กระบวนการวิเคราะห์เชิงลำดับชั้นและแผนภูมิต้นไม้แห่งความล้มเหลว เพื่อประเมินความน่าจะเป็น ของการเกิดอุบัติเหตุจากการขับรถยนต์บรรทุกส่วนบุคคลจากสภาพการณ์ที่ไม่ปลอดภัย กรณีศึกษา: บริษัทให้บริการบริหารและจัดการระบบสาธารณูปโภคและสิ่งอำนวยความสะดวกแห่งหนึ่งในประเทศไทย

Putsaranee Tirapatanacharoen; Arroon Ketsakorn

Authors

Putsaranee Tirapatanacharoen Faculty of Public Health, Thammasat University
Arroon Ketsakorn Faculty of Public Health, Thammasat University

Keywords:

Analytic hierarchy process, Fault tree analysis, Unsafe condition, Personal truck operations

Abstract

Accidents involving the operation of privately owned trucks represent a significant occupational safety concern, particularly for organizations with off-site work activities. This study aimed to assess the probability of accident occurrence resulting from unsafe conditions in a utility and facility management company in Thailand. A cross-sectional analytical design was employed, integrating the Analytic Hierarchy Process (AHP) and Fault Tree Analysis (FTA) to identify root causes. The study involved a total of 12 participants. These included five specialists in safety, engineering, or science, and two members of the company’s Occupational Safety and Health Committee, who provided judgments for constructing the fault tree. In addition, five specialists conducted pairwise comparisons to determine the relative importance of contributing factors. Data were analyzed using Expert Choice Version 11 and Reliability, Availability, Maintainability, and Safety (RAMS) Software Version 8.5 to estimate event probabilities. The findings revealed that improper loading practices were the most influential cause of accidents (65.25%), followed by unsafe road conditions (65.02%) and vehicle unpreparedness (64.67%). These results underscored the critical role of physical and unsafe conditions in contributing to accident risk. Therefore, organizations should implement systematic and proactive risk management strategies to mitigate accident risks and promote a sustainable occupational safety culture.

References

World Health Organization. Global status report on road safety 2023 [Internet]. 2023 [cited 2025 Aug 1]. Available from: https://url.in.th/PiYHf

คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. เป้าหมาย SDGs 17 ประการ [อินเทอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 5 กันยายน 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://science.mahidol.ac.th/sdgs/sdgs-17/

ศูนย์อำนวยการความปลอดภัยทางถนน. แผนแม่บทความปลอดภัยทางถนน พ.ศ. 2565-2570 [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 5 กันยายน 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://url.in.th/HGLmD

สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย. รายงานการติดตามและประเมินผลสถานการณ์อุบัติเหตุทางถนน ฉบับที่ 5 ในช่วงระยะเวลา 2 ปี (พ.ศ. 2565-2566) [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 5 กันยายน 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://tdri.or.th/wp-content/uploads/2024/12/รายงานฉบับสมบูรณ์-การติดตามสถานการณ์อุบัติเหตุทางถนนในช่วง-2-ปี.pdf

สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร สำนักแผนความปลอดภัย. รายงานการวิเคราะห์สถานการณ์อุบัติเหตุทางถนน ของกระทรวงคมนาคม พ.ศ. 2566 [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 5 กันยายน 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://shorturl.asia/m41YK

นรบดี สาละธรรม, จักรพงษ์ วงค์คำจันทร์, ณัฐวิทย์ เวียงยา. การคาดการณ์อุบัติเหตุในขณะใช้ถนนร่วมกัน. ใน: การประชุมวิศวกรรมโยธาแห่งชาติ ครั้งที่ 28; ภูเก็ต; 2566. หน้า TRL18-1–10. [เข้าถึงเมื่อ 5 กันยายน 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://conference.thaince.org/index.php/ncce28/article/view/1974

ศิริพร ด่านคชาธาร, จันจิรา มหาบุญ, มุจลินท์ อินทรเหมือน, ราชัน ฉ้วนเจริญ, มัตติกา ยงประเดิม. การวิเคราะห์การเกิดอุบัติเหตุบนถนนหลวงแผ่นดินหมายเลข 401 ระหว่างกิโลเมตรที่ 247–277. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยมหาสารคาม. 2562;39(1):21-30.

พูลสมบัติ ติงมหาอินทร์. การพัฒนารูปแบบการเฝ้าระวังและการจัดการความเสี่ยงอุบัติเหตุทางถนน อำเภอเมืองสกลนคร จังหวัดสกลนคร. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนครพนม. 2567;14(2):301-18.

