ประสิทธิผลของโปรแกรมการมีส่วนร่วมต่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการป้องกันยาเสพติดของครอบครัวผู้ป่วยยาเสพติดตำบลในเมือง อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น
คำสำคัญ:
โปรแกรมการมีส่วนร่วม, ครอบครัวผู้ป่วยยาเสพติด, การมีส่วนร่วมของชุมชน, พฤติกรรมการป้องกันยาเสพติดบทคัดย่อ
การวิจัยกึ่งทดลองนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมการมีส่วนร่วมต่อความรู้ การมีส่วนร่วมของครอบครัวและชุมชน และพฤติกรรมการป้องกันยาเสพติดของครอบครัวผู้ป่วยยาเสพติด ในอำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ดูแลหลักที่อาศัยอยู่ร่วมกับผู้ป่วยยาเสพติด จำนวน 72 คน คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจงและแบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 36 คน และกลุ่มเปรียบเทียบ 36 คน กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมการมีส่วนร่วมเป็นเวลา 8 สัปดาห์ ส่วนกลุ่มเปรียบเทียบได้รับการดูแลตามปกติ เก็บข้อมูลก่อนและหลังการทดลองด้วยแบบสอบถาม 4 ส่วน ได้แก่ ข้อมูลทั่วไป ความรู้ การมีส่วนร่วม และพฤติกรรมการป้องกันยาเสพติด วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติทดสอบทีแบบจับคู่ และสถิติทดสอบทีแบบอิสระ กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05
ผลการศึกษา พบว่า ก่อนการทดลองกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบมีคะแนนเฉลี่ยความรู้ การมีส่วนร่วม และพฤติกรรมการป้องกันยาเสพติดไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ หลังการทดลองกลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยสูงกว่า กลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติทั้งด้านความรู้ (ความแตกต่างของค่าเฉลี่ย=3.45; 95%CI 2.66–4.21; p<0.001) ด้านการมีส่วนร่วมของครอบครัวและชุมชน (ความแตกต่างของค่าเฉลี่ย=9.28; 95%CI 8.18–10.37; p<0.001) และด้านพฤติกรรมการป้องกันยาเสพติด (ความแตกต่างของค่าเฉลี่ย=5.61; 95%CI 4.46–6.75; p<0.001) เมื่อเปรียบเทียบภายในกลุ่มทดลองพบว่าคะแนนเฉลี่ยเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติทุกด้าน
เอกสารอ้างอิง
United Nations Office on Drugs and Crime.(2025). World Drug Report 2025: Over 300 million people used drugs in 2023, while cocaine hits new high [Internet]. 2025 [cited 2025 Feb 11]. Available from: https://www.unodc.org.
กระทรวงสาธารณสุข.(2565). ความสำคัญนโยบายแก้ไขปัญหายาเสพติด. กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข.
สุขุมาภรณ์ บุญญาสุ.(2567). ผลของแรงจูงใจการให้คุณค่าและแรงสนับสนุนทางสังคมต่อการป้องกันการเสพซ้ำในผู้ติดยาเสพติด. วารสารการพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจิต. 2567;38(1):13-24.
ฉวีวรรณ สาระบุตร, สุขุมาภรณ์ บุญญาสุ.(2566). ผลของการให้คุณค่าและแรงสนับสนุนทางสังคมร่วมกับการเสริมพลังเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ยาเสพติด. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อม และสุขภาพชุมชน. 2566;8(3):1038-1047.
ดาราวรรณ มณีกุลทรัพย์.(2566). การพัฒนารูปแบบการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดสารเสพติดโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน โรงพยาบาลนาแก จังหวัดนครพนม. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อม และสุขภาพชุมชน. 2566;8(3):549-557.
ทิพากร วงศ์คำปั่น, นิธิพัฒน์ เมฆขจร.(2565). ผลของโปรแกรมการให้การปรึกษากลุ่มแบบผสมผสานต่อความตั้งใจที่จะเลิกใช้ยาเสพติดในกลุ่มผู้ป่วยยาเสพติด. วารสารจิตวิทยา. 2565;20(1):1-12.
จันทรา มณีฉาย และคณะ.(2565). การเสริมพลังอำนาจชุมชนกับบทบาทของศูนย์ปฏิบัติการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด กรณีศึกษา: ตำบลท่าชนะ อำเภอเมือง จังหวัดสุราษฎร์ธานี. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยรามคำแหง.
Cobb S.(1976). Social support as a moderator of life stress. Psychosom Med. 1976;38(5):300-314.
กระทรวงสาธารณสุข.(2568). สรุปผลการดำเนินงานบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดของจังหวัดขอนแก่น ปี 2567. ขอนแก่น: กระทรวงสาธารณสุข.
Greenberg JS, Gold SN.(1994). The art of helping: an introduction to life skills. 6th ed. Boston: Allyn & Bacon.
นิภาวรรณ ตติยนันทพร.(2565). ผลของการมีส่วนร่วมของครอบครัวและชุมชนในการป้องกันและบำบัดยาเสพติด อำเภอคอนสวรรค์ จังหวัดชัยภูมิ. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อม และสุขภาพชุมชน. 2565;7(1):102-113.
สุวิทย์ สลามเต๊ะ.(2561). การพัฒนาหลักสูตรการฝึกอบรมภาวะผู้นาเด็กและเยาวชนของศาลเยาวชนและครอบครัวเพื่อการป้องกันการติดยาเสพติด. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยธนบุรี. 2561;12(29): 93-106.
ศุภชัย นวลสุทธิ์ และคณะ.(2565). ผลของโปรแกรมประยุกต์การบำบัดเพื่อเสริมสร้างแรงจูงใจต่อความพร้อมในการเปลี่ยนแปลงและความต้องการการรักษาของผู้ป่วยยาเสพติดที่ต้องเข้ารับการบำบัดเป็นครั้งแรก. วารสารพยาบาลสงขลานครินทร์. 2565;42(2):163-177.
Caplan G.(1974). Support systems and community mental health: lectures on concept development. New York: Behavioral Publications.
Berkman LF, Syme LS.(1979). Social networks, host resistance, and mortality: a nine-year follow-up study of Alameda County residents. Am J Epidemiol. 1979;109(2):186-204.
Bandura A.(1985). Self-efficacy: the exercise of control. New York: W H Freeman.
Ajzen I.(1985). From intentions to actions: a theory of planned behavior. In: Kuhl J, Beckmann J, editors. Action control: from cognition to behavior. Berlin: Springer; 1985. p. 11-39.
เทอดศักดิ์ เนียมเปีย และวุฒิชัย จริยา. (2563). ผลของโปรแกรมสริมสร้างพลังต้านการเสพยาบ้าต่อความตั้งใจเลิกเสพยาบ้าของผู้ต้องขังเรือนจำจังหวัดพิษณุโลก. วารสารสุขภาพและสิ่งแวดล้อมศึกษา. 2563;13(1): 700-708.
