การพัฒนารูปแบบการประเมินผู้ป่วยไตวายเรื้อรังเพื่อเข้าสู่การดูแลแบบประคับประคอง โรงพยาบาลดอนมดแดง จังหวัดอุบลราชธานี
คำสำคัญ:
โรคไตวายเรื้อรัง, การดูแลแบบประคับประคอง, การพัฒนารูปแบบ, คุณภาพชีวิตบทคัดย่อ
การวิจัยนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) สร้างรูปแบบการประเมินผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายให้เข้าสู่ระบบการดูแลแบบประคับประคองได้อย่างรวดเร็วและครอบคลุม และ 2) ศึกษาผลของรูปแบบการประเมินต่อการรับรู้การดำเนินโรคและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยและครอบครัว กลุ่มตัวอย่างคือผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังระยะที่ 4 และ 5 ที่เข้ารับบริการ ณ คลินิกโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง โรงพยาบาลดอนมดแดง จำนวน 30 ราย ซึ่งคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย 1) รูปแบบการประเมินเพื่อคัดกรองผู้ป่วยเข้าสู่การดูแลแบบประคับประคองที่ผู้วิจัยพัฒนาขึ้น 2) แบบสอบถามการรับรู้การดำเนินโรค และ 3) แบบประเมินคุณภาพชีวิต (WHOQOL-BREF-THAI) เก็บข้อมูลก่อนและหลังการใช้รูปแบบการประเมินเป็นระยะเวลา 3 เดือน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และสถิติเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยสองกลุ่มที่ไม่เป็นอิสระต่อกัน (paired-samples t-test)
ผลการวิจัยพบว่า รูปแบบการประเมินที่พัฒนาขึ้นมีความเหมาะสมในการใช้งานจริง พยาบาลผู้ปฏิบัติงานมีความพึงพอใจในระดับมาก (ค่าเฉลี่ย 4.65, SD = 0.48) ภายหลังการใช้รูปแบบการประเมิน พบว่าผู้ป่วยและครอบครัวมีคะแนนการรับรู้การดำเนินโรคและการดูแลแบบประคับประคองเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) นอกจากนี้ คะแนนคุณภาพชีวิตโดยรวมของผู้ป่วยเพิ่มสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติจากค่าเฉลี่ย 58.75 (SD = 10.24) เป็น 76.50 (SD = 8.91) (p < .001)
เอกสารอ้างอิง
กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข.(2565). สถิติสาธารณสุข 2565 [Public Health Statistics 2022]. นนทบุรี: กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข; 2565.
กระทรวงสาธารณสุข.(2567). นโยบายและจุดเน้น ปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 [Policy and Focus Areas for Fiscal Year 2024]. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2567.
บุญส่งทรัพย์ อุดมศักดิ์, ธัญญะวัน เหมทานนท์.(2023). การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยระยะท้ายแบบมีส่วนร่วมของชุมชน เขตสุขภาพที่ 10. วารสารสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 10 จังหวัดอุบลราชธานี. 2023;21(2):34-51.
สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล (องค์การมหาชน).(2565). มาตรฐานโรงพยาบาลและบริการสุขภาพ ฉบับที่ 5 [Hospital and Healthcare Services Standards, 5th Edition]. นนทบุรี: สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล (องค์การมหาชน); 2565.
สถิระพจน์ บ, ตันติยวรงค์ พ, เชื้อสุวรรณ อ, ลำเพาพงศ์ อ, ลิ่มเจริญวิทย์ ส, เสริมงาม น, และคณะ.(2025). การสำรวจสถานการณ์และการพัฒนาศักยภาพหน่วยบริการบำบัดทดแทนไตด้วยการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมในประเทศไทย. วารสารสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย. 2025;31(1):1-10.
สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย.(2566). คำแนะนำสำหรับการดูแลรักษาสนับสนุนและประคับประคองผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง พ.ศ. 2566 [Guidelines for Supportive and Palliative Care in Chronic Kidney Disease Patients 2023]. กรุงเทพฯ: สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย; 2566.
Brown MA, Coghlan D, Craig JC, Dimopoulos V, Lim W, McDonald SP, et al.(2013). Renal supportive care: Guideline for the provision of renal supportive care (position statement). Nephrology (Carlton). 2013;18(6):401-4.
Rungrojwanit S, Kunsongkiat P, Srichan W, Chaiviboontham S.(2024). Psychometric properties of the Thai WHOQOL-BREF in Thai adults. Sci Rep. 2024;14:12946.
Van Lummel EVTJ, Versteeg EG, Dries RGM, van Zuylen L, Bruins M, van der Heide A, et al.(2022). Accuracy of the surprise question in identifying patients nearing the end of life: A systematic review and meta-analysis. Palliat Med. 2022;36(8):1225-39.