ภูวไนย ไชยวรรณ, พนกฤษณ คลังบุญครอง. การสืบสวนอุบัติเหตุเชิงลึกในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบนของประเทศไทย: กรณีอุบัติเหตุรถกระบะ. ใน: การประชุมวิศวกรรมโยธาแห่งชาติ ครั้งที่ 20; ชลบุรี; 2558. หน้า 1-10. [เข้าถึงเมื่อ 5 กันยายน 2568]. เข้าถึงได้จาก: http://trsl.thairoads.org/FileUpLoad/1574/151204001574.pdf

กาญจนา เลิศวุฒิ, วันเพ็ญ โพธิยอด, ชัยธรณ์ อุ่นบ้าน. การสอบสวนสาเหตุการบาดเจ็บจากอุบัติเหตุจราจร กรณีรถกระบะชนต้นไม้เสียชีวิต 6 ศพ จังหวัดลำพูน วันที่ 8-10 ตุลาคม 2559. วารสารสาธารณสุขล้านนา. 2559;13(2):1-9.

Sajjakaj Jomnonkwao, Savalee Uttra, Vatanavongs Ratanavaraha. Analysis of a driving behavior measurement model using a modified driver behavior questionnaire encompassing texting, social media use, and drug and alcohol consumption. Transportation Research Interdisciplinary Perspectives. 2021;9:100302. doi:10.1016/j.trip.2021.100302

Chatngoen T, Saeaui P, Choosri N, Chattrawongwiwat T, Sangsawang C, Phiriyasart F, Jiraphongsa C. An investigation of double collisions of pickup trucks with multiple fatalities in Narathiwat Province, Thailand, October 2023. Outbreak, Surveillance, Investigation & Response (OSIR). 2024;17(2):87-96. doi:10.59096/osir.v17i2.268926

MacMillan TT. The Delphi Technique. Santa Barbara (CA): Santa Barbara City Schools; 1971 May. Report no. ED 064 302. [cited 2025 Aug 31]. Available from: https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED064302.pdf

Ki-Chang Hyun, Sangyoon Min, Hangseok Choi, Jeongjun Park, In-Mo Lee. Risk analysis using Fault-Tree Analysis (FTA) and Analytic Hierarchy Process (AHP) applicable to shield TBM tunnels. Tunnelling and underground space technology. 2015;2015(49):121-29.

Saaty RW. The analytic hierarchy process—what it is and how it is used. Math Model [Internet]. 1987;9(3):161–76. Available from: https://doi.org/10.1016/0270-0255(87)90473-8

Saaty TL, Vargas LG. The analytic network process. In: Saaty TL, Vargas LG, editors. Decision making with the analytic network process. Boston, MA: Springer; 2006. p. 1–26.

Panjee P, Kaewchueaknang V, Amornsawadwatana S. A Systematic Literature Review of Cargo Loss Risks in Road Transportation: Impacts and Future Directions. Safety 2025;11:20. doi:10.3390/safety11010020

WHO Country Office for Thailand. Save lives: a road safety technical package. Bangkok: World Health Organization; 2017.

United States Department of Transportation. What is a Safe System Approach? [Internet]. 2025 [cited 2025 Aug 31]. Available from: https://www.transportation.gov/safe-system-approach

World Road Association (PIARC). Road Safety Manual: a guide for practitioners and decision makers on implementing safe system infrastructure [Internet]. 2025 [cited 2025 Sep 11]. Available from: https://roadsafety.piarc.org/en

Champahom T, Se C, Jomnonkwao S, Kasemsri R, Ratanavaraha V. Analysis of the effects of highway geometric design features on the frequency of truck-involved rear-end crashes using the random effect zero-inflated negative binomial regression model. Safety 2023;9(4):76. doi:10.3390/safety9040076

Fiolić M, Babić D, Babić D, Tomasović S. Effect of road markings and road signs quality on driving behaviour, driver’s gaze patterns and driver’s cognitive load at night-time. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour.2023;99:306-318. doi:10.1016/j.trf.2023.10.025

Sangkharat K, Thornes JE, Wachiradilok P, Pope FD. Determination of the impact of rainfall on road accidents in Thailand. Heliyon 2021;7(2):e06061. doi:10.1016/j.heliyon.2021.e06061

Adanu EK, Dzinyela R, Okafor S, Jones S. Injury-severity analysis of crashes involving defective vehicles and accounting for the underlying socioeconomic mediators. Heliyon.2024;10(5):e26944. doi:10.1016/j.heliyon.2024.e26944

Federal Motor Carrier Safety Administration (FMCSA). Report to Congress on the Large Truck Crash Causation Study [Internet]. Washington, DC: U.S. Department of Transportation; 2019 [cited 2025 Sep 11]. Available from: https://url.in.th/nLVff

มูลนิธิไทยโรดส์, ศูนย์วิจัยอุบัติเหตุแห่งประเทศไทย สถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย. รายงานสถานการณ์อุบัติเหตุทางถนนของประเทศไทย ปี 2565-2566 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: มูลนิธิไทยโรดส์; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 5 กันยายน 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://trso.thairoads.org/resources/10278