สถานการณ์ผู้ป่วยติดเชื้อแบคทีเรียดื้อยา 8 ชนิดในกระแสเลือดในโรงพยาบาลหนองคาย
คำสำคัญ:
การติดเชื้อในกระแสเลือด, การดื้อยาต้านจุลชีพ, การติดเชื้อแบคทีเรียดื้อยาบทคัดย่อ
การติดเชื้อในกระแสเลือดเป็นภาวะที่เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียในกระแสเลือด ซึ่งอาจนำไปสู่การอักเสบและภาวะอวัยวะล้มเหลว หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที ปัญหาการดื้อยาต้านจุลชีพเป็นอุปสรรคสำคัญที่ทำให้การรักษาโรคติดเชื้อมีประสิทธิภาพลดลง ในประเทศไทยแนวโน้มการติดเชื้อแบคทีเรียดื้อยายังคงเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอัตราและอุบัติการณ์การติดเชื้อ การดื้อต่อยาต้านจุลชีพ และแนวโน้มการติดเชื้อแบคทีเรียดื้อยา 8 ชนิดในกระแสเลือดของผู้ป่วยในโรงพยาบาลหนองคาย วิธีการศึกษา เป็นการศึกษาเชิงพรรณนา ในกลุ่มผู้ป่วยในที่เข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาลหนองคาย ระหว่างวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2566 ถึง 31 ธันวาคม พ.ศ. 2567 ที่มีการเพาะเชื้อแบคทีเรียในกระแสเลือด วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้โปรแกรม AMASS สถิติเชิงพรรณนา และสถิติเชิงอนุมาน Chi-Square test ผลการศึกษาพบว่า อัตราผู้ป่วยติดเชื้อแบคทีเรียดื้อยาลดลงจากร้อยละ 29.25 เป็นร้อยละ 25.00 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P-value < 0.001) อัตราการติดเชื้อในโรงพยาบาลลดลงจากร้อยละ 41.18 เป็นร้อยละ 27.40 พบความแตกต่างอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ (P-value = 0.060) ขณะที่อัตราการติดเชื้อในชุมชนเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 58.82 เป็นร้อยละ 72.60 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P-value = 0.022) อย่างไรก็ตาม อุบัติการณ์การติดเชื้อในผู้ป่วยลดลงจาก 5,378 ราย เป็น 2,615 ราย สำหรับการดื้อยาต้านจุลชีพ พบว่า การดื้อต่อยากลุ่ม Carbapenems ของ Acinetobacter baumannii, Klebsiella pneumoniae และ Pseudomonas aeruginosa มีแนวโน้มลดลงและเพิ่มขึ้น พบความแตกต่างอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ (P-value > 0.05) ในขณะที่ Escherichia coli มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P-value = 0.043) นอกจากนี้ การดื้อต่อยากลุ่ม 3rd generation cephalosporins ของ K. pneumoniae และ E. coli มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น แต่พบความแตกต่างอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ (P-value > 0.05) โดยรวมพบว่า E. coli เป็นเชื้อที่พบมากที่สุด และ A. baumannii มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น ในขณะที่ K. pneumoniae มีแนวโน้มลดลง ส่วนเชื้ออื่น ๆ ไม่พบการเปลี่ยนแปลงที่ชัดเจน จากผลการศึกษานี้ ข้อเสนอแนะคือ ควรมีการติดตามแนวโน้มการดื้อยาของแบคทีเรียอย่างต่อเนื่อง ปรับปรุงมาตรการควบคุมการติดเชื้อในโรงพยาบาล เสริมสร้างความรู้ให้แก่บุคลากรทางการแพทย์และประชาชน และส่งเสริมการใช้ยาปฏิชีวนะอย่างเหมาะสม เพื่อชะลอและลดปัญหาเชื้อดื้อยาในอนาคต
เอกสารอ้างอิง
ดนัย อังควัฒนวิทย์. อะไรคือ ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด [อินเทอร์เน็ต]. 2559 [เข้าถึงเมื่อ 16 มกราคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.rama.mahidol.ac.th/atrama/issue023/health-station
กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. รายละเอียดตัวชี้วัดกระทรวงสาธารณสุข ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568 [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 20 มกราคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://spd.moph.go.th/wp-content/uploads/2024/11/KPI_template_2568.pdf
สิริมา ปุณณินท์. จับกระแส [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 16 มกราคม ม.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.thaidrugwatch.org/download/series/49/series49-27.pdf
แพรวพรรณ ศิริเลิศ. มหันตภัยร้ายที่คุกคามสุขภาพ เชื้อดื้อยา อาจทำให้ผู้คนมากกว่า 10 ล้านคน เสียชีวิตได้ภายในปี 2593 [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 16 มกราคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.sdgmove.com/2023/02/21/amr-superbugs-environmental/
โรงพยาบาลอาภากรเกียรติวงศ์ ฐานทัพเรือสัตหีบ. การป้องกันและควบคุมการติดเชื้อในโรงพยาบาล สำหรับพยาบาล [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 20 มกราคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://abkhospital.nmd.go.th/website/wp-content/uploads/2022/05/f-AMR-IPC-1-12-64.pdf
กองบริหารการสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. AMR Surveillance and monitoring MOPH Dashboard [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 16 มกราคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://bit.ly/4g5UO9s
ดิเรก ลิ้มมธุรสกุล. คู่มือการใช้งาน AMASS version 2.0 (ฉบับภาษาไทย) [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [เข้าถึงเมื่อ 20 มกราคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://figshare.com/articles/online_resource/__AMASS_version_2_0__/21173851
กองบริหารการสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. อัตราการติดเชื้อดื้อยาในกระแสเลือด [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 16 มกราคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://healthkpi.moph.go.th/kpi/kpi-list/view/?id=1599
Infection Control Committee for Helthcare associated infection diagnosis. Handbook for Healthcare associated infection diagnosis. Bamrasnaradura Infectious Disease Institute: Bangkok: Aksorn graphic and design plublishing; 2018. p.62
โรงพยาบาลสำโรงการแพทย์. ยาปฏิชีวนะคืออะไร [อินเทอร์เน็ต]. 2542 [เข้าถึงเมื่อ 16 มกราคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.samrong-hosp.com/คัมภีร์การใช้ยา/ยาปฏิชีวนะคืออะไร
ณัฐถากรณ์ เหงี่ยมสมบัติ. การประเมินผลการดำเนินงานพัฒนาระบบการจัดการเชื้อดื้อยาต้านจุลชีพ (AMR) และระบบหยุดยาปฏิชีวนะอัตโนมัติโรงพยาบาลบรบือ. วารสารวิชาการสำานักงานสาธารณสุขจังหวัดมหาสารคาม 2567;8(17):114-24.
สนธยา ชีช้าง. แนวโน้มอุบัติการณ์และการติดเชื้อแบคทีเรียดื้อยาของผู้ป่วยในโรงพยาบาลสิชล จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารวิชาการแพทย์และสาธารณสุข เขตสุขภาพที่ 3 2567;21(1):23-30.
อัพเดต : วันที่ 1 มกราคม 2569 
