค. คู่มือโครงการ Merit Maker: การป้องกันการจมน้ำในเด็ก ประเทศไทย. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค; 2561.

ฝนทิพย์ พริกชู, นฤมล รักษายศ. ความรู้การว่ายน้ำเพื่อเอาชีวิตรอดของเด็กวัยเรียนอายุ 5–9 ปี และกลไกการดำเนินงานทีมผู้ก่อการดีระดับทองแดงในเขตสุขภาพที่ 12. วารสารสภาการสาธารณสุขชุมชน. 2562;3(1):12-22.

จารุพร ดวงศรี. ประสิทธิผลของโปรแกรมการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการทักษะการเอาตัวรอดและเทคนิคการช่วยเหลือผู้ประสบอุบัติภัยทางน้ำ กรณีศึกษา โรงเรียนในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลค้อทอง อำเภอเขื่องใน จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น. 2564;15(1):37–50.

Criel Y, Severijns P, Scheers H, De Buck E. Basic swimming or water safety skills training for drowning prevention in children: An updated systematic review. Front Public Health [Internet]. 2025 [cited 2025 Sep 17];13:1698353. Available from: https://doi.org/10.3389/fpubh.2025.1698353

Cochran WG. Sampling techniques. 3rd ed. New York: John Wiley & Sons; 1977.

Kuder, G. F., Richardson, M. W. The theory of the estimation of test reliability. Psychometrika. 1937;2(3):151–60.

Brenner RA, Taneja GS, Haynie DL, Trumble AC, Qian C, Klinger RM, et al. Association between swimming lessons and drowning in childhood: a case-control study. Arch Pediatr Adolesc Med. 2009;163(3):203–10.

Piaget J. The theory of cognitive development. New York: Basic Books; 1970.

United Nations Children’s Fund (UNICEF). Every child learns to swim: preventing drowning through survival swimming skills. New York: UNICEF; 2020.

ศิริพร ประเสริฐสุข. การพัฒนาทักษะการเอาตัวรอดในน้ำของเด็กไทยวัย 7–12 ปี: การฝึกอบรมเชิงประสบการณ์. วารสารวิจัยการศึกษาและพัฒนา. 2564;12(3):45–58.

Bloom, Benjamin S. Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals. New York, NY: Longmans, Green; 1956.