การพัฒนาคลินิกให้คำปรึกษาสุขภาพจิตเพื่อป้องกันโรคซึมเศร้าในวัยรุ่นบูรณาการในโรงเรียน โรงเรียนบ้านไผ่ จังหวัดขอนแก่น
คำสำคัญ:
ภาวะซึมเศร้า, นักเรียน, แนวทางการป้องกัน, การวิจัยและพัฒนาบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและพัฒนาแนวทางการป้องกันภาวะซึมเศร้าในนักเรียนโรงเรียนบ้านไผ่ อำเภอบ้านไผ่ จังหวัดขอนแก่น โดยบูรณาการความร่วมมือระหว่างบุคลากรสาธารณสุขและโรงเรียนดำเนินการวิจัยตั้งแต่เดือนมกราคมถึงธันวาคม พ.ศ. 2568 กลุ่มตัวอย่างคือ นักเรียนที่มีระดับคะแนนภาวะเสี่ยงต่อภาวะซึมเศร้าระดับปานกลางถึงรุนแรง จำนวน 60 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย แบบคัดกรองโรคซึมเศร้าในวัยรุ่น ( PHQA) แบบประเมินการฆ่าตัวตายด้วย 8 คำถาม (8Q) แบบทดสอบความรู้เกี่ยวกับภาวะซึมเศร้า และแบบประเมินความพึงพอใจต่อแนวทางป้องกันภาวะซึมเศร้าในนักเรียนโรงเรียนบ้านไผ่ วิเคราะห์โดย ค่าความถี่ (Frequency) ค่าร้อยละ (Percentage) และค่าเฉลี่ย ( ) ค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐาน (SD)
ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 83) อายุ 13–15 ปี (ร้อยละ 73) ไม่มีโรคประจำตัว (ร้อยละ 87) และมีรายได้ครอบครัวเพียงพอ (ร้อยละ 70) หลังได้รับการดูแลตามแนวทางที่พัฒนา พบว่าระดับภาวะซึมเศร้าที่รุนแรงลดลงจากร้อยละ 18 เหลือร้อยละ 3 ขณะที่ระดับปานกลางเพิ่มจากร้อยละ 70 เป็นร้อยละ 85 ความคิดอยากตายในช่วง 1 เดือนที่ผ่านมา ลดลงจากร้อยละ 28 เหลือร้อยละ 25 ความรู้เกี่ยวกับภาวะซึมเศร้าเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 51 เป็นร้อยละ 81 และมีความพึงพอใจต่อแนวทางป้องกันภาวะซึมเศร้าอยู่ในระดับมาก (ค่าเฉลี่ย 4.13 หรือร้อยละ 83)
เอกสารอ้างอิง
คมสันต์ เกียรติรุ่งฤทธิ์. เช็คอาการโรคซึมเศร้า [อินเทอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 17 ธ.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.rama.mahidol.ac.th/ramachannel/article
ฐิติพร ศุภสิทธิ์ธำรง. โรคซึมเศร้า [อินเทอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 17 ธ.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.medparkhospital.com/disease-and-treatment/depression
ตฏิลา จำปาวัลย์. แนวคิดและทฤษฎีภาวะซึมเศร้าทางจิตวิทยา. วารสารพุทธจิตวิทยา. 2560;2(2):1-11.
Beck AT. Depression: clinical, experimental, and theoretical aspects. Philadelphia: University of Pennsylvania; 1967.
กรมสุขภาพจิต. สุขภาพจิตวัยรุ่น เรื่องใหญ่กว่าที่คิด [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 17 ธ.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://dmh.go.th/news-dmh/view.asp?id=30744
National Health and Medical Research Council. Clinical practice guidelines: depression in adolescents and young adults. Melbourne: Beyond Blue; 2011.
กองบรรณาธิการ HD. คำจำกัดความของคำว่าวัยรุ่นสำหรับพ่อแม่ [อินเทอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 17 ธ.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://hd.co.th/teen-teenager
กรวรรณ ใจซื่อกุล. วัยรุ่น ความเปลี่ยนแปลงด้านพฤติกรรม อารมณ์ และร่างกาย [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 17 ธ.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.bedee.com/articles/mental-health/adolescence
ดวงกมล เวชบรรยงรัตน์. วัยรุ่นกับปัญหาสังคม. พิมพ์ครั้งที่ 10. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช; 2549.
นฤพนธ์ ด้วงวิเศษ. วัยรุ่น [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 17 ธ.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://anthropologyconcepts.sac.or.th/glossary/2
ฉันทนา แรงสิงห์. ปัจจัยทำนายภาวะซึมเศร้าของนักเรียนระดับมัธยมศึกษา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา จังหวัดเชียงราย. วารสารสภาการพยาบาล. 2554;26(2):42-56.
ฐิชารัศม์ ชัยบรรจงวัฒน์. ความสัมพันธ์ของความฉลาดทางอารมณ์และภาวะซึมเศร้าของวัยรุ่น อำเภอพยุห์ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารสุขภาพและสิ่งแวดล้อมศึกษา. 2566;8(3):1-9.
นันทยา คงประพันธ์. ปัจจัยที่มีผลต่อภาวะซึมเศร้าในวัยรุ่น กรณีศึกษา: มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลสุวรรณภูมิ. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ. 2563;5(11):301-315.
ประภาพร คำแสนราช, เมธี สุทธศิลป์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าของนักเรียนโรงเรียนไกรในวิทยาคมรัชมังคลาภิเษก. วารสารการบริหารนิติบุคคลและนวัตกรรมท้องถิ่น. 2566;9(7):601.
ฉวีวรรณ เผ่าพันธ์, มัณฑนา กลมเกลียว, วัชรินทร์ ทองสีเหลือง. การพัฒนารูปแบบการเข้าถึงบริการของผู้ที่มีภาวะซึมเศร้าในวัยรุ่น. วารสารวิชาการสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดมหาสารคาม. 2565;6(12):57-69.
ดวงใจ วัฒนสินธุ์. การป้องกันภาวะซึมเศร้าในวัยรุ่น: จากหลักฐานเชิงประจักษ์สู่การปฏิบัติ. วารสารคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา. 2559;24(1):1-12.
ถิรนันท์ ผิวผา, นุชนาถ บรรทุมพร, สารรัตน์ วุฒิอาภา. ผลของโปรแกรมการฝึกทักษะชีวิตต่อภาวะซึมเศร้าในนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย. วารสารพยาบาลทหารบก. 2560;19:89-98.
ณิชา จิรวิภาพันธ์. การให้คำปรึกษาวัยรุ่น [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 17 ธ.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.rama.mahidol.ac.th/fammed/th/km/medicine/25jan2023-0940
บุษบา คล้ายมุข. ผลของการให้คำปรึกษาเน้นการปรับพฤติกรรมความคิดต่อภาวะซึมเศร้าในผู้ป่วยโรคซึมเศร้า โรงพยาบาลเสนา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา. วารสารสภาการพยาบาล. 2555;27(3):106-115.
จุฑามาศ แก้วจันดี, กฤษฎารัตน์ ลีเขาสูง, วารี นันทสิงห์. ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างสุขภาพจิตในนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย. วารสารศูนย์อนามัยที่ 10 อุบลราชธานี. 2567;12(1):1-15.
ชนิกานต์ เธียรสูตร. วงจร PDCA คืออะไร [อินเทอร์เน็ต]. 2551 [เข้าถึงเมื่อ 17 ธ.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: http://eduserv.ku.ac.th/km/index.php?option=com_content&task=view&id=137
